Hệ sinh thái doanh nghiệp: Trụ cột phát triển của Hội Tự động hóa Việt Nam giai đoạn 2025-2030

Năm 2025, khái niệm “Hệ sinh thái doanh nghiệp VAA” lần đầu tiên được đặt ra như một trọng tâm trong hoạt động của Hội Tự động hóa Việt Nam (VAA). Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc nhiệm kỳ 2025-2030 của Hội vừa diễn ra vào ngày 27/12/2025 cũng đã khẳng định việc phát triển Hệ sinh thái doanh nghiệp VAA là nhiệm vụ trọng tâm, ưu tiên trong nhiệm kỳ. Trước thềm Xuân Bính Ngọ, TS. Đỗ Nguyên Hưng, tân Tổng Thư ký VAA nhiệm kỳ 2025-2030, cũng là người khởi xướng xây dựng Đề án phát triển Hệ sinh thái doanh nghiệp VAA đã có những chia sẻ xung quanh ý tưởng, cũng như kỳ vọng khi tập trung cho đề án này/

15:19 | 17/02/2026

VAA ra mắt hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp KH&CN ETEK, AIZ và Next Robotics chính thức trở thành hội viên Hội Tự động hóa Việt Nam VAA khẳng định vai trò kết nối, nâng cao năng lực công nghệ và hội nhập cho doanh nghiệp Việt

Hệ sinh thái doanh nghiệp: Trụ cột phát triển của Hội Tự động hóa Việt Nam giai đoạn 2025-2030

TS. Đỗ Nguyên Hưng

VAA vừa tổ chức Đại hội lần thứ VI, bước vào nhiệm kỳ 2025 - 2030 với nhiều định hướng quan trọng, trong đó xác định doanh nghiệp là chủ thể trọng tâm. Ông có thể chia sẻ ý tưởng khi xây dựng Đề án Hệ sinh thái doanh nghiệp VAA?

TS. Đỗ Nguyên Hưng: Ngay từ quá trình chuẩn bị Đại hội VI, chúng tôi đã xác định rõ một yêu cầu mang tính căn cơ: nếu Hội Tự động hóa Việt Nam muốn phát triển thực chất và bền vững thì doanh nghiệp phải được đặt ở vị trí trung tâm, không chỉ là đối tượng tham gia mà là chủ thể cùng kiến tạo hệ sinh thái. Thực tiễn cho thấy, nhiều doanh nghiệp tự động hóa đang đứng trước cơ hội lớn từ chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, song cũng gặp không ít khó khăn về công nghệ, nhân lực, thị trường và năng lực quản trị.

Đề án Hệ sinh thái doanh nghiệp VAA được xây dựng trên tinh thần đó. Mục tiêu không phải là tạo thêm một chương trình phong trào, mà là hình thành một khung tổ chức - điều phối - hỗ trợ có cấu trúc, trong đó VAA đóng vai trò kết nối và chuẩn hóa, doanh nghiệp là trung tâm triển khai, còn các viện, trường, chuyên gia và đối tác quốc tế là nguồn lực bổ trợ. Từng bước hình thành Hệ sinh thái VAA chuyên nghiệp và hiệu quả.

Đề án được khởi động từ khi nào và mức độ hưởng ứng của doanh nghiệp ra sao, thưa ông?

TS. Đỗ Nguyên Hưng: Đề án được khởi động xây dựng từ giữa năm 2025. Trong thời gian đó, chúng tôi đã tiến hành nhiều vòng tham vấn với các Bộ ngành, doanh nghiệp hội viên, chi hội địa phương, chuyên gia trong nước và đối tác quốc tế. Đây là một quá trình chuẩn bị nghiêm túc, nhằm bảo đảm đề án vừa có cơ sở lý luận, vừa bám sát thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp và chính sách của Nhà nước đối với các doanh nghiệp sản xuất thuộc lĩnh vực trọng điểm.

Mức độ hưởng ứng của doanh nghiệp, theo đánh giá của tôi, là rất tích cực và cầu thị. Nhiều doanh nghiệp không chỉ góp ý, chia sẻ nhu cầu thực tiễn, lộ trình phát triển mà còn chủ động đăng ký tham gia thí điểm các nội dung như đánh giá chuyển đổi số, đào tạo nhân lực hay đầu tư R&D. Điều đó cho thấy nhu cầu liên kết và hỗ trợ lẫn nhau trong cộng đồng doanh nghiệp tự động hóa là rất rõ ràng, đồng thời cho thấy sự cần thiết hình thành mạng lưới kết nối doanh nghiệp là rất khả thi.

Ngày 4 tháng 3 năm 2025, VAA tổ chức tọa đàm doanh nghiệp hội viên nhằm cùng nhau phối hợp hoạt động

Đây là lần đầu tiên VAA xây dựng một đề án lấy doanh nghiệp làm chủ thể. Cụ thể, VAA kỳ vọng những kết quả đầu ra nào, thưa ông?

TS. Đỗ Nguyên Hưng: Đề án được thiết kế xoay quanh 4 nhóm kết quả đầu ra cốt lõi: Thứ nhất là hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp hội viên đạt chuẩn chuyển đổi số, được đo lường theo Bộ chỉ số VSMI - VAA Smart Maturity Index; Thứ hai là hệ thống sản phẩm, giải pháp hình thành từ quá trình R&D và chuyển giao công nghệ mang dấu ấn doanh nghiệp Việt Nam; Thứ ba là hệ thống đào tạo và phát triển nguồn nhân lực xanh - số - thông minh, gắn chặt với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Và cuối cùng là hệ thống điều phối, truyền thông, kết nối thị trường và hợp tác quốc tế của VAA.

Điểm quan trọng là các kết quả này đều có thể đo lường, giám sát và đánh giá định kỳ, tạo cơ sở cho việc điều chỉnh chính sách và chương trình hành động trong quá trình triển khai.

Đề án đặt ra các chỉ tiêu khá tham vọng cho giai đoạn 2025-2030. Ông nhìn nhận đâu là cơ hội và thách thức lớn nhất?

TS. Đỗ Nguyên Hưng: Cơ hội lớn nhất đến từ bối cảnh chung của nền kinh tế. Chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và tái cấu trúc chuỗi cung ứng đang mở ra không gian phát triển mới cho doanh nghiệp tự động hóa. Cùng với đó, các cơ chế, chính sách của Nhà nước về và về ưu tiên phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo (Nghị quyết 57-NQ/TW, Luật KH&CN, đổi mới sáng tạo) và phát triển kinh tế tư nhân (Nghị quyết 68-NQ/TW) tạo động lực mới cho các doanh nghiệp và thúc đẩy phát triển kinh tế mạnh mẽ trong giai đoạn tới đây.

Thách thức lớn nhất, theo tôi, nằm ở sự chưa đồng đều về năng lực nội tại của doanh nghiệp, đặc biệt là số lượng, chất lượng nhân lực và quản trị công nghệ. Ngoài ra, sự liên kết giữa các doanh nghiệp với nhau và với các chủ thể khác vẫn còn hạn chế, đặc biệt là sự kết nối nội khối giữa các doanh nghiệp hội viên của VAA và giữa Hệ sinh thái doanh nghiệp của VAA với các Hệ sinh thái doanh nghiệp khác ở trong nước và quốc tế. Chính vì vậy, Đề án không chỉ đặt ra mục tiêu cao mà còn thiết kế lộ trình và các chương trình hành động phù hợp với từng nhóm doanh nghiệp, đáp ứng đầy đủ các nhu cầu về nghiên cứu, đào tạo, sản xuất chế tạo và thương mại hóa sản phẩm.

Vậy VAA sẽ triển khai các giải pháp nào để hiện thực hóa các mục tiêu đó, thưa ông?

TS. Đỗ Nguyên Hưng: Đề án được triển khai thông qua sáu chương trình hành động, bao trùm từ chuyển đổi số - tiêu chuẩn hóa năng lực, R&D - đổi mới sáng tạo, đào tạo và Workforce Hub, đến ESG - năng lượng - an ninh công nghệ vận hành (OT), xúc tiến thị trường và truyền thông - dữ liệu. Mỗi chương trình đều có nội dung, cơ chế triển khai và nguồn lực cụ thể.

VAA giữ vai trò điều phối và ban hành chuẩn. Trung tâm Tìm kiếm và Phát triển công nghệ - TSDC là đơn vị triển khai chuyên môn, còn doanh nghiệp tham gia trên cơ sở tự nguyện nhưng có cam kết rõ ràng về trách nhiệm và đóng góp. Chúng tôi đặc biệt nhấn mạnh nguyên tắc gắn quyền lợi với nghĩa vụ để bảo đảm tính bền vững của đề án.

Ông có thể cho biết, trong ngắn hạn, những nhiệm vụ nào sẽ được ưu tiên triển khai?

TS. Đỗ Nguyên Hưng: Trong quý I năm 2026, VAA sẽ tập trung vào ba nhóm việc chính: Thứ nhất là hoàn thiện bộ máy triển khai, bao gồm Ban quản lý Đề án và các nhóm chuyên trách; Thứ hai là xây dựng và ban hành các bộ chuẩn, quy chế nền tảng như Bộ chỉ số VSMI, quy chế R&D - sở hữu trí tuệ và quy chế tài chính; Thứ ba là triển khai thí điểm với một nhóm doanh nghiệp nòng cốt để kiểm chứng mô hình trước khi mở rộng.

Cuối cùng, ông có thông điệp gì gửi tới các doanh nghiệp hội viên VAA nhân dịp bước sang năm mới Bính Ngọ?

TS. Đỗ Nguyên Hưng: Tôi muốn nhấn mạnh rằng Đề án Hệ sinh thái doanh nghiệp không phải là việc riêng của VAA, mà là nền tảng chung để doanh nghiệp hội viên cùng phát triển. VAA cam kết đồng hành, tạo khung và kết nối nguồn lực, nhưng thành công của đề án phụ thuộc rất lớn vào sự tham gia chủ động và thực chất của doanh nghiệp.

Tôi mong các doanh nghiệp hội viên coi đây là cơ hội để nâng tầm chính mình, cùng nhau xây dựng cộng đồng doanh nghiệp tự động hóa Việt Nam mạnh, có bản sắc và có vị thế trong khu vực và quốc tế.

Cảm ơn ông về những tâm huyết cho phát triển lĩnh vực tự động hóa tại Việt Nam!

AVATECH và cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng VAA sẽ giữ vai trò “kiến trúc sư trưởng” và “cầu nối niềm tin” của hệ sinh thái.

Ông Đoàn Nam Thái - Giám đốc Công ty TNHH Công nghệ và Tự động hóa AVATECH

Dưới góc nhìn của một doanh nghiệp công nghệ như AVATECH, việc hình thành Hệ sinh thái VAA gắn với “chuyển đổi kép” xanh - số sẽ tạo ra sức bật cộng hưởng, thay cho các nỗ lực phát triển rời rạc. Trước hết, hệ sinh thái giúp khắc phục tình trạng phân mảnh trong đổi mới sáng tạo khi các doanh nghiệp làm lõi công nghệ (như AI Vision của AVATECH) có thể liên kết với các đơn vị mạnh về cơ khí và tích hợp hệ thống. Sự cộng sinh này rút ngắn đáng kể thời gian R&D, từ nhiều năm xuống còn vài tháng, qua đó hình thành các giải pháp “Make in Vietnam” có hàm lượng chất xám cao, đủ sức cạnh tranh với thiết bị nhập khẩu. Đồng thời, trong tiến trình làm chủ công nghệ của CMCN 4.0, hệ sinh thái tạo lập không gian chia sẻ tri thức và dữ liệu. Khi các doanh nghiệp cùng tuân thủ những chuẩn mực chung về số hóa và xanh hóa, giá trị tạo ra không chỉ dừng ở gia công mà còn hướng tới giải quyết các bài toán cốt lõi của ngành công nghiệp như tối ưu năng lượng, kiểm soát lỗi bằng AI hay giảm phát thải carbon, từ đó giúp doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Từ thực tiễn đó, AVATECH và cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng VAA sẽ giữ vai trò “kiến trúc sư trưởng” và “cầu nối niềm tin” của hệ sinh thái. Cụ thể, VAA cần tăng cường kết nối nghiên cứu với thương mại, thu hẹp khoảng cách giữa phòng thí nghiệm và nhà máy thông qua các chương trình R&D thực chiến, đưa sáng chế từ viện - trường và doanh nghiệp công nghệ vào dây chuyền sản xuất của hội viên với sự bảo chứng uy tín của Hiệp hội. Bên cạnh đó, VAA được kỳ vọng trở thành trung tâm nhân lực - một “kho nhân lực số” chất lượng cao, nơi đội ngũ kỹ sư không chỉ vững chuyên môn mà còn có tư duy xanh và số, giúp doanh nghiệp giảm chi phí đào tạo lại và sẵn sàng triển khai các dự án lớn. Cuối cùng, trong xúc tiến thương mại, VAA cần đóng vai trò bệ phóng đưa sản phẩm công nghệ Việt ra thị trường quốc tế, thông qua các tiêu chuẩn đánh giá minh bạch như bộ chỉ số VSMI, qua đó nâng cao uy tín và vị thế của doanh nghiệp Việt Nam trong mắt đối tác toàn cầu.

Việc xây dựng hệ sinh thái doanh nghiệp VAA là yếu tố then chốt, nhất là trong bối cảnh sản xuất ngày càng đòi hỏi nhanh hơn, thông minh hơn và hướng mạnh vào xuất khẩu.

Ông Nguyễn Trung Kiên - Tổng giám đốc Công ty CNCTech Group

Theo chủ trương của Đảng và Nhà nước, công nghiệp được xác định là động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế, trong đó tự động hóa là một trong những lĩnh vực ưu tiên. Thực tế cho thấy, làn sóng dịch chuyển nhà máy vào Việt Nam đang diễn ra mạnh mẽ trong bối cảnh ngành sản xuất tăng trưởng nhanh, kéo theo áp lực lớn về nguồn lực và đặc biệt là nguồn nhân lực. Chính vì vậy, tự động hóa không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu để doanh nghiệp tồn tại và phát triển.

Hiện nay, ngành Tự động hóa tại Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn sơ khai. Phần lớn doanh nghiệp trong nước có quy mô nhỏ, hạn chế về kinh nghiệm, nhân lực và năng lực triển khai các dự án lớn. Một doanh nghiệp đơn lẻ có thể làm được một phần, nhưng để thực hiện tự động hóa bài bản và hiệu quả cho toàn bộ chuỗi sản xuất thì cần có sự liên kết, phối hợp tổng thể. Do đó, việc xây dựng hệ sinh thái doanh nghiệp VAA là yếu tố then chốt, nhất là trong bối cảnh sản xuất ngày càng đòi hỏi nhanh hơn, thông minh hơn và hướng mạnh vào xuất khẩu.

Khi các doanh nghiệp kết nối và hợp lực, nguồn lực sẽ được cộng hưởng, tạo ra động lực phát triển mạnh mẽ hơn. Trên nền tảng đó, chúng ta có thể nghiên cứu, phát triển các sản phẩm có hàm lượng chất xám cao hơn, phân công mỗi doanh nghiệp đảm nhiệm một mắt xích phù hợp với thế mạnh của mình. Công tác đào tạo cũng vậy, nếu mỗi doanh nghiệp tự làm sẽ rất khó, nhưng trong một hệ sinh thái, các bên có thể hỗ trợ lẫn nhau, hình thành quy mô đào tạo đủ lớn để kết nối hiệu quả với nhà trường. Chỉ khi cùng nhau làm, chúng ta mới có thể làm được những việc lớn.

Tôi kỳ vọng hệ sinh thái doanh nghiệp VAA sẽ có những bước phát triển mang tính đột phá trong thời gian tới, đủ sức đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của sản xuất công nghiệp hiện đại.

Tôi kỳ vọng hệ sinh thái do Hội Tự động hóa Việt Nam xây dựng sẽ đóng vai trò hạt nhân kết nối nghiên cứu - đào tạo - sản xuất - thương mại.

Ông Nguyễn Văn Chung - Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Cơ khí và Tự động hóa Thái Bình Dương

Thay vì phát triển đơn lẻ, mỗi doanh nghiệp trở thành một mắt xích trong mạng lưới liên kết, bổ trợ lẫn nhau để thúc đẩy đổi mới sáng tạo, từng bước làm chủ các công nghệ cốt lõi về tự động hóa, số hóa và sản xuất xanh. Hệ sinh thái doanh nghiệp sẽ tạo ra sự liên kết giúp doanh nghiệp trong nước nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng tốt hơn các yêu cầu ngày càng cao về công nghệ, chất lượng và phát triển bền vững. Đồng thời, hệ sinh thái còn mở ra cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng FDI, không chỉ trong phạm vi nội địa mà cả ở thị trường khu vực và toàn cầu, từ đó nâng cao vị thế trong tiến trình Công nghiệp 4.0, chuyển dịch từ vai trò gia công sang tham gia ở những khâu có giá trị gia tăng cao hơn.

Trên nền tảng đó, chúng tôi kỳ vọng hệ sinh thái do Hội Tự động hóa Việt Nam xây dựng sẽ đóng vai trò hạt nhân kết nối nghiên cứu - đào tạo - sản xuất - thương mại. Trước hết, hệ sinh thái cần tạo ra một “sân chơi chung” cho cộng đồng doanh nghiệp, nơi các doanh nghiệp có cơ hội hội nhập, gặp gỡ, trao đổi công nghệ và chia sẻ nhu cầu thực tiễn của thị trường. Thông qua đó, việc hợp tác nội khối và liên kết với các đối tác nước ngoài sẽ được thúc đẩy mạnh mẽ hơn, giúp doanh nghiệp tiếp cận nhanh các công nghệ mới, mô hình quản trị tiên tiến và xu hướng phát triển xanh. Đặc biệt, tôi mong rằng hệ sinh thái sẽ góp phần hình thành và phát triển các doanh nghiệp khoa học và công nghệ, qua đó thúc đẩy đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đẩy nhanh chuyển đổi số và tạo nền tảng cho tăng trưởng xanh bền vững của ngành tự động hóa Việt Nam

Trà Giang (thực hiện)

Đường dẫn bài viết: https://tudonghoangaynay.vn/he-sinh-thai-doanh-nghiep-tru-cot-phat-trien-cua-hoi-tu-dong-hoa-viet-nam-giai-doan-2025-2030-19645.htmlIn bài viết