Sinh viên Hà Nội đối diện với "khoảng trống tâm lý": Cần được nhận diện và bảo vệ

Tham gia chương trình có các diễn giả trong lĩnh vực tâm lý học và giáo dục là cô Nguyễn Thị Thanh Nga, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Giảng viên cao cấp, Trưởng Bộ môn Tâm lý học - Khoa Pháp luật hình sự của Trường Đại học Luật Hà Nội, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Tâm lý học Việt Nam; cùng thầy Vũ Xuân Anh, Thạc sĩ, giảng viên tâm lý học, hội viên Hội Tâm lý trị liệu Việt Nam, người có nhiều nghiên cứu liên quan đến sức khỏe tâm thần của sinh viên.

Talkshow nhận được sự quan tâm của đông đảo các bạn sinh viên

Theo ban tổ chức, trong môi trường đại học, sinh viên thường phải đối mặt với nhiều áp lực kéo dài như học tập, định hướng nghề nghiệp, các mối quan hệ xã hội và kỳ vọng từ bản thân. Tuy nhiên, không phải mọi khó khăn tâm lý đều được nhận diện kịp thời hoặc đủ “nghiêm trọng” để được gọi tên thành bệnh lý. Nhiều vấn đề tồn tại dưới dạng những “khoảng trống tâm lý” - trạng thái âm thầm, khó diễn đạt nhưng có thể ảnh hưởng lâu dài đến cảm xúc, động lực học tập và sự phát triển cá nhân của sinh viên, đặc biệt là nữ sinh.

Từ thực tế đó, chương trình được tổ chức với mục tiêu mở ra một không gian chia sẻ - lắng nghe -nhận diện - định hướng giải pháp, giúp sinh viên hiểu rõ hơn về khái niệm “khoảng trống tâm lý”, nâng cao khả năng nhận diện sớm những khó khăn tinh thần, đồng thời tiếp cận các kênh hỗ trợ phù hợp trong môi trường học đường.

Nội dung talkshow được xây dựng thành hai phiên thảo luận chính. Phiên thứ nhất của PGS.TS. Nguyễn Thị Thanh Nga tập trung làm rõ cách những “khoảng trống tâm lý” hình thành trong đời sống sinh viên thông qua các áp lực phổ biến như thành tích học tập, định hướng nghề nghiệp, sự so sánh bản thân hay tâm lý tự chịu đựng. Phiên này cũng phân tích các yếu tố khiến sinh viên dễ rơi vào trạng thái im lặng trước khó khăn tâm lý, cũng như những hệ quả nếu các dấu hiệu không được nhận diện sớm.

Phiên thứ nhất của PGS.TS. Nguyễn Thị Thanh Nga tập trung làm rõ cách những “khoảng trống tâm lý” hình thành trong đời sống sinh viên

Theo PGS.TS. Nguyễn Thị Thanh Nga, sinh viên năm nhất là nhóm dễ gặp nhiều khó khăn về tâm lý do phải thích nghi với hàng loạt thay đổi cùng lúc, từ môi trường học tập, môi trường sống đến việc rời xa gia đình và bạn bè thân thiết. Bên cạnh đó, việc chuyển sang phương pháp học tập mới ở bậc đại học đòi hỏi khả năng tự học và tự quản lý thời gian nhiều hơn cũng khiến không ít sinh viên cảm thấy choáng ngợp trong giai đoạn đầu.

PGS.TS. Nguyễn Thị Thanh Nga cho rằng, so với trước đây, sinh viên hiện nay phải đối mặt với nhiều áp lực hơn, không chỉ đến từ chương trình học hay kỳ vọng của gia đình mà còn từ chính bản thân. Nhiều bạn trẻ tự đặt ra những tiêu chuẩn hoàn hảo cho mình, dẫn đến cảm giác mệt mỏi khi cố gắng theo đuổi mục tiêu. Ngược lại, nếu không đạt được kỳ vọng, các bạn dễ rơi vào tâm trạng tự nghi ngờ năng lực của bản thân.

Không chỉ sinh viên năm nhất, ngay cả sinh viên năm cuối cũng có thể đối diện với những băn khoăn về định hướng tương lai, như liệu con đường mình lựa chọn có phù hợp hay sau khi tốt nghiệp sẽ làm việc ở đâu, làm công việc gì.

Một yếu tố khác góp phần gia tăng áp lực tâm lý là “áp lực đồng trang lứa”, đặc biệt trong bối cảnh kỷ nguyên số. Khi thường xuyên tiếp xúc với mạng xã hội và nhìn thấy hình ảnh thành công của người khác, nhiều sinh viên dễ nảy sinh cảm giác tự ti hoặc so sánh bản thân. Thậm chí, theo PGS.TS. Nguyễn Thị Thanh Nga, hiện có những bạn trẻ chọn tâm sự với các công cụ trí tuệ nhân tạo thay vì cởi mở chia sẻ với bạn bè, thầy cô hay những người xung quanh.

Sinh viên chia sẻ về áp lực tâm lý với PGS.TS. Nguyễn Thị Thanh Nga

PGS.TS. Nguyễn Thị Thanh Nga cũng gửi lời khuyên tới sinh viên rằng mỗi người giống như một “bông hoa” với màu sắc, năng khiếu và khả năng riêng. Vì vậy, thay vì so sánh bản thân với người khác, sinh viên nên tập trung phát triển thế mạnh của mình và chủ động nâng cao năng lực cá nhân. Bên cạnh đó, các bạn trẻ cũng nên cởi mở hơn trong việc chia sẻ cảm xúc và khó khăn tâm lý với bạn bè, thầy cô hoặc những người có thể hỗ trợ.

Nếu những “khoảng trống tâm lý” bị bỏ qua và đời sống tinh thần không được chăm sóc đúng cách, các vấn đề nhỏ có thể tích tụ theo thời gian và dẫn đến những rối loạn nghiêm trọng hơn như lo âu, trầm cảm hoặc các dạng rối nhiễu tâm lý khác.

Phiên thảo luận thứ hai của Th.S Vũ Xuân Anh hướng đến việc nhận diện những biểu hiện sớm của sự suy giảm sức khỏe tâm lý, phân tích rào cản khiến sinh viên ngại tìm kiếm hỗ trợ và đề xuất các giải pháp nhằm “lấp đầy khoảng trống” trong môi trường đại học. Các giải pháp được đặt ra từ nhiều cấp độ, từ cá nhân, bạn bè, tập thể sinh viên đến các đơn vị hỗ trợ trong nhà trường.

Th.S Vũ Xuân Anh chia sẻ cách nhận diện những biểu hiện sớm của sự suy giảm sức khỏe tâm lý

Bên cạnh phần trao đổi chuyên môn, chương trình còn dành thời gian cho hoạt động hỏi - đáp trực tiếp, tạo điều kiện để sinh viên đặt câu hỏi, chia sẻ trải nghiệm và tiếp cận các kênh hỗ trợ tâm lý. Đây cũng là dịp để Ban Nữ sinh công bố vai trò đồng hành, kết nối và tiếp nhận thông tin từ sinh viên khi gặp phải những khó khăn tâm lý trong quá trình học tập và sinh hoạt.

Hai diễn giả giải đáp những thắc mắc của sinh viên

Thông qua talkshow “Khi những khoảng trống cần được bảo vệ”, Ban Nữ sinh Trường Đại học Luật Hà Nội kỳ vọng góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn, nhân văn và thấu hiểu hơn, nơi sinh viên có thể cởi mở chia sẻ, được lắng nghe và nhận được sự hỗ trợ kịp thời khi gặp khó khăn tâm lý. Chương trình cũng hướng tới việc lan tỏa tinh thần quan tâm - thấu hiểu - bảo vệ sức khỏe tinh thần trong cộng đồng sinh viên, đặc biệt là nữ sinh trong môi trường đại học.