Bán bảo hiểm mang về nguồn thu lớn cho ngân hàng năm 2025

Từ “mỏ vàng” đến giai đoạn phục hồi thận trọng

Nở rộ vào những năm 2019 - 2022, bancassurance từng là “mỏ vàng” của nhiều ngân hàng. Vào thời điểm đó, hợp tác giữa ngân hàng và bảo hiểm nhân thọ đã mang lại lợi nhuận hàng nghìn tỷ cho các ngân hàng nhờ những hợp đồng phân phối độc quyền kéo dài 15 - 20 năm.

Tuy nhiên, từ năm 2023, “mỏ vàng” từ bán chéo bảo hiểm cũng dần lộ rõ những mặt trái khi cuộc khủng hoảng xảy ra với loạt thông tin "bị ép mua bảo hiểm", "tư vấn sai lệch" liên tục xuất hiện trên nhiều kênh truyền thông. Sau cơn bão khủng hoảng của bancassurace, doanh thu phí từ bán chéo bảo hiểm qua ngân hàng đã giảm mạnh. Thị trường chứng kiến những cuộc "chia tay" giữa ngân hàng và các công ty bảo hiểm như Techcombank và Manulife, ABBank và FWD.

Nhìn lại năm 2025, mảng kinh doanh bảo hiểm tại nhiều ngân hàng ghi nhận tín hiệu phục hồi tích cực hơn.

Điển hình tại ngân hàng MB, theo báo cáo tài chính hợp nhất kiểm toán năm 2025, thu nhập từ hoạt động dịch vụ tăng 24% so với năm 2024 với hơn 18.000 tỷ đồng. Trong đó, thu từ kinh doanh, dịch vụ bảo hiểm và doanh thu phí bảo hiểm gốc tăng 11% với hơn 9.331 tỷ đồng, chiếm đến 52% thu nhập từ hoạt động dịch vụ. Dù vậy, chi phí cho hoạt động kinh doanh bảo hiểm chiếm đến hơn 6.276 tỷ đồng.

Tại MB, ngoài việc hợp tác bán chéo với các công ty bảo hiểm, việc trực tiếp sở hữu 2 công ty bảo hiểm là MIC (MB sở hữu 68,37%) và MB Ageas Life (61%) trong cả hai phân khúc nhân thọ và phi nhân thọ đã đóng góp một phần quan trọng vào thành quả trên.

Tại ngân hàng VIB, thu nhập từ hoạt động dịch vụ tăng 31% đạt hơn 4.200 tỷ đồng. Trong đó, dịch vụ đại lý bảo hiểm tăng đến 122% đạt hơn 993 tỷ đồng, tuy nhiên chỉ chiếm đến 24% tổng thu nhập từ hoạt động dịch vụ. Trước đó, giai đoạn 2020-2022, kinh doanh bảo hiểm tại VIB đều đạt trên 1.000 tỷ đồng mỗi năm.

Đối với Techcombank, dịch vụ hợp tác bảo hiểm năm 2025 thu về gần 1.162 tỷ đồng, tăng đến 92% so với năm trước nhưng chỉ chiếm đến 9% tổng thu nhập từ hoạt động dịch vụ.

Ngoài ra, dịch vụ kinh doanh bảo hiểm tại nhiều ngân hàng khác ghi nhận tăng trưởng trong năm 2025, song chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng thu nhập từ hoạt động dịch vụ.

Đơn cử tại ngân hàng OCB, dịch vụ đại lý bảo hiểm tăng vọt 161% đạt hơn 133 tỷ đồng, chiếm 15% tổng thu nhập từ hoạt động dịch vụ; tại Nam A Bank đạt hơn 9 tỷ đồng, tăng vọt 200%, chiếm chưa đến 1% tổng thu nhập; tại LPBank, thu từ nghiệp vụ ủy thác, tư vấn và đại lý bảo hiểm chỉ tăng nhẹ 2% đạt hơn 578 tỷ đồng, chiếm 16% tổng thu nhập;...

Ngược lại, tại TPBank, thu nhập từ phí dịch vụ đạt hơn 5.518 tỷ đồng, tăng 26%. Trong đó, dịch vụ kinh doanh, dịch vụ bảo hiểm và tư vấn chỉ đạt 206 tỷ đồng, giảm đến 44% so với năm trước.

Trước đây, ngân hàng chủ yếu đóng vai trò trung gian trong mô hình bancassurance - phân phối sản phẩm của các công ty bảo hiểm để hưởng hoa hồng. Những hợp đồng độc quyền trị giá hàng nghìn tỷ đồng từng được xem là nguồn thu quan trọng, góp phần gia tăng thu nhập ngoài lãi trong nhiều năm.

Tuy nhiên, mô hình này dần bộc lộ những giới hạn, ngân hàng đang dần chuyển từ "bán hộ" sang tham gia trực tiếp vào toàn bộ chuỗi giá trị bảo hiểm.

Mới đây nhất, ngân hàng ACB bổ sung vào tài liệu Đại hội đồng cổ đông thường niên tờ trình sửa đổi, bổ sung Đề án thành lập công ty con hoạt động trong lĩnh vực bảo hiểm phi nhân thọ. Đề án này trước đó đã được cổ đông thông qua bằng hình thức lấy ý kiến bằng văn bản vào ngày 10/11/2025.

Theo phương án điều chỉnh, thay vì trực tiếp sở hữu 100% vốn, ACB sẽ triển khai thông qua hai công ty con. Cụ thể, Công ty TNHH Quản lý nợ và Khai thác tài sản Ngân hàng Á Châu nắm 91% vốn điều lệ, trong khi 9% còn lại thuộc về Công ty Chứng khoán ACB (ACBS). Cả hai đơn vị này đều do ACB sở hữu toàn bộ vốn.

Hiện ACB đang có 4 công ty con 100% vốn, gồm: ACBS, Công ty Quản lý nợ và Khai thác tài sản (ACBA), Công ty Cho thuê tài chính (ACBL) và Công ty Quản lý quỹ (ACBC). Việc dự kiến thành lập thêm doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ được xem là bước đi tiếp theo nhằm hoàn thiện hệ sinh thái tài chính, bên cạnh hoạt động hợp tác phân phối bảo hiểm nhân thọ độc quyền với Sun Life Việt Nam.

Không chỉ ngân hàng ACB, nhiều ngân hàng tư nhân khác cũng gia tăng hiện diện trong lĩnh vực bảo hiểm.

Tại VPBank, ngân hàng này đã nâng tỷ lệ sở hữu tại Công ty Bảo hiểm phi nhân thọ OPES lên 99,42% từ năm 2022, với vốn điều lệ 1.900 tỷ đồng. Mới đây, Hội đồng quản trị tiếp tục thông qua phương án góp vốn thành lập Công ty Cổ phần Bảo hiểm Nhân thọ Ngân hàng Việt Nam Thịnh Vượng theo đề xuất của Ban điều hành với vốn điều lệ dự kiến 2.000 tỷ đồng, tỷ lệ sở hữu của VPBank và các bên liên quan tối đa 100%.

Trước đó, Techcombank đã sớm triển khai chiến lược này khi thành lập Công ty Bảo hiểm phi nhân thọ Techcom (TCGIns) vào tháng 10/2024. Đến tháng 9/2025, ngân hàng tiếp tục ra mắt Công ty Bảo hiểm nhân thọ Kỹ Thương (Techcom Life).

Động thái của các ngân hàng này nằm trong xu hướng chung của ngành ngân hàng. Thay vì chỉ đóng vai trò trung gian phân phối bảo hiểm, nhiều tổ chức tín dụng đang chuyển sang sở hữu trực tiếp doanh nghiệp bảo hiểm nhằm kiểm soát sâu hơn chuỗi giá trị.

Một số ngân hàng như BIDV, MB, Agribank,… cũng đã xây dựng hệ sinh thái bảo hiểm thông qua công ty con hoặc liên doanh, liên kết.

Các chuyên gia của Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS) nhận định, việc thành lập công ty bảo hiểm, chứng khoán hay quản lý quỹ là xu hướng dài hạn của các ngân hàng, nhằm giảm sự phụ thuộc vào hoạt động tín dụng trong bối cảnh biên lãi thuần (NIM) chịu áp lực thu hẹp.