TP. Hồ Chí Minh khơi thông nguồn lực từ các dự án tồn đọng

Tham dự hội nghị có lãnh đạo các sở, ban, ngành, địa phương; đại diện các cơ quan chuyên môn, cộng đồng doanh nghiệp và hiệp hội nghề nghiệp. Bên cạnh các báo cáo chuyên đề của cơ quan quản lý nhà nước, hội nghị còn ghi nhận nhiều tham luận từ đại diện Thanh tra Thành phố, Sở Nông nghiệp và Môi trường, doanh nghiệp và hiệp hội bất động sản, các doanh nghiệp đang trực tiếp triển khai dự án trên địa bàn.

Diễn ra trong bối cảnh TP. Hồ Chí Minh đang bước vào giai đoạn phát triển mới sau sắp xếp đơn vị hành chính với quy mô hơn 14 triệu dân và diện tích trên 6.772 km², hội nghị không chỉ mang ý nghĩa quán triệt chính sách mà còn phản ánh quyết tâm của thành phố trong việc giải quyết những “điểm nghẽn lịch sử”, chuyển hóa nguồn lực đang bị đình trệ thành động lực phát triển mới.

Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh ông Nguyễn Văn Được chủ trì và phát biểu chỉ đạo tại hội nghị

Từ những “nút thắt lịch sử” đến áp lực phát triển của một siêu đô thị

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, TP. Hồ Chí Minh bước vào chu kỳ phát triển với không gian kinh tế đô thị lớn hơn đáng kể. Điều này mở ra dư địa tăng trưởng mới, song đồng thời cũng đặt ra áp lực ngày càng lớn về quản trị đất đai, đầu tư công, quy hoạch và điều phối nguồn lực.

Nhiều năm qua, hàng loạt công trình, dự án và khu đất tồn đọng kéo dài đã tạo ra những “nút thắt” lớn đối với phát triển đô thị. Theo các báo cáo và tham luận tại hội nghị, nguyên nhân của tình trạng này đến từ sự chồng chéo pháp lý qua nhiều giai đoạn, thay đổi quy định đất đai – đầu tư – xây dựng, khó khăn trong xác định nghĩa vụ tài chính, các vướng mắc liên quan đến thanh tra, kiểm tra cũng như thiếu cơ chế xử lý đối với các hồ sơ lịch sử tồn tại kéo dài.

Những điểm nghẽn này không chỉ làm chậm tiến độ dự án mà còn khiến đất đai bị bỏ ngỏ, vốn đầu tư bị đình trệ và làm gia tăng chi phí cơ hội đối với nền kinh tế đô thị. Với một siêu đô thị đang đặt mục tiêu tăng trưởng cao hơn trong giai đoạn tới, việc tiếp tục để các nguồn lực này “đóng băng” đồng nghĩa với việc tự thu hẹp dư địa phát triển.

Việc tháo gỡ các dự án tồn đọng được kỳ vọng sẽ mở rộng không gian phát triển, khơi thông nguồn lực đất đai và tạo động lực tăng trưởng mới cho TP.HCM.

Phát biểu định hướng tại hội nghị, lãnh đạo thành phố nhấn mạnh yêu cầu phải tiếp tục tháo gỡ dứt điểm các điểm nghẽn về dự án tồn đọng, xem đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm nhằm khơi thông nguồn lực, chống lãng phí và tạo động lực phát triển mới cho TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn tới.

Hành lang pháp lý mới tạo nền tảng xử lý các dự án kéo dài

Điểm khác biệt lớn của giai đoạn hiện nay là quá trình tháo gỡ các dự án tồn đọng đã có nền tảng pháp lý đầy đủ hơn trước.

Ông Trần Văn Bảy - Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh trình bày quán triệt và triển khai Kết luận số 24-KL/TW của Bộ Chính trị - tiếp tục đặt yêu cầu tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án kéo dài; Nghị quyết số 29/2026/QH16 tạo cơ chế đặc thù để xử lý các vi phạm pháp luật đất đai xảy ra trước thời điểm Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực; trong khi Nghị định số 147/2026/NĐ-CP hướng dẫn cơ chế thực hiện cụ thể.

Một điểm đáng chú ý của Nghị quyết số 29/2026/QH16 là việc xác định cơ chế xử lý các dự án tồn đọng phải bảo đảm đồng thời nhiều mục tiêu: xử lý các vi phạm lịch sử, hạn chế thất thoát nguồn lực, bảo đảm phát triển kinh tế – xã hội và tránh hợp thức hóa sai phạm.

Các chính sách mới vì vậy không chỉ bổ sung công cụ pháp lý mà còn góp phần tháo gỡ rào cản lớn trong quản trị công - tâm lý e ngại trách nhiệm khi xử lý các hồ sơ phức tạp kéo dài qua nhiều thời kỳ.

Khơi thông nguồn lực bằng tư duy quản trị liên thông và dữ liệu số

Nếu trước đây việc xử lý dự án thường diễn ra theo từng hồ sơ riêng lẻ, TP. Hồ Chí Minh hiện đang chuyển sang cách tiếp cận quản trị tích hợp hơn - nơi dữ liệu, phối hợp liên ngành và điều hành theo thời gian thực đóng vai trò ngày càng quan trọng.

Kết quả thực hiện Kế hoạch số 34/KH-UBND cho thấy quy mô nguồn lực được giải phóng là rất lớn. Thành phố đã hoàn thành tháo gỡ hoặc có hướng xử lý đối với 838/838 dự án thuộc diện rà soát, đạt tỷ lệ 100%; đồng thời khơi thông khoảng 17.000 ha đất và huy động hơn 206.000 tỷ đồng vốn đầu tư xã hội.

Tuy nhiên, điều quan trọng hơn các con số là sự thay đổi trong cách tiếp cận quản trị. Từ mô hình xử lý phân tán, thành phố đang chuyển sang mô hình liên thông dữ liệu, phối hợp đa ngành và đặt hiệu quả điều hành làm trung tâm.

Trong tham luận tại hội nghị, ông Nguyễn Thái Sinh - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hồ Chí Minh cho biết đã tăng cường rà soát pháp lý đất đai, xử lý nghĩa vụ tài chính, tổ chức nhiều cuộc họp chuyên đề tháo gỡ vướng mắc và thúc đẩy số hóa dữ liệu để cập nhật tiến độ xử lý trên hệ thống dùng chung.

Ở góc độ thanh tra, đại diện Thanh tra TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh thanh tra chuyên đề hiện không chỉ là hoạt động kiểm tra, giám sát mà còn là công cụ nhận diện điểm nghẽn, phân biệt rõ giữa “sai phạm” và “vướng mắc”, từ đó đề xuất cơ chế xử lý phù hợp, tránh cả hai thái cực: hợp thức hóa sai phạm hoặc kéo dài tình trạng đình trệ.

Từ góc nhìn quản trị hiện đại, quá trình tháo gỡ dự án tồn đọng không đơn thuần là xử lý hồ sơ giấy tờ mà ngày càng trở thành bài toán về tổ chức dữ liệu, kết nối thông tin liên ngành và tối ưu quy trình vận hành. Đây cũng là xu hướng mà nhiều đô thị lớn trên thế giới đang theo đuổi trong quản trị phát triển đô thị.

Góc nhìn từ doanh nghiệp: cần môi trường đầu tư minh bạch và có khả năng dự báo

Tại hội nghị, nhiều ý kiến từ cộng đồng doanh nghiệp và hiệp hội nghề nghiệp cho rằng, việc tháo gỡ dự án tồn đọng không chỉ giúp khơi thông nguồn lực mà còn góp phần phục hồi niềm tin thị trường.

Ông Lê Hoàng Châu - Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP. Hồ Chí Minh (HoREA) cho rằng cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng vào một cơ chế xử lý minh bạch hơn, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục, tăng tính dự báo của chính sách và giảm chi phí chờ đợi đối với các dự án kéo dài.

Đây được xem là yếu tố quan trọng để phục hồi dòng vốn đầu tư và tạo môi trường kinh doanh ổn định hơn trong bối cảnh thành phố đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao hơn trong giai đoạn mới.

Ghi nhận những nỗ lực trong tháo gỡ điểm nghẽn

Bên cạnh các nội dung chuyên môn, hội nghị cũng dành thời gian ghi nhận những đóng góp của các đơn vị trực tiếp tham gia công tác tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Trong đó, UBND TP. Hồ Chí Minh đã tổ chức trao Bằng khen của Chủ tịch UBND Thành phố cho các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc, có sáng kiến trong công tác tham mưu, phối hợp và xử lý các công trình, dự án tồn đọng kéo dài.

Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh ông Nguyễn Văn Được trao Bằng khen cho các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc, có sáng kiến trong công tác tham mưu, phối hợp và xử lý các công trình, dự án tồn đọng kéo dài

Hoạt động khen thưởng không chỉ mang ý nghĩa biểu dương kết quả đạt được mà còn thể hiện yêu cầu xây dựng cơ chế phối hợp chủ động, trách nhiệm và lấy hiệu quả thực thi làm thước đo trong giai đoạn tiếp theo.

Từ xử lý tồn đọng đến kiến tạo không gian phát triển mới

Kế hoạch số 243/KH-UBND vì vậy không đơn thuần là sự tiếp nối của Kế hoạch số 34 mà phản ánh sự chuyển dịch trong tư duy điều hành: từ xử lý tồn đọng sang kiến tạo nguồn lực phát triển.

Khi quỹ đất được đưa trở lại chu trình phát triển, các dự án được tái khởi động và dòng vốn được kích hoạt, hiệu ứng lan tỏa sẽ xuất hiện ở nhiều lĩnh vực từ hạ tầng, xây dựng, logistics đến sản xuất và dịch vụ.

Với một siêu đô thị đang bước vào chu kỳ tăng trưởng mới, năng lực cạnh tranh sẽ không chỉ nằm ở quy mô dân số hay nguồn lực sẵn có mà ngày càng phụ thuộc vào khả năng vận hành hệ thống hiệu quả. Trong bối cảnh đó, việc tháo gỡ các dự án tồn đọng không chỉ là giải quyết những tồn tại của quá khứ mà còn là phép thử đối với năng lực quản trị hiện đại, khả năng điều phối liên ngành và năng lực kiến tạo phát triển của TP. Hồ Chí Minh trong tương lai.

Bài: Đinh Thanh Hòa/Ảnh Nart Thái