Sơ kết một năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền ba cấp

Đánh giá kết quả một năm vận hành bộ máy chính quyền ba cấp, đồng chí Nguyễn Duy Ngọc, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương cho biết: Qua một năm vận hành, mô hình chính quyền ba cấp đã cơ bản đạt được các mục tiêu đề ra trong giai đoạn đầu; bộ máy hành chính nhà nước hoạt động ổn định, thông suốt, hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước từng bước được nâng lên, chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp tiếp tục được cải thiện.

Hội nghị sơ kết một năm triển khai mô hình chính quyền ba cấp vào sáng 1/7. Ảnh: VGP

6 kết quả nổi bật sau một năm vận hành:

Một là, thiết lập cơ chế chỉ đạo, điều hành tập trung, thống nhất; đồng thời khẩn trương hoàn thiện thể chế, tạo cơ sở để bộ máy hành chính nhà nước vận hành ổn định, thông suốt ngay trong điều kiện chuyển đổi mô hình quản trị quy mô lớn.

Chính phủ đã duy trì cơ chế chỉ đạo, điều hành tập trung, thống nhất từ Trung ương đến địa phương; tăng cường phối hợp liên ngành, liên cấp và kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh, bảo đảm bộ máy hành chính nhà nước hoạt động liên tục, thông suốt trong suốt quá trình chuyển đổi.

Đồng thời, Chính phủ tập trung hoàn thiện thể chế, kịp thời thể chế hóa các chủ trương của Đảng về sắp xếp tổ chức bộ máy, đổi mới mô hình chính quyền địa phương và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.

Hai là, chức năng, nhiệm vụ của các bộ, cơ quan ngang bộ tiếp tục được rà soát, hoàn thiện; hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước được nâng cao.

Chính phủ đã rà soát, hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các bộ, cơ quan ngang bộ theo hướng khắc phục chồng chéo, giao thoa; phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm, thống nhất đầu mối quản lý nhà nước. Giám sát và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương theo phương châm "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm".

Ba là, phân cấp, phân quyền mạnh mẽ, nâng cao năng lực thực thi của chính quyền địa phương.

Kết quả nổi bật là vai trò của chính quyền cấp xã đã có sự thay đổi căn bản. Nếu trước đây cấp xã chủ yếu thực hiện các nhiệm vụ quản lý hành chính cơ sở thì nay đã trực tiếp đảm nhận khối lượng lớn nhiệm vụ quản lý nhà nước, cung ứng dịchvụ công và giải quyết thủ tục hành chính, thực sự trở thành trung tâm vận hành trực tiếp ở cơ sở.

Bốn là, đẩy mạnh cải cách hành chính góp phần nâng cao chất lượngphục vụ người dân, doanh nghiệp. Toàn quốc đã tiếp nhận trên 42,5 triệu hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính, trong đó tỷ lệ nộp trực tuyến đạt tới 91,74% và tỷ lệ giải quyết đúng hạn duy trì trên 95%.

Hiệu quả của mô hình mới thể hiện ở mức độ hài lòng chung của người dân đạt 83,08%, đặc biệt 89,09% người dân khẳng định không còn tình trạng công chức sách nhiễu, gây phiền hà tại cơ sở.

Năm là, chuyển đổi số trở thành nền tảng vận hành bộ máy mới.

Đến tháng 6/2026, mạng viễn thông băng rộng di động đã phủ sóng tới 99,56% số thôn, bản trên toàn quốc. Cổng Dịch vụ công quốc gia tại Trung tâm dữ liệu quốc gia đã cung cấp trực tuyến 3.745 thủ tục hành chính, cho phép người dân, doanh nghiệp truy cập và thực hiện dịch vụ công trực tuyến bằng tài khoản định danh điện tử VNeID.

Sau một năm vận hành chính quyền ba cấp, hạ tầng số và các nền tảng chuyển đổi số đã cơ bản đáp ứng yêu cầu quản trị, điều hành và phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Sáu là, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao đời sống nhân dân.

GDP bứt phá mạnh mẽ tăng 8,02%, đưa quy mô nền kinh tế đạt khoảng 514 tỷ USD, vươn lên vị trí thứ 32 thế giới. GDP bình quân đầu người đạt khoảng 5.026 USD(gấp 1,4 lần năm 2020), chính thức đưa Việt Nam vào nhóm nước có thu nhập trung bình cao.

Vẫn còn nhiều khó khăn thách thức

Bên cạnh những kết quả đạt được còn không ít khó khăn, thách thức để nâng cao chất lượng hoạt động của bộ máy phân cấp cụ thể như sau:

-Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật ban hành thời gian qua đã tạo hành lang pháp lý tạm thời cho bộ máy mới vận hành, nhưng tốc độ luật hóa các quy định chuyên ngành còn chậm so với yêu cầu thực tiễn.

Theo kết quả rà soát đến tháng 5/2026, toàn hệ thống còn khoảng 550 văn bản quy phạm pháp luật cần các bộ, ngành, địa phương tiếp tục đề xuất sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới.

-Sau khi chuyển đổi mô hình chính quyền bốn cấp sang ba cấp, áp lực công việc tại cấp xã tăng lên rất lớn do quy mô diện tích và dân số mở rộng sau sáp nhập, nhưng năng lực cán bộ chưa đáp ứng đồng đều.

-Việc xử lý, giải quyết tài sản công dôi dư còn chậm, gây lãng phí nguồn lực.

- Hạ tầng số và dữ liệu chưa hình thành nền tảng thống nhất. Qua rà soát khoảng 18.500 cơ quan, đơn vị trong toàn hệ thống chính trị cho thấy khoảng 29,9% máy tính chưa đáp ứng yêu cầu tối thiểu; khoảng 26,4% thiết bị đầu cuối chưa đáp ứng yêu cầu cấu hình; vẫn còn tồn tại một số lượng tình trạng máy tính sử dụng phần mềm không có bản quyền (27% số máy dùng hệ điều hành không có bản quyền, 30,4% số máy tính dùng phần mềm văn phòng không có bản quyền). Ngoài ra, khoảng 54% máy tính chưa cài đặt chữ ký số… Dữ liệu nền tảng và dữ liệu chuyên ngành chưa thực sự liên thông "đúng, đủ, sạch, sống".

- Bất cập về quy mô đơn vị hành chính cấp xã sau sắp xếp.

Đến nay, vẫn còn 705/3.321 đơn vị hành chính cấp xã (21,23%) chưa đạt tiêu chuẩn theo quy định, chủ yếu chưa bảo đảm tiêu chuẩn về diện tích tự nhiên. Điều này làm phân tán nguồn lực, gia tăng chi phí quản lý và chưa phát huy được lợi thế quy mô trong tổ chức cung ứng dịch vụ công và phát triển kinh tế, xã hội.

Bên cạnh đó, tại một số địa phương, ranh giới đơn vị hành chính sau sắp xếp chưa thực sự phù hợp với không gian phát triển, còn chia cắt các khu vực đô thị, khu công nghiệp, khu kinh tế, vùng du lịch và các khu vực có tính liên kết cao; hạ tầng liên kết vùng, liên đô thị chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến công tác quy hoạch, thu hút đầu tư và phát triển đô thị,…

Trọng tâm trong giai đoạn tới

Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn tới là chuyển mạnh từ trọng tâm “sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy” sang “nâng cao chất lượng vận hành, hiệu lực, hiệu quả quản trị và năng lực thực thi của toàn hệ thống hành chính nhà nước”.

Đây không chỉ là yêu cầu khách quan của quá trình đổi mới tổ chức bộ máy mà còn là điều kiện quyết định để phát huy đầy đủ hiệu quả của mô hình mới, tạo động lực mạnh mẽ cho tăng trưởng và phát triển kinh tế, xã hội.

Đỗ Phương