Low-Code trong sản xuất: Trao quyền cho kỹ sư hay tạo ra "quả bom nợ kỹ thuật" tiếp theo?

Nhà máy của bạn đã vận hành bằng mã nguồn đơn giản. Nó đã như vậy trong ba mươi năm và nó được gọi là Excel. (Ảnh sử dụng AI)

Đây là lý do low-code ngày càng được nhiều nhà máy đón nhận. Theo dự báo của Gartner, phần lớn người phát triển ứng dụng low-code trong tương lai sẽ là các "citizen developer" những người không phải lập trình viên chuyên nghiệp nhưng am hiểu quy trình sản xuất. Việc trao quyền cho lực lượng này giúp doanh nghiệp phản ứng nhanh với yêu cầu vận hành, giảm áp lực cho đội ngũ CNTT và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số.

Tuy nhiên, cùng với lợi ích là một rủi ro ngày càng lớn về nợ kỹ thuật (technical debt). Thực tế cho thấy nhiều nhà máy vẫn đang phụ thuộc vào các bảng tính Excel do một kỹ sư từng tạo ra nhiều năm trước nhưng hiện không ai còn hiểu rõ cách hoạt động. Low-code có nguy cơ lặp lại kịch bản này ở quy mô lớn hơn khi các ứng dụng không chỉ xử lý dữ liệu mà còn kết nối trực tiếp với PLC, SCADA, MES và hạ tầng đám mây.

Khác với bảng tính truyền thống, một ứng dụng low-code có thể tác động trực tiếp đến quy trình sản xuất. Nếu thiếu kiểm thử, kiểm soát phiên bản, tài liệu kỹ thuật hoặc cơ chế phân quyền, doanh nghiệp sẽ đối mặt với nguy cơ gián đoạn vận hành, mất dữ liệu hoặc phát sinh các lỗ hổng an ninh mạng. Nhiều nghiên cứu cũng chỉ ra rằng các ứng dụng được phát triển ngoài quy trình quản trị CNTT thường tiềm ẩn nhiều rủi ro về bảo mật và khó bảo trì khi người phát triển ban đầu rời doanh nghiệp.

Vì vậy, vấn đề không nằm ở bản thân công nghệ low-code mà ở cách doanh nghiệp quản trị nó. Các chuyên gia khuyến nghị mọi ứng dụng có khả năng truy cập dữ liệu OT hoặc tác động đến dây chuyền sản xuất cần được xem như một tài sản điều khiển, tuân thủ các nguyên tắc quản lý thay đổi, kiểm thử, tài liệu hóa và phân quyền tương tự như chương trình PLC hoặc hệ thống điều khiển công nghiệp. Đồng thời, doanh nghiệp nên xây dựng danh mục quản lý ứng dụng, xác định rõ chủ sở hữu và quy trình chuyển đổi từ nguyên mẫu sang phần mềm chính thức.

Có thể nói, low-code đang mở ra cơ hội dân chủ hóa phát triển ứng dụng trong sản xuất, giúp đẩy nhanh đổi mới và khai thác tri thức của đội ngũ kỹ sư hiện trường. Tuy nhiên, nếu thiếu một khuôn khổ quản trị phù hợp, những ứng dụng được tạo ra hôm nay rất có thể sẽ trở thành "di sản kỹ thuật" khó kiểm soát trong tương lai. Thành công của low-code vì thế không phụ thuộc vào công cụ, mà phụ thuộc vào khả năng cân bằng giữa tốc độ đổi mới và kỷ luật quản trị của mỗi doanh nghiệp.

Theo automation.com