Ra mắt Viện Kinh tế và Quản lý Văn hóa Kiến trúc (IEC): Từ nghiên cứu đến phát triển thực tiễn

Sự ra đời của Viện Kinh tế và Quản lý Văn hóa Kiến trúc (IEC) được kỳ vọng tạo thêm một đầu mối kết nối các lĩnh vực kinh tế, quản lý, văn hóa, kiến trúc với trường đại học, doanh nghiệp và các đối tác quốc tế.

Sự ra đời của IEC trong bài toán phát triển mới

Ngày 19/8/2026, Hội Khoa học Kinh tế và Quản lý TP.HCM (HASEM) tổ chức "Hội nghị kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám, Quốc khánh 2/9 và Lễ ra mắt Viện Kinh tế và Quản lý Văn hóa Kiến trúc".

Một trong những nội dung trọng tâm của hội nghị là báo cáo tình hình kinh tế - xã hội 6 tháng đầu năm của TP.HCM và phương hướng xây dựng thành phố thông minh trong kỷ nguyên mới. Việc đặt lễ ra mắt IEC trong khuôn khổ một hội nghị bàn về kinh tế - xã hội và định hướng phát triển thành phố cho thấy hoạt động của Viện được đặt trong một bối cảnh rộng hơn nhu cầu nghiên cứu chuyên ngành đơn thuần.

TP.Hồ Chí Minh đang phải đồng thời giải quyết nhiều bài toán: duy trì động lực tăng trưởng, nâng cao năng suất, phát triển hạ tầng, giảm chi phí cho doanh nghiệp, mở rộng không gian phát triển và xây dựng mô hình đô thị phù hợp với yêu cầu mới. Đây là những bài toán không thể giải quyết chỉ bằng một lĩnh vực chuyên môn.

Một dự án hạ tầng có thể liên quan đến quy hoạch, tài chính, giao thông, môi trường và dữ liệu. Một khu đô thị mới đồng thời đặt ra vấn đề kiến trúc, dân cư, hạ tầng kỹ thuật, năng lượng, giao thông và chất lượng sống. Trong khi đó, quá trình chuyển đổi số lại yêu cầu các quyết định phát triển ngày càng dựa nhiều hơn trên dữ liệu và năng lực phân tích.

Chính sự đan xen này làm nổi bật nhu cầu về những mô hình nghiên cứu có khả năng kết nối nhiều lĩnh vực thay vì xử lý từng vấn đề một cách biệt lập.

Không chỉ là thành lập một tổ chức nghiên cứu

Tại chương trình, TS. Trương Thị Minh Sâm - Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế và Quản lý TP.HCM (HASEM) đã công bố quyết định thành lập Viện Kinh tế và Quản lý Văn hóa Kiến trúc (IEC). Đồng thời, Ban tổ chức trao quyết định bổ nhiệm TS. Nguyễn Thanh Hiền giữ chức Viện trưởng, cùng các quyết định kiện toàn Hội đồng chuyên môn và các phòng, ban trực thuộc Viện.

TS. Trương Thị Minh Sâm - Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế và Quản lý TP.HCM (HASEM) phát biểu công bố quyết định thành lập IEC. Ảnh: Nart Thái

Theo định hướng được công bố, IEC hướng tới trở thành cầu nối tri thức, nghiên cứu và tư vấn chính sách trong các lĩnh vực chuyên môn.

Điểm đáng chú ý nằm ở cách tiếp cận liên ngành. Kinh tế, quản lý, văn hóa và kiến trúc vốn thường được nhìn nhận như những lĩnh vực có phạm vi chuyên môn riêng. Tuy nhiên, trong thực tiễn phát triển đô thị, các lĩnh vực này ngày càng tác động trực tiếp lẫn nhau.

Quy hoạch không gian ảnh hưởng đến dòng vốn đầu tư và chi phí logistics. Kiến trúc tác động đến chất lượng môi trường sống. Văn hóa quyết định một phần bản sắc của không gian đô thị. Quản lý và chính sách lại tạo ra khuôn khổ để các nguồn lực này được phân bổ và vận hành.

Vì vậy, giá trị của một tổ chức nghiên cứu liên ngành không chỉ nằm ở việc tập hợp nhiều chuyên môn, mà quan trọng hơn là khả năng tạo ra một cách tiếp cận thống nhất đối với những bài toán phát triển vốn đã liên ngành ngay từ bản chất.

Đây cũng là điểm có thể tạo nên khác biệt trong hoạt động của IEC nếu định hướng nghiên cứu được chuyển hóa thành những sản phẩm cụ thể: nghiên cứu chính sách, mô hình quy hoạch, giải pháp quản trị, tư vấn dự án hoặc các chương trình thử nghiệm có khả năng triển khai trong thực tế.

Kết nối viện - trường - doanh nghiệp để rút ngắn khoảng cách nghiên cứu và ứng dụng

Một nội dung đáng chú ý tại lễ ra mắt là việc IEC ký kết các biên bản ghi nhớ hợp tác với các trường đại học, hiệp hội và doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Đối với hoạt động nghiên cứu ứng dụng, đây là một hướng tiếp cận quan trọng. Khoảng cách giữa nghiên cứu và thị trường thường không nằm ở việc thiếu ý tưởng, mà ở khả năng chuyển một kết quả nghiên cứu thành giải pháp có thể triển khai, đo lường và nhân rộng. Trường đại học có thế mạnh về nghiên cứu và nguồn nhân lực; doanh nghiệp hiểu nhu cầu thị trường và khả năng triển khai; các tổ chức nghiên cứu có thể đóng vai trò kết nối tri thức, chuyên môn và tư vấn.

Nếu ba thành phần này được kết nối hiệu quả, các nghiên cứu về quy hoạch, quản trị, công nghệ hay kiến trúc có thể được kiểm nghiệm trong thực tế thay vì dừng lại ở các báo cáo.

Theo hướng đó, các MOU được ký tại sự kiện cần được nhìn nhận không chỉ như hoạt động hợp tác đối ngoại, mà còn là bước khởi đầu cho khả năng hình thành những chương trình nghiên cứu và dự án cụ thể.

Mở rộng hợp tác quốc tế, đưa bài toán nghiên cứu ra ngoài phạm vi trong nước

IEC đồng thời tiến hành ký hợp tác chiến lược với ông Han Jong Beum - Chủ tịch Liên đoàn Quốc tế Trao đổi Đa Văn hóa Châu Á (WFME) - Hàn Quốc, nhằm tăng cường giao lưu và triển khai các dự án thực tiễn trong thời gian tới.

IEC ký hợp tác chiến lược với ông Han Jong Beum - Chủ tịch Liên đoàn Quốc tế Trao đổi Đa Văn hóa Châu Á (WFME) - Hàn Quốc. Ảnh: Nart Thái

Bên cạnh đó, Viện ký biên bản hợp tác chiến lược toàn diện với Công ty TNHH Lương thực MS Thiên Ngọc về xây dựng kiến trúc, quy hoạch và mở rộng đô thị hóa nông nghiệp tại Nigeria và một số quốc gia châu Phi, với diện tích được thông tin khoảng 1.000 ha.

Đây là hướng hợp tác có thể mở ra không gian ứng dụng cho các lĩnh vực nghiên cứu của Viện. Tuy nhiên, các dự án có yếu tố quốc tế cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực nghiên cứu, khả năng thích ứng với điều kiện địa phương và tổ chức triển khai.

Đặc biệt với quy hoạch, kiến trúc và đô thị hóa nông nghiệp, một mô hình không thể đơn giản sao chép từ quốc gia này sang quốc gia khác. Điều kiện tự nhiên, cơ cấu kinh tế, dân cư, hạ tầng, văn hóa và hệ thống quản lý đều có thể khác biệt.

Do đó, giá trị của hợp tác quốc tế không chỉ nằm ở việc đưa một mô hình ra nước ngoài, mà còn ở khả năng trao đổi tri thức, điều chỉnh giải pháp theo từng bối cảnh và tạo ra những mô hình có tính thích ứng cao.

Đây cũng là cơ hội để nghiên cứu của Việt Nam tiếp cận những bài toán mới, qua đó tích lũy kinh nghiệm và nâng cao năng lực triển khai các dự án có quy mô lớn.

Gắn phát triển kinh tế với văn hóa và bản sắc

Một nét riêng trong định hướng của IEC là đặt yếu tố văn hóa bên cạnh kinh tế, quản lý và kiến trúc. Thông cáo của Ban tổ chức nhấn mạnh việc thành lập Viện gắn với yêu cầu phát triển kinh tế đi đôi với giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.

Trong quá trình đô thị hóa và chuyển đổi số, đây là vấn đề ngày càng đáng quan tâm. Một thành phố hiện đại không chỉ được đánh giá bằng tốc độ tăng trưởng, chất lượng hạ tầng hay mức độ số hóa. Không gian đô thị còn phải đáp ứng nhu cầu văn hóa, cộng đồng và bản sắc của người dân.

Công nghệ vì vậy không nên được nhìn như yếu tố thay thế văn hóa, mà có thể trở thành công cụ để bảo tồn, số hóa, quản lý và phát huy các giá trị văn hóa theo những phương thức mới.

Sự kết hợp giữa kinh tế, kiến trúc và văn hóa nếu được đặt trên nền tảng nghiên cứu và dữ liệu có thể tạo ra những mô hình phát triển vừa đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa, vừa hạn chế nguy cơ đồng nhất hóa không gian đô thị.

Giá trị của IEC sẽ được quyết định bởi khả năng biến kết nối thành kết quả

Lễ ra mắt Viện Kinh tế và Quản lý Văn hóa Kiến trúc (IEC) đã tạo lập những kết nối bước đầu giữa nghiên cứu, quản lý, doanh nghiệp và các đối tác quốc tế.

Nhưng với một tổ chức nghiên cứu định hướng ứng dụng, sự kiện ra mắt chỉ là điểm khởi đầu. Thách thức tiếp theo là xây dựng năng lực nghiên cứu đủ mạnh để giải quyết những bài toán cụ thể; hình thành các nhóm chuyên gia liên ngành; tạo cơ chế hợp tác thực chất với doanh nghiệp và trường đại học; đồng thời chuyển các kết quả nghiên cứu thành mô hình, giải pháp hoặc khuyến nghị chính sách có khả năng áp dụng.

Nếu làm được điều đó, vai trò “cầu nối tri thức, nghiên cứu và tư vấn chính sách” mà IEC đặt ra sẽ không chỉ nằm trên định hướng hoạt động, mà có thể được kiểm chứng bằng những sản phẩm cụ thể.

Toàn cảnh hội nghị. Ảnh: Nart Thái

Trong bối cảnh TP.Hồ Chí Minh bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu về một nền kinh tế dựa nhiều hơn vào tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng rõ. Sự kết nối giữa kinh tế, quản lý, kiến trúc, văn hóa với khoa học - công nghệ vì thế không còn là câu chuyện mang tính bổ trợ, mà đang trở thành một yêu cầu của quá trình phát triển.

Từ góc độ đó, sự ra đời của IEC đáng được nhìn nhận không chỉ như việc thành lập thêm một tổ chức nghiên cứu, mà như một nỗ lực xây dựng thêm một cầu nối giữa tri thức và thực tiễn - nơi các ý tưởng nghiên cứu có cơ hội được kiểm nghiệm bằng những bài toán phát triển cụ thể của đô thị, doanh nghiệp và cộng đồng.