Đại học Bách khoa Hà Nội hướng tới vị thế đại học nghiên cứu xuất sắc, phụng sự quốc gia

70 năm xây dựng nền tảng, mở tầm nhìn phát triển mới

Sáng 15/10, tại Hà Nội, Đại học Bách khoa Hà Nội tổ chức Lễ kỷ niệm 70 năm thành lập (15/10/1956 - 15/10/2026) và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự và phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại lễ kỷ niệm. Ảnh: Nhân Dân

Trong diễn văn khai mạc, GS. Lê Anh Tuấn, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội nhấn mạnh ý nghĩa lịch sử của sự kiện thành lập Nhà trường ngày 15/10/1956. Việc xây dựng trường đại học kỹ thuật đầu tiên sau hòa bình thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng, Nhà nước và Chủ tịch Hồ Chí Minh trong đào tạo nguồn nhân lực khoa học, kỹ thuật phục vụ công cuộc kiến thiết đất nước.

Trải qua 70 năm, Đại học Bách khoa Hà Nội từng bước khẳng định vị thế trong đào tạo, nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ. Trong những năm tháng chiến tranh, gần 3.000 cán bộ, giảng viên và sinh viên Nhà trường đã lên đường ra trận. Trong thời bình, các thế hệ người Bách khoa tiếp tục đóng góp trên nhiều lĩnh vực kinh tế, xã hội, tạo ra những công trình nghiên cứu có giá trị, trong đó có các công trình được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước.

GS.TS. Lê Anh Tuấn - Giám đốc Đại học Bách Khoa Hà Nội trình bày diễn văn tại lễ kỷ niệm. Ảnh: Nhân Dân

Theo GS. Lê Anh Tuấn, những thành quả của Nhà trường được xây dựng từ trí tuệ, bản lĩnh và khát vọng cống hiến của nhiều thế hệ thầy cô, người học và cựu sinh viên. Đây cũng là nền tảng để Đại học Bách khoa Hà Nội bước vào giai đoạn phát triển mới, tiếp tục phát huy vai trò tiên phong trong đào tạo nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Hiện Nhà trường có quy mô đào tạo khoảng 42.000 sinh viên, mạng lưới 300.000 cựu sinh viên trên toàn cầu, hợp tác với hơn 100 đối tác quốc tế và triển khai các chương trình đào tạo ở cả ba trình độ đại học, thạc sĩ, tiến sĩ. Năm lĩnh vực nghiên cứu ưu tiên gồm trí tuệ nhân tạo và công nghệ dữ liệu; khoa học và công nghệ sức khỏe; vật liệu mới; năng lượng và môi trường bền vững; thiết bị và hệ thống thông minh.

Những nền tảng này tạo tiền đề để Nhà trường tăng cường năng lực nghiên cứu, mở rộng hợp tác quốc tế và gắn kết chặt chẽ hơn giữa đào tạo với nhu cầu phát triển công nghệ, công nghiệp của đất nước.

Xây dựng đại học nghiên cứu xuất sắc, đảm nhận nhiệm vụ lớn của quốc gia

Phát biểu chỉ đạo tại lễ kỷ niệm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu phát huy truyền thống, trí tuệ và bản lĩnh của các thế hệ người Bách khoa để đóng góp nhiều hơn cho đất nước. Trong bối cảnh khoa học, công nghệ, trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh, cạnh tranh công nghệ và biến động chuỗi cung ứng ngày càng phức tạp, Việt Nam cần nâng cao năng suất, chất lượng, năng lực tự chủ và hiệu quả hợp tác quốc tế.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia cùng Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã đặt ra những yêu cầu mới đối với các cơ sở giáo dục đại học. Đại học Bách khoa Hà Nội được kỳ vọng trở thành một trong những lực lượng tiên phong thực hiện các mục tiêu này, nhất là trong đào tạo nhân tài, nghiên cứu và phát triển công nghệ phục vụ các ngành công nghiệp chiến lược.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Nhà trường xây dựng mô hình đại học nghiên cứu xuất sắc với chương trình phát triển có mục tiêu rõ ràng, đội ngũ mạnh và nguồn lực tập trung. Mục tiêu lọt vào nhóm 100–150 đại học hàng đầu châu Á vào năm 2035 cần được hiện thực hóa bằng chất lượng đào tạo, năng lực nghiên cứu, uy tín học thuật và những đóng góp cụ thể cho đất nước.

Để tạo chuyển biến thực chất, Nhà trường cần hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh, trung tâm xuất sắc và hệ thống phòng thí nghiệm dùng chung; xây dựng môi trường thuận lợi để nhà khoa học theo đuổi các ý tưởng có giá trị, đồng thời phát huy sức mạnh liên ngành. Năng lực nghiên cứu phải được chuyển hóa thành khả năng giải quyết những nhiệm vụ lớn về công nghiệp, giao thông, năng lượng và hạ tầng.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng lưu ý yêu cầu lựa chọn đúng hướng công nghệ ưu tiên, xác định rõ năng lực cần xây dựng, sản phẩm cần tạo ra và đối tác cùng thực hiện. Đại học Bách khoa Hà Nội cần nâng cao năng lực thiết kế, chế tạo, hỗ trợ doanh nghiệp cải tiến sản xuất và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng; nghiên cứu hướng đi phù hợp trong lĩnh vực bán dẫn, đồng thời giải quyết các nhu cầu thiết thực về năng lượng, giao thông, đô thị, y tế, môi trường và ứng phó thiên tai.

Bên cạnh nghiên cứu ứng dụng, đầu tư cho khoa học cơ bản cần được duy trì bền bỉ nhằm tạo nền tảng tri thức và công nghệ cho tương lai. Đây là điều kiện để Nhà trường không chỉ tiếp nhận, làm chủ công nghệ mà từng bước tạo ra tri thức và giải pháp mới, góp phần nâng cao năng lực tự chủ công nghệ quốc gia.

Trong khuôn khổ chương trình, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và các đại biểu tham quan Triển lãm thành tựu Khoa học công nghệ và khánh thành không gian Đổi mới sáng tạo liên ngành. (Ảnh: Hải Nguyễn)

Đột phá về nhân tài, đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Cùng với phát triển năng lực nghiên cứu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh nhiệm vụ đào tạo đội ngũ nhân lực đủ sức dẫn dắt công nghệ và công nghiệp Việt Nam. Nhà trường cần phát hiện, bồi dưỡng người tài từ sớm, gắn đào tạo với nghiên cứu và sản xuất, coi trọng khoa học cơ bản, tư duy hệ thống và năng lực thực hành.

Trong bối cảnh AI ngày càng tác động sâu rộng đến giáo dục và sản xuất, người học cần được trang bị tư duy đổi mới, năng lực tự chủ, khả năng kiểm chứng và sự trung thực trong học thuật. Mục tiêu không chỉ là đào tạo những kỹ sư giỏi chuyên môn mà còn hình thành đội ngũ có khả năng làm chủ thiết kế, thử nghiệm, phát triển công nghệ và dẫn dắt các chương trình lớn.

Để thu hút và phát huy nguồn lực trí tuệ, Đại học Bách khoa Hà Nội cần mở rộng kết nối với chuyên gia quốc tế, trí thức Việt Nam ở nước ngoài; tạo điều kiện để người tài chủ động trong chuyên môn, yên tâm nghiên cứu lâu dài và tham gia đào tạo thế hệ kế tiếp. Những hình thức hợp tác linh hoạt cũng cần được phát triển để chuyên gia quốc tế có thể tham gia nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và dẫn dắt các nhóm nghiên cứu tại Việt Nam.

Một yêu cầu quan trọng khác là xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, gắn kết Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp bằng những nhiệm vụ, trách nhiệm và lợi ích cụ thể. Kết quả nghiên cứu cần được hỗ trợ qua các khâu kiểm định, hoàn thiện công nghệ, bảo hộ sở hữu trí tuệ và sản xuất thử trước khi đưa vào ứng dụng. Qua đó, nghiên cứu khoa học có thể đóng góp trực tiếp hơn vào nâng cao năng lực kỹ thuật, cải tiến quy trình và hiệu quả sản xuất của doanh nghiệp.

Trong khuôn khổ lễ kỷ niệm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và các đại biểu đã thực hiện nghi thức khánh thành Không gian Đổi mới sáng tạo liên ngành của Đại học Bách khoa Hà Nội. Được xây dựng theo mô hình “Design Factory”, không gian tích hợp hoạt động tư duy sáng tạo, thiết kế, mô phỏng số, chế thử và thử nghiệm sản phẩm; đồng thời kết nối các đơn vị nghiên cứu với doanh nghiệp, tạo điều kiện để ý tưởng khoa học được phát triển thành giải pháp thực tiễn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và các đại biểu thực hiện nghi thức khánh thành không gian Đổi mới sáng tạo liên ngành. (Ảnh: Hải Nguyễn)

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Chính phủ, các ban, bộ, ngành và địa phương tiếp tục hỗ trợ nguồn lực để Nhà trường phát triển, trong đó có việc xây dựng Cơ sở 2 tại Hưng Yên thành tổ hợp đổi mới sáng tạo hiện đại. Cùng với đầu tư hạ tầng, việc gìn giữ đạo đức khoa học, sự trung thực học thuật và trách nhiệm nghề nghiệp cũng cần được coi là nền tảng cho mọi thành tựu.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trao Huân chương Lao động hạng Nhất tặng Đại học Bách khoa Hà Nội. Ảnh: Nhân Dân

Nhân dịp này, Đại học Bách khoa Hà Nội được trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhất, ghi nhận những đóng góp trong 70 năm xây dựng và phát triển. Phần thưởng là sự ghi nhận đối với những thành quả đã đạt được, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, nâng cao năng lực nghiên cứu và đào tạo trong giai đoạn tiếp theo.

Bước vào chặng đường mới, thước đo vị thế của Đại học Bách khoa Hà Nội không chỉ nằm ở quy mô đào tạo hay thứ hạng quốc tế, mà còn ở khả năng tạo ra công nghệ, phát triển nhân tài và giải quyết những vấn đề thiết thực của đất nước. Đây cũng là nền tảng để Nhà trường từng bước khẳng định vai trò của một đại học nghiên cứu xuất sắc, có uy tín quốc tế và đóng góp thiết thực cho sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.