Khám phá hệ thống điều khiển số lùi trên các dòng xe máy điện thế hệ mới

Thị trường phương tiện không phát thải tại Việt Nam đang chứng kiến những bước tiến vượt bậc về hệ thống điều khiển thông minh.

Bên cạnh các chuẩn giao tiếp không dây (NFC), kết nối IoT hay khả năng tự động cập nhật phần mềm (OTA), cơ cấu dẫn động ngược thông qua thuật toán phần mềm (chế độ số lùi) đang dần phổ cập.

Khác với hệ thống bánh răng cơ khí đảo chiều phức tạp trên ô tô, tính năng lùi của xe điện hoạt động dựa trên nguyên lý đảo chiều dòng điện cấp vào mô-tơ, được kiểm soát chặt chẽ bởi bộ điều khiển trung tâm (ECU) nhằm giới hạn tốc độ và mô-men xoắn.

Ảnh minh họa

Điển hình trên hai nền tảng cao cấp Honda CUV e: và UC3, hệ thống hỗ trợ lùi (Reverse Assist) được thiết lập giao tiếp qua tổ hợp phím cơ điện tử. Người lái nhấn giữ đồng thời nút Start ở cụm điều khiển phải và phím mũi tên xuống ở cụm trái; hệ thống sẽ tự động ngắt mạch dẫn động lùi ngay khi người dùng nhả phím.

Trong khi đó, các dòng xe thế hệ mới của VinFast (Evo Grand Premia, Evo Grand Limited và Feliz 2027) lại ứng dụng cảm biến tay ga điện tử. ECU yêu cầu người dùng giữ phím R hoặc B/P đến khi màn hình hiển thị trạng thái chuyển đổi, sau đó dùng tay ga để điều tiết lực lùi một cách tuyến tính và nhả ga để hãm động cơ.

Thuật toán dẫn động lùi trên các nền tảng xe tải trọng lớn và hiệu năng cao

Đối với các phương tiện đặc thù phục vụ logistics tải nặng như Selex Camel 1 và Camel 2, tính năng số lùi được thiết kế với cơ chế an toàn kép. Người vận hành phải kích hoạt công tắc đỏ bên trái, kết hợp nhấn giữ phím MODE bên phải để đồng bộ lệnh vào hệ thống.

Lúc này, giao diện đồng hồ kỹ thuật số sẽ hiển thị thông số hành trình âm, cho phép sử dụng tay ga để lùi. Hệ thống chỉ thoát chế độ đảo chiều khi ngắt công tắc vật lý, qua đó ngăn chặn các thao tác vặn ga lỗi trong quá trình chất dỡ hàng.

Ảnh minh họa

Tương tự, hãng Dat Bike cũng trang bị thuật toán Reverse Mode trên dải sản phẩm Quantum (gồm S1, S2, S3) và mẫu Era. Để bảo vệ mạch điều khiển, điều kiện tiên quyết là phương tiện phải ở trạng thái đỗ (Parking).

Từ mốc này, người lái kích hoạt lệnh bằng cách bóp giữ tay phanh để đóng mạch an toàn, đồng thời nhấn đúp phím đa chức năng. Thao tác thoát chế độ cũng yêu cầu nhả hoàn toàn tay ga và xác nhận lại qua phím bấm.

Có thể thấy, dù chia sẻ chung nền tảng vật lý là đảo chiều từ trường mô-tơ, mỗi nhà sản xuất lại tinh chỉnh một thuật toán giao tiếp người-máy (HMI) riêng biệt.

Việc số hóa và tự động hóa thao tác lùi không chỉ phản ánh năng lực làm chủ công nghệ điều khiển vi mô của các hãng, mà còn giải quyết triệt để bài toán xoay trở phương tiện trong không gian đô thị hẹp.