Doanh nghiệp nhỏ và vừa cần lộ trình chuyển đổi kép từ dữ liệu

Chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang trở thành yêu cầu ngày càng rõ nét đối với doanh nghiệp khi tham gia chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn thiếu dữ liệu, nhân lực và nguồn lực để triển khai.
Chuyển đổi số: Doanh nghiệp dù nhỏ hay vừa đều phải có giải pháp cụ thể, quy trình rõ ràng Ý tưởng nuôi cấy mô dừa, tối ưu sạc EV và chuyển đổi số doanh nghiệp dẫn đầu TECHFEST 2025

Ngày 17/11, tại Hà Nội, Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) phối hợp với Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức (GIZ) tổ chức Hội thảo công bố Công cụ đánh giá mức độ trưởng thành chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh và Diễn đàn Tăng trưởng Chuyển đổi kép 2026.

Sự kiện nằm trong khuôn khổ Dự án Trung tâm Chuyển đổi kép (Twin Transition Hub - TTH), do Bộ Hợp tác Kinh tế và Phát triển Liên bang Đức (BMZ) tài trợ, hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) nâng cao năng lực cạnh tranh thông qua sử dụng hiệu quả năng lượng, tài nguyên và ứng dụng công nghệ số.

Tại Diễn đàn đã công bố công cụ Twin Maturity Assessment (TMA), đồng thời giới thiệu những kết quả đánh giá về hiện trạng chuyển đổi kép của doanh nghiệp Việt Nam. Các dữ liệu cho thấy khoảng cách đáng kể giữa nhận thức và triển khai thực tế, trong đó dữ liệu, năng lực quản trị và khả năng tiếp cận nguồn lực vẫn là những điểm nghẽn lớn. Công cụ đánh giá mức độ trưởng thành chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh được công bố kỳ vọng giúp doanh nghiệp nhận diện điểm yếu, xác định ưu tiên và xây dựng lộ trình phù hợp.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa cần lộ trình chuyển đổi kép từ dữ liệu

Toàn cảnh Hội thảo công bố Công cụ đánh giá mức độ trưởng thành chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh và Diễn đàn Tăng trưởng Chuyển đổi kép 2026. Ảnh BTC

Một nửa doanh nghiệp chưa bắt đầu hành trình chuyển đổi kép

Theo báo cáo của TS. Bùi Thanh Minh, Phó Giám đốc chuyên môn Văn phòng Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV), thuộc Hội đồng tư vấn cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng Chính phủ, kết quả tự đánh giá của 60 doanh nghiệp trên nền tảng TMA trong giai đoạn tháng 4-9/2026 cho thấy 52% doanh nghiệp chưa bắt đầu chuyển đổi kép. Tỷ lệ chưa bắt đầu chuyển đổi xanh là 50%, trong khi với chuyển đổi số là 45%.

Kết quả này phản ánh quá trình chuyển đổi tại nhiều doanh nghiệp vẫn ở giai đoạn đầu, chưa hình thành được cách tiếp cận đồng bộ giữa ứng dụng công nghệ và cải thiện hiệu quả môi trường. Đáng chú ý, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh có mối liên hệ chặt chẽ. Dữ liệu đánh giá 60 doanh nghiệp cho thấy hệ số tương quan giữa điểm chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đạt 0,89, thuộc mức rất mạnh.

Một chỉ dấu khác là tỷ lệ doanh nghiệp triển khai giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên. Trong nhóm đã số hóa vận hành, tỷ lệ này đạt 89%, cao hơn đáng kể so với mức 28% ở nhóm chưa số hóa. Điều đó cho thấy công nghệ số không chỉ phục vụ quản lý, điều hành mà còn có thể tạo nền tảng để doanh nghiệp theo dõi tiêu thụ năng lượng, nguyên liệu, nước và từng bước giảm tác động môi trường.

Tuy nhiên, khoảng cách giữa chiến lược và thực thi vẫn khá lớn. Báo cáo chỉ ra 63% doanh nghiệp có chiến lược số đi trước mức độ số hóa trong vận hành thực tế. Ở khâu chuỗi cung ứng, chỉ 25% doanh nghiệp có tiêu chí môi trường bắt buộc đối với nhà cung cấp, trong khi 32% chưa công bố bất kỳ thông tin môi trường nào. Những hạn chế này có thể ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc, minh bạch dữ liệu và tiêu chuẩn phát triển bền vững từ khách hàng, đối tác.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa cần lộ trình chuyển đổi kép từ dữ liệu
TS. Bùi Thanh Minh, Phó Giám đốc chuyên môn Văn phòng Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV), thuộc Hội đồng tư vấn cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng Chính phủ. Ảnh BTC

Khảo sát 57 doanh nghiệp do Ban IV thực hiện trong giai đoạn tháng 12/2025 đến tháng 1/2026 cũng cho thấy khoảng cách giữa nhận thức và hành động. Có 93% doanh nghiệp cho rằng chuyển đổi xanh là cần thiết, nhưng chỉ 9% theo dõi và công bố kết quả giảm phát thải hằng năm.

Những con số này cho thấy doanh nghiệp không chỉ thiếu giải pháp công nghệ mà còn thiếu hệ thống dữ liệu đủ tin cậy để đo lường và chứng minh kết quả chuyển đổi. Khi chưa có số liệu về điện, nước, nguyên liệu và phát thải, doanh nghiệp khó xác định khâu nào cần ưu tiên cải thiện, đồng thời gặp trở ngại khi phải cung cấp thông tin cho khách hàng hoặc đối tác trong chuỗi cung ứng.

Dữ liệu, nhân lực và tài chính là những điểm nghẽn

Phân tích sâu hơn về những khó khăn trong quá trình chuyển đổi, ông Nguyễn Việt Long, Phó tổng giám đốc Tư vấn EY Việt Nam, cho biết hạn chế về năng lực đội ngũ là thách thức được nhiều DNNVV đề cập nhất khi triển khai chuyển đổi số, với tỷ lệ 72%. Tiếp đó là hạn chế tài chính (62%), thiếu sự hỗ trợ từ bên ngoài (57%), lo ngại về bảo mật dữ liệu (50%) và hạ tầng kỹ thuật, dữ liệu chưa đáp ứng yêu cầu (41%).

Các vấn đề liên quan đến dữ liệu xuất hiện ở cả hai quá trình chuyển đổi. Với chuyển đổi số, doanh nghiệp vừa thiếu nền tảng hạ tầng và dữ liệu đủ chất lượng để triển khai, vừa lo ngại rủi ro bảo mật khi mở rộng ứng dụng. Trong khi đó, ở chuyển đổi xanh, 44% doanh nghiệp cho biết thiếu tính sẵn có của dữ liệu môi trường. Đây là trở ngại đáng kể bởi nếu không có dữ liệu đáng tin cậy để đo lường, theo dõi tác động môi trường, doanh nghiệp khó triển khai các thực hành nâng cao như ESG, giảm phát thải và kinh tế tuần hoàn.

Theo ông Nguyễn Việt Long, những khó khăn khác của doanh nghiệp khi chuyển đổi số gồm hiệu quả đầu tư chưa rõ ràng và quy trình, chính sách chưa được hệ thống hóa, cùng ở mức 36%; tâm lý ngại thay đổi chiếm 32%; thay đổi mô hình kinh doanh, doanh nghiệp chiếm 27%. Có 22% cho rằng các giải pháp công nghệ số sẵn có chưa đáp ứng yêu cầu, trong khi 3% chưa có lộ trình chuyển đổi số.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa cần lộ trình chuyển đổi kép từ dữ liệu
Ông Nguyễn Việt Long, Phó Tổng giám đốc Tư vấn EY Việt Nam chia sẻ tại diễn đàn. Ảnh ĐP

Với chuyển đổi xanh, hạn chế tài chính tiếp tục là rào cản hàng đầu, được 75% doanh nghiệp đề cập; tiếp theo là năng lực đội ngũ còn hạn chế (74%) và thiếu sự hỗ trợ từ bên ngoài (61%). Ngoài thiếu dữ liệu môi trường, doanh nghiệp còn gặp khó khăn khi hiệu quả đầu tư chưa rõ ràng (38%), tâm lý ngại thay đổi (35%) và thay đổi mô hình kinh doanh (30%).

Những số liệu này cho thấy chuyển đổi kép không đơn thuần là lựa chọn hay đầu tư thêm một phần mềm, thiết bị. Doanh nghiệp cần đồng thời giải quyết bài toán nhân lực, tài chính, dữ liệu, quy trình quản trị và khả năng tiếp cận tư vấn. Nếu thiếu một trong những yếu tố này, các kế hoạch chuyển đổi có thể dừng ở định hướng mà chưa đi vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Khoảng cách giữa các thực hành cơ bản và nâng cao cho thấy DNNVV vẫn chủ yếu tập trung vào những hoạt động có thể triển khai trước mắt, trong khi các mô hình xanh có tính hệ thống và dài hạn còn hạn chế. Dù vậy, mức độ quan tâm đối với các thực hành nâng cao trong tương lai cho thấy doanh nghiệp đã có nhu cầu chuyển dịch, vấn đề là cần thêm năng lực và nguồn lực để hiện thực hóa.

TMA giúp doanh nghiệp xác định điểm xuất phát và ưu tiên nguồn lực

Trong bối cảnh đó, Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 2515/QĐ-BTC ngày 8/9/2026 về Khung đánh giá mức độ trưởng thành chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh dành cho doanh nghiệp. Công cụ TMA được xây dựng trong khuôn khổ Dự án Trung tâm Chuyển đổi kép, kế thừa các tiêu chuẩn và kinh nghiệm quốc tế, đồng thời điều chỉnh phù hợp với đặc thù doanh nghiệp Việt Nam.

Đây là khung đánh giá tích hợp hai chiều chuyển đổi số và chuyển đổi xanh dành cho doanh nghiệp. Công cụ hướng tới việc giúp doanh nghiệp xác định hiện trạng, nhận diện điểm mạnh, hạn chế, khoảng trống năng lực và những cơ hội cải thiện. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp có thể lựa chọn ưu tiên, xây dựng kế hoạch hành động và phân bổ nguồn lực theo điều kiện thực tế.

TMA được thiết kế với các nhóm tiêu chí bao quát từ chiến lược, quản trị doanh nghiệp đến quản lý chuỗi giá trị, vận hành, dữ liệu và công nghệ. Ở khía cạnh chuyển đổi xanh, công cụ xem xét việc quản lý nguyên vật liệu, nước, năng lượng, phát thải khí nhà kính, chất thải, kinh tế tuần hoàn và công bố thông tin môi trường. Ở khía cạnh chuyển đổi số, các nội dung đánh giá tập trung vào quản trị, chiến lược, quản lý nhà cung cấp, vận hành, khách hàng, kiến trúc công nghệ, an toàn thông tin và quản trị dữ liệu.

Theo tài liệu giới thiệu của GIZ, doanh nghiệp có thể thực hiện đánh giá theo ba bước. Trước hết là nhập thông tin cơ bản để lưu trữ lịch sử đánh giá và phân loại theo lĩnh vực, quy mô. Tiếp đó, doanh nghiệp thực hiện đánh giá nhanh nhằm nhận diện những khía cạnh có mức độ trưởng thành thấp. Nếu có nhu cầu, doanh nghiệp tiếp tục đánh giá chi tiết để nhận kết quả cụ thể hơn và các khuyến nghị hành động cho từng lĩnh vực ưu tiên.

Kết quả đánh giá không chỉ đưa ra điểm số hiện tại mà còn giúp doanh nghiệp so sánh với các đơn vị cùng ngành, cùng quy mô; xác định khoảng cách so với mức trưởng thành kỳ vọng và theo dõi sự thay đổi qua các kỳ đánh giá. Đây là cơ sở để doanh nghiệp tránh đầu tư dàn trải, tập trung nguồn lực vào những vấn đề cần cải thiện trước.

TMA được nền tảng tự đánh giá ESG toàn cầu Synesgy công nhận và cho phép kế thừa, sử dụng lại dữ liệu doanh nghiệp đã cung cấp trong quá trình đánh giá. Việc này được kỳ vọng góp phần nâng cao độ tin cậy của kết quả, giảm trùng lặp trong cung cấp thông tin và hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu từ đối tác, mở rộng cơ hội tham gia chuỗi cung ứng quốc tế.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa cần lộ trình chuyển đổi kép từ dữ liệu
Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương tin tưởng rằng với sự quyết tâm, chủ động từ phía doanh nghiệp cùng sự đồng hành, hỗ trợ của các tổ chức quốc tế, Việt Nam có thêm động lực và nguồn lực để nâng cao năng lực cạnh tranh, từng bước đưa nền kinh tế phát triển lên tầm cao mới. Ảnh BTC

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết Bộ đang tập trung hoàn thiện Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa theo hướng chuyển từ tư duy "hỗ trợ đơn thuần" sang "kiến tạo môi trường phát triển". Trọng tâm là tạo điều kiện để doanh nghiệp, đặc biệt là DNNVV, tiếp cận thuận lợi hơn với nguồn vốn, công nghệ, mặt bằng và thị trường. Chính sách hỗ trợ cũng được định hướng gắn với từng giai đoạn phát triển và kết quả thực tế của doanh nghiệp, chú trọng đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và kinh doanh bền vững.

Theo Thứ trưởng, Bộ Tài chính đã số hóa khung đánh giá trên Cổng Thông tin doanh nghiệp để cộng đồng doanh nghiệp trên cả nước có thể tiếp cận và ứng dụng. Dữ liệu tổng hợp từ quá trình sử dụng công cụ cũng là cơ sở để cơ quan quản lý nhận diện nhu cầu, khoảng trống năng lực, từ đó hoạch định chính sách hỗ trợ đúng đối tượng và thiết thực hơn.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa cần lộ trình chuyển đổi kép từ dữ liệu
Tiến sĩ Michaela Baur, Giám đốc Quốc gia GIZ Việt Nam tại diễn đàn. Ảnh BTC

Ở góc độ hợp tác quốc tế, Tiến sĩ Michaela Baur, Giám đốc Quốc gia GIZ Việt Nam, nhấn mạnh chuyển đổi thành công cần có sự phối hợp của Chính phủ, hiệp hội doanh nghiệp, nhà cung cấp công nghệ, tổ chức tài chính, đối tác phát triển và chính các doanh nghiệp. Thông qua Dự án Trung tâm Chuyển đổi kép, GIZ cùng các đối tác hướng tới củng cố hệ sinh thái hỗ trợ DNNVV trong hành trình chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Từ thực trạng doanh nghiệp đến công cụ đánh giá và các chương trình hỗ trợ triển khai, thông điệp xuyên suốt của Diễn đàn Tăng trưởng Chuyển đổi kép 2026 là chuyển đổi số và chuyển đổi xanh cần được thực hiện song hành. Trong đó, dữ liệu năng lượng và tài nguyên là điểm kết nối, còn sự đồng hành về công nghệ, tài chính và tư vấn sẽ quyết định khả năng đưa các mục tiêu chuyển đổi vào hoạt động sản xuất, kinh doanh thực tế.

Đỗ Phương

Đường dẫn bài viết: https://tudonghoangaynay.vn/doanh-nghiep-nho-va-vua-can-lo-trinh-chuyen-doi-kep-tu-du-lieu-24669.htmlIn bài viết

Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản. Copyright © 2024 https://tudonghoangaynay.vn/ All right reserved.