Hoàn thiện pháp luật, đáp ứng yêu cầu điều tra hình sự trong tình hình mới

Cùng với sự phát triển của xã hội, phương thức, thủ đoạn hoạt động của tội phạm ngày càng đa dạng, phức tạp, đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác điều tra hình sự. Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, việc hoàn thiện các quy định pháp luật về tổ chức và hoạt động của cơ quan điều tra trở thành yêu cầu cấp thiết. Dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ tháo gỡ những vướng mắc từ thực tiễn, tạo cơ sở pháp lý đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình mới.
Hoàn thiện pháp luật, đáp ứng yêu cầu điều tra hình sự trong tình hình mới

Mỗi vụ án xảy ra đều đặt ra yêu cầu phải xác định nhanh bản chất sự việc, làm rõ trách nhiệm của các cá nhân liên quan và xử lý đúng quy định pháp luật.

Trong quá trình đó, vai trò của người trực tiếp chỉ đạo, tổ chức hoạt động điều tra có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Khi mô hình tổ chức Công an địa phương có sự thay đổi, việc hoàn thiện cơ chế phân công, bố trí điều tra viên tại cấp xã không chỉ là điều chỉnh về mặt tổ chức, mà còn hướng tới nâng cao tính chủ động, trách nhiệm trong giải quyết các vụ án ngay từ cơ sở.

Đây cũng là một trong những nội dung được đặt ra khi mở rộng thẩm quyền điều tra cho Trưởng, Phó Trưởng Công an cấp xã.

Ông Đinh Tiến Dũng, Giám định viên tư pháp cho biết, đây cũng là việc để nhằm đáp ứng các yêu cầu thực tiễn sau khi không tổ chức cơ quan điều tra của công an cấp huyện, khi không còn công công an cấp huyện nữa thì để các vụ việc xảy ra được xử lý ngay ở tại cơ sở và đồng thời việc đưa vào luật cũng nhằm đáp ứng các yêu cầu kịp thời trong điều tra vụ án, nhất là những vụ án xảy ra tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo để đảm bảo lực lượng có thể giải quyết kịp thời quá trình tố tụng và việc quy định vào trong luật cũng hết sức cần thiết để nhằm kịp thời chỉ đạo, tổ chức thực hiện các hoạt động điều tra để không để việc giải quyết nguồn tin tội phạm khởi tố, điều tra bị chậm trễ do khoảng cách địa lý.

Ông Phạm Văn Hòa, Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp cho biết, tôi cho việc phân công này rất hợp tình, hợp lý, hiện nay tỉnh chỉ có mỗi cơ quan điều tra không thôi, mà giờ nếu mà xã chúng ta không có phân công thêm nhiệm vụ, thí dụ tin tố giác tội phạm, tội phạm ít nghiêm trọng thì tỉnh cách xã hàng chục km, có xã cách tỉnh là 100,200 km mà đợi tỉnh xuống thì sự việc đã xong rồi, cho nên tôi nghĩ giao nhiệm vụ cho trưởng, phó công an xã là điều tra viên trung cấp, điều tra viên sơ cấp thực hiện các nhiệm vụ này là rất phù hợp với tình hình hiện nay.

Thực tiễn đấu tranh với tội phạm công nghệ cao cho thấy, nhiều khi chìa khóa để làm rõ một vụ án lại nằm trong những dữ liệu được lưu trữ trên các thiết bị điện tử.

Tháng 10/2026, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa đã tiến hành điều tra đường dây trốn thuế thông qua hoạt động kinh doanh thiết bị chấp nhận thẻ thanh toán (máy POS) dưới danh nghĩa các hộ kinh doanh trá hình.

Gần 400 máy POS, 10.000 thẻ tín dụng, 95 điện thoại di động và 20 máy vi tính đã bị thu giữ. Với tổng giá trị giao dịch liên quan lên tới khoảng 15.000 tỷ đồng, việc xác minh, đối chiếu thông tin từ các tài khoản ngân hàng, thiết bị thanh toán và tài liệu liên quan có ý nghĩa quan trọng trong việc làm rõ phương thức hoạt động, vai trò của từng đối tượng trong đường dây.

Thực tiễn này cho thấy, với những vụ án có sự tham gia của nhiều thiết bị và nền tảng giao dịch điện tử, việc ứng dụng công nghệ trong thu thập, phân tích, đối chiếu dữ liệu ngày càng có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình chứng minh hành vi phạm tội.

Cùng với đó, việc trao đổi thông tin, tài liệu giữa các cơ quan tiến hành tố tụng cũng cần được thực hiện kịp thời, chính xác, bảo đảm đúng quy định pháp luật. Đây là một trong những yêu cầu cần được tính đến khi hoàn thiện các quy định về ứng dụng khoa học, công nghệ trong hoạt động điều tra hình sự.

Ông Đinh Tiến Dũng, Giám định viên tư pháp cho biết, tôi thấy rằng trong quá trình xây dựng Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự tới đây thì các nội dung của Nghị quyết 57 cần được thể chế hóa, để đảm bảo các nội dung liên quan đến ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong tổ chức, hoạt động điều tra hình sự. Qua đó góp phần tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ trong hoạt động giải quyết nguồn tin về tội phạm, các hoạt động khởi tố, điều tra, đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ, liên thông và tuân thủ các quy định của pháp luật.

Trung tướng Phạm Công Nguyên, Cục trưởng Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp, Bộ Công an cho biết, tạo sự chủ động, linh hoạt trong tổ chức bộ máy cơ quan điều tra

Trong bối cảnh phương thức, thủ đoạn phạm tội liên tục thay đổi, yêu cầu đặt ra đối với hoạt động điều tra cũng không còn như trước.

Vì vậy, việc sửa đổi Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự là cần thiết để kịp thời tháo gỡ những vướng mắc từ thực tiễn, đồng thời bổ sung những quy định phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số và tổ chức hoạt động điều tra hiện nay.

Luật được thông qua sẽ là cơ sở để các quy định mới sớm đi vào thực tiễn, đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình mới.

Theo chương trình kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa 16, vào ngày mai, 20/11, Quốc hội sẽ tiến hành biểu quyết thông qua Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi).

Đường dẫn bài viết: https://tudonghoangaynay.vn/hoan-thien-phap-luat-dap-ung-yeu-cau-dieu-tra-hinh-su-trong-tinh-hinh-moi-24721.htmlIn bài viết

Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản. Copyright © 2024 https://tudonghoangaynay.vn/ All right reserved.