![]() |
| Toàn cảnh Hội thảo. Ảnh: Hoàng Tùng |
Sau hơn 7 năm thực hiện Quy chế phối hợp, mối liên kết giữa VUSTA và các Hội ngành toàn quốc đã có những chuyển biến tích cực, song vẫn còn nhiều hạn chế cần tháo gỡ. Thực tiễn này đặt ra yêu cầu đổi mới cơ chế phối hợp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và phát huy sức mạnh chung của toàn hệ thống.
![]() |
| PGS.TS. Phạm Ngọc Linh phát biểu khai mạc tại hội thảo. Ảnh: Hoàng Tùng |
Phát biểu tại Hội thảo, PGS.TS. Phạm Ngọc Linh - Phó Chủ tịch VUSTA ghi nhận những kết quả tích cực trong công tác phối hợp giữa Cơ quan Trung ương VUSTA và các Hội ngành toàn quốc, đặc biệt trong hoạt động tư vấn, phản biện chính sách, nghiên cứu khoa học, phổ biến kiến thức và hợp tác quốc tế.
Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra những hạn chế về kết nối, chia sẻ thông tin, phân công trách nhiệm và bảo đảm nguồn lực. Bên cạnh đó, nội dung và phương thức hoạt động của một bộ phận tổ chức hội chưa theo kịp yêu cầu chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
Làm rõ thực trạng này bằng các số liệu cụ thể, ông Nguyễn Quyết Chiến - Tổng Thư ký VUSTA cho biết Quy chế phối hợp ban hành kèm theo Quyết định số 350/QĐ-LHHVN ngày 10/4/2019 đã xác lập 8 nhóm nội dung phối hợp, tạo cơ sở triển khai các hoạt động chung.
Tuy nhiên, kết quả sau hơn 7 năm thực hiện vẫn chưa đồng đều, chưa tương xứng với tiềm năng của toàn hệ thống. Khảo sát bước đầu tại 22/92 Hội ngành toàn quốc cho thấy 14 đơn vị (63,6%) đánh giá hiệu quả phối hợp ở mức tốt và rất tốt, trong khi 8 đơn vị (36,4%) đánh giá ở mức trung bình và kém.
Từ thực tiễn hoạt động, GS.TS. Lê Vân Trình - Chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật An toàn và Vệ sinh lao động Việt Nam cho hay hoạt động phối hợp vẫn còn mang tính sự vụ, thiếu chương trình dài hạn, liên kết ngang giữa các Hội ngành và kết nối với địa phương chưa chặt chẽ.
Trong khi đó, dữ liệu chuyên gia, kết quả nghiên cứu còn phân tán; kinh phí hạn hẹp, thủ tục tài chính phức tạp và cơ chế đãi ngộ chưa tương xứng cũng ảnh hưởng đến khả năng huy động nguồn lực trí thức.
Ở góc độ khác, bà Phạm Thị Xuân - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nước và Môi trường Việt Nam yêu cầu nâng cao chất lượng, tính độc lập và hiệu quả thực tiễn của hoạt động tư vấn, phản biện, giám định xã hội. Cơ chế huy động chuyên gia, kết nối nguồn lực cũng như tiếp thu, phản hồi các kiến nghị sau phản biện cần được làm rõ hơn để phát huy giá trị của hoạt động này.
Những hạn chế trên cho thấy, vấn đề không nằm ở việc thiếu các nội dung phối hợp mà ở cách thức tổ chức thực hiện, khả năng kết nối nguồn lực và cơ chế chuyển hóa tri thức thành những đóng góp cụ thể cho phát triển kinh tế - xã hội.
Chuyển từ phối hợp riêng lẻ sang liên kết có mục tiêu
Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra là phải thay đổi tư duy và phương thức phối hợp giữa VUSTA với các Hội ngành toàn quốc. Theo PGS.TS. Phạm Ngọc Linh, mối quan hệ này không thể chỉ dừng lại ở sự liên kết về mặt tổ chức hành chính, mà cần trở thành một hệ sinh thái trí tuệ thống nhất, tương hỗ và cộng hưởng sức mạnh.
Trong hệ sinh thái đó, VUSTA cần phát huy vai trò cầu nối, đầu mối điều phối, kiến tạo cơ chế và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các hội thành viên. Các Hội ngành toàn quốc cần phát huy thế mạnh chuyên môn, trở thành lực lượng đóng góp trực tiếp tri thức, kinh nghiệm và nguồn lực vào các hoạt động chung của toàn hệ thống.
Cụ thể hóa yêu cầu này, ông Nguyễn Quyết Chiến cho rằng trong giai đoạn 2026-2031, hoạt động phối hợp cần chuyển từ trao đổi thông tin, tham gia các hoạt động riêng lẻ sang liên kết có mục tiêu, chương trình, phân công trách nhiệm và sản phẩm cụ thể. Đây cũng là hướng đi cần gắn với việc thực hiện Nghị quyết số 45-NQ/TW về xây dựng, phát huy vai trò đội ngũ trí thức và Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Từ thực tiễn hoạt động của các Hội, GS.TS. Lê Vân Trình đề xuất tăng cường điều phối theo cụm chuyên ngành, xây dựng các chương trình phối hợp dài hạn và đặt hàng những nhiệm vụ có tính liên ngành. Các Hội cần được tham gia tư vấn, phản biện chính sách ngay từ sớm trong quá trình xây dựng văn bản, đồng thời mở rộng hoạt động giám định xã hội độc lập, gắn kiến nghị của đội ngũ chuyên gia với yêu cầu thực tiễn.
![]() |
| GS.TS. Lê Vân Trình đề xuất hoàn thiện cơ chế phối hợp, tăng cường liên kết giữa các Hội ngành. Ảnh: Hoàng Tùng |
Cùng với đó, việc hình thành cơ sở dữ liệu chuyên gia dùng chung, thư viện số và hệ thống chia sẻ thông tin sẽ giúp hạn chế tình trạng phân tán nguồn lực, tạo điều kiện để các Hội tìm kiếm, huy động chuyên gia phù hợp với từng nhiệm vụ. Kết nối giữa Hội ngành toàn quốc với các Liên hiệp Hội địa phương cũng cần được tăng cường nhằm đưa hoạt động tư vấn, phản biện và phổ biến kiến thức đến gần hơn với cơ sở.
Bà Phạm Thị Xuân đề xuất chuyển từ các đề tài nghiên cứu nhỏ lẻ sang những chương trình khoa học và công nghệ liên ngành, có quy mô và thời gian thực hiện dài hạn, khoảng 5-10 năm, gắn với các vấn đề cấp thiết về tài nguyên nước, môi trường và biến đổi khí hậu. Đặc biệt, cần có cơ chế đặt hàng, tiếp thu và giải trình rõ ràng đối với các kiến nghị tư vấn, phản biện để nâng cao trách nhiệm của các bên liên quan.
Đổi mới phương thức hoạt động, đa dạng hóa nguồn lực
Một yêu cầu quan trọng khác được các đại biểu đề cập là đổi mới nội dung và phương thức hoạt động của các Hội ngành trong bối cảnh chuyển đổi số. Theo TS. Trần Văn Miều - Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam, những phương thức tập hợp, tuyên truyền truyền thống như hội nghị, hội thảo trực tiếp hay văn bản giấy đang bộc lộ hạn chế trước tốc độ phát triển của công nghệ và sự thay đổi trong cách tiếp nhận thông tin của công chúng, đặc biệt là giới trẻ.
![]() |
| TS. Trần Văn Miều đề xuất đổi mới phương thức hoạt động, đẩy mạnh chuyển đổi số và nâng cao tính tự chủ của các Hội ngành. Ảnh: Hoàng Tùng |
Vì vậy, các tổ chức hội cần chuyển từ tư duy hành chính, hình thức, dàn trải sang lấy hội viên và người dân làm trung tâm, hướng hoạt động về cơ sở, tập trung vào những vấn đề thiết thực của đời sống. Việc ứng dụng nền tảng số, mạng xã hội và không gian mạng cần được đẩy mạnh để mở rộng khả năng tập hợp trí thức, phổ biến kiến thức và tăng cường tương tác với cộng đồng.
Đối với lĩnh vực truyền thông khoa học, bà Phạm Thị Xuân cũng nhận định cần đổi mới phương thức phổ biến kiến thức trên các nền tảng số, mạng xã hội, tăng cường chia sẻ văn bản, học liệu và tổ chức hội thảo trực tuyến. Đồng thời, cần có cơ chế tháo gỡ khó khăn về kinh phí và hoạt động cho các cơ quan báo chí, tạp chí thuộc Hội ngành, qua đó phát huy vai trò truyền thông khoa học trong hệ thống VUSTA.
Bên cạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh cũng được xác định là hướng hoạt động cần quan tâm. Theo TS. Trần Văn Miều, các Hội cần chủ động tham gia thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, bảo tồn đa dạng sinh học và ứng phó với biến đổi khí hậu; xây dựng các chương trình, phong trào gắn với nhu cầu thực tế của cộng đồng, qua đó phát huy vai trò của đội ngũ trí thức trong giải quyết các vấn đề xã hội.
Để những định hướng này đi vào thực tiễn, bài toán nguồn lực cần được giải quyết đồng bộ. GS.TS. Lê Vân Trình đề xuất đổi mới cơ chế Nhà nước đặt hàng, giao nhiệm vụ và khoán chi theo sản phẩm khoa học, với định mức tài chính phù hợp.
TS. Trần Văn Miều yêu cầu tăng tính tự chủ của các Hội trên ba phương diện: tổ chức - cán bộ, hoạt động và tài chính, chủ động vận động tài trợ từ các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và xây dựng dự án phù hợp với mục tiêu của các nhà tài trợ.
Có thể thấy, tháo gỡ điểm nghẽn trong phối hợp giữa VUSTA và các Hội ngành toàn quốc đòi hỏi sự thay đổi đồng bộ từ cơ chế điều phối, phương thức tổ chức đến khả năng huy động và sử dụng nguồn lực. Khi mỗi Hội phát huy được thế mạnh chuyên môn, VUSTA thực hiện hiệu quả vai trò kết nối và điều phối, các hoạt động chung sẽ có điều kiện chuyển từ hình thức phối hợp sang hợp tác thực chất, tạo ra những sản phẩm và đóng góp cụ thể.
Đây cũng là cơ sở để tập hợp, phát huy tốt hơn tiềm năng của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ, đóng góp vào việc thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Đường dẫn bài viết: https://tudonghoangaynay.vn/vusta-tim-giai-phap-thao-go-diem-nghen-phat-huy-suc-manh-lien-ket-cac-hoi-nganh-toan-quoc-24723.htmlIn bài viết
Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản. Copyright © 2024 https://tudonghoangaynay.vn/ All right reserved.