Báo chí phải khẳng định giá trị trong kỷ nguyên AI

Phát biểu tại Hội nghị giao ban báo chí nhân dịp kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2026), Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phan Tâm gửi lời tri ân tới các thế hệ nhà báo, phóng viên trên cả nước đã có những đóng góp bền bỉ cho sự nghiệp báo chí cách mạng trong suốt hơn một thế kỷ qua.

Theo Thứ trưởng, báo chí Việt Nam đang đứng trước một sự dịch chuyển mang tính nền tảng khi môi trường thông tin thay đổi với tốc độ chưa từng có dưới tác động của công nghệ số, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo (AI).

"Chúng ta đang sống trong thời đại mà lượng thông tin nhiều hơn bao giờ hết, nhưng niềm tin vào thông tin lại trở thành thách thức lớn hơn bao giờ hết", Thứ trưởng nhận định.

Ông cho rằng áp lực đối với báo chí hiện nay không chỉ là sản xuất thông tin nhanh hơn, nhiều hơn hay phủ rộng hơn mà quan trọng hơn là phải tạo ra những thông tin đáng tin cậy, có giá trị, có trách nhiệm và mang lại ảnh hưởng tích cực đối với xã hội.

Trong bối cảnh công chúng có nhiều lựa chọn tiếp cận thông tin từ các nền tảng khác nhau, đây vừa là thách thức vừa là cơ hội để báo chí chuyên nghiệp khẳng định vị thế thông qua chất lượng nội dung và độ tin cậy của thông tin.

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phan Tâm gửi lời tri ân tới các thế hệ nhà báo, phóng viên trên cả nước đã có những đóng góp bền bỉ cho sự nghiệp báo chí cách mạng trong suốt hơn một thế kỷ qua.

Giá trị cốt lõi mà công nghệ không thể thay thế

Theo Thứ trưởng, sự phát triển của AI và các nền tảng số càng làm nổi bật những giá trị cốt lõi của báo chí chuyên nghiệp.

Đó là khả năng kiểm chứng sự thật không chỉ dựa trên dữ liệu mà còn dựa trên sự hiện diện, kinh nghiệm, phán đoán và trách nhiệm của người làm báo. Cùng với đó là tinh thần trách nhiệm nghề nghiệp gắn với những chuẩn mực pháp lý và đạo đức cụ thể.

Ông nhấn mạnh đạo đức nghề báo không phải là khái niệm trừu tượng mà được thể hiện trong từng quyết định tác nghiệp, từng lựa chọn thông tin và cách thức đưa tin hằng ngày.

Bản lĩnh chính trị cũng được xem là yếu tố giúp báo chí giữ vững định hướng trước những luồng thông tin hỗn tạp và áp lực từ dư luận trên không gian mạng.

Đặc biệt, tinh thần dấn thân vì lợi ích của đất nước và nhân dân là giá trị mà không một thuật toán hay công nghệ nào có thể thay thế.

"Đó chính là lợi thế cạnh tranh thực sự và bền vững của báo chí cách mạng Việt Nam trong kỷ nguyên số", Thứ trưởng khẳng định.

Hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động báo chí

Thông tin tại hội nghị, lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết hai nghị định hướng dẫn thi hành Luật Báo chí số 126/2025/QH15 đã hoàn tất quá trình tiếp thu, giải trình ý kiến và được trình Chính phủ xem xét ký ban hành.

Hai nghị định gồm Nghị định quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Báo chí và Nghị định về quản lý hoạt động phát thanh, truyền hình dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đồng thời với thời điểm Luật Báo chí mới có hiệu lực, bảo đảm không xảy ra khoảng trống pháp lý trong quá trình triển khai.

Bên cạnh đó, Bộ cũng đã chuẩn bị ba thông tư hướng dẫn để ban hành ngay sau khi các nghị định được ký.

Theo dự thảo, một số điểm mới đáng chú ý được cộng đồng báo chí quan tâm.

Lần đầu tiên, quy định về quyền tác nghiệp được cụ thể hóa theo hướng nếu cơ quan, tổ chức không phản hồi báo chí quá thời hạn quy định, cơ quan báo chí có quyền đăng tải nội dung hoặc chuyển vụ việc đến cơ quan có thẩm quyền cao hơn. Đây được đánh giá là bước tiến quan trọng trong việc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của báo chí.

Về thẻ nhà báo, quy định mới tạo thuận lợi cho việc chuyển đổi công tác giữa các cơ quan báo chí mà không phải thực hiện lại toàn bộ quy trình cấp thẻ từ đầu.

Đáng chú ý, các cơ quan báo chí điện tử sẽ được phép tích hợp hợp pháp nhiều dịch vụ trên nền tảng số như thương mại điện tử, tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, giáo dục, y tế và các dịch vụ nội dung theo yêu cầu. Quy định này được kỳ vọng mở ra cơ hội đa dạng hóa nguồn thu, giảm phụ thuộc vào quảng cáo truyền thống.

Đặc biệt, lần đầu tiên văn bản quy phạm pháp luật về báo chí chính thức khuyến khích ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong các khâu thu thập, sản xuất, phân tích và phân phối nội dung báo chí, tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho quá trình chuyển đổi số tòa soạn.

Các tòa soạn cần chủ động chuẩn bị

Bên cạnh những cơ chế thuận lợi hơn, lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng lưu ý các cơ quan báo chí cần sớm chuẩn bị để đáp ứng những yêu cầu mới.

Theo đó, tất cả các kênh nội dung trên mạng xã hội của cơ quan báo chí phải được thông báo với cơ quan quản lý nhà nước trong thời hạn quy định. Các tòa soạn cần rà soát, thống kê đầy đủ các kênh đang vận hành trên Facebook, YouTube, TikTok và các nền tảng khác.

Yêu cầu lưu trữ nguyên vẹn nội dung đã đăng phát cũng được siết chặt nhằm phục vụ công tác quản lý và giải quyết tranh chấp khi cần thiết.

Ngoài ra, các cơ quan báo chí cần chủ động chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật để kết nối với hệ thống lưu chiểu điện tử quốc gia từ năm 2028.

Theo Thứ trưởng, bên cạnh nhiệm vụ quản lý nhà nước, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng Chiến lược quản lý và phát triển báo chí trong kỷ nguyên số với tư duy mới là không chỉ quản lý mà còn kiến tạo phát triển.

Chiến lược tập trung vào nhiều trụ cột như phát triển nguồn lực tài chính cho báo chí; đầu tư cơ sở vật chất và hạ tầng kỹ thuật; nâng cao năng lực công nghệ; phát triển đội ngũ nhà báo chất lượng cao; xây dựng các mô hình kinh tế báo chí phù hợp với môi trường số và nâng cao năng lực cạnh tranh của báo chí Việt Nam trong không gian thông tin quốc tế.

Mục tiêu cuối cùng là hình thành hệ sinh thái báo chí số năng động, hiện đại, sáng tạo và bền vững, trong đó cơ quan báo chí, nhà báo, cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp công nghệ, nền tảng số, nhà quảng cáo và công chúng cùng tham gia, tương tác và chia sẻ trách nhiệm.

Trong kỷ nguyên công nghệ, báo chí không chỉ cần nhanh hơn mà còn phải tốt hơn, trách nhiệm hơn và tiếp tục là nguồn tạo dựng niềm tin trong xã hội.

Đỗ Phương