Bộ KH&CN thúc đẩy đổi mới bằng cách trao quyền và nguồn lực thực chất

Hoàn thiện thể chế, tạo hành lang pháp lý cho đổi mới sáng tạo

Bộ đã trình Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ ban hành 01 Nghị quyết, 07 Nghị định và 07 Quyết định quan trọng, bao quát hầu hết các lĩnh vực trọng tâm của ngành.

Đáng chú ý, Nghị quyết số 307/NQ-CP ngày 06/10/2025 đã chính thức bổ sung dự án Luật Trí tuệ nhân tạo trong chương trình Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc xây dựng hành lang pháp lý cho lĩnh vực này.

Toàn cảnh buổi họp báo thường kỳ

Trong tháng 10/2025, 07 Nghị định được ban hành, tập trung hướng dẫn chi tiết các nội dung của Luật KH,CN&ĐMST, từ cơ chế tự chủ, tài chính, quỹ đầu tư mạo hiểm, nhân lực, giải thưởng khoa học, đến chương trình nhiệm vụ KH&CN và hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo. Trong đó, Nghị định số 271/2025/NĐ-CP quy định việc thành lập và góp vốn doanh nghiệp để thương mại hóa kết quả nghiên cứu KH&CN trên địa bàn Hà Nội, mở ra cơ chế mới, đưa tri thức khoa học vào thực tiễn sản xuất.

Cùng với đó, cũng trong tháng 10/2025, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành nhiều quyết định quan trọng nhằm thúc đẩy phát triển KH,CN&ĐMST, như: Kiện toàn Ban Chỉ đạo quốc gia về KH,CN&ĐMST, chuyển đổi số và Đề án 06; ban hành kế hoạch triển khai thi hành các luật sửa đổi trong lĩnh vực tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và KH&CN; phê duyệt chương trình khuyến khích doanh nghiệp tư nhân đầu tư hạ tầng viễn thông và hạ tầng số quốc gia đến năm 2030; ban hành quy hoạch phổ tần số vô tuyến điện quốc gia; bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả KH,CN&ĐMST, chuyển đổi số đối với phát triển kinh tế - xã hội; cùng quy trình xét chọn sáng kiến đột phá và kế hoạch triển khai thi hành Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo. Đây là những văn bản có ý nghĩa định hướng, giúp lượng hóa đóng góp của KH&CN trong từng ngành, từng địa phương, đồng thời thúc đẩy hiệu quả đầu tư công cho nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.

Ở cấp Bộ, Bộ KH&CN đã ban hành 5 Thông tư hướng dẫn chuyên ngành, như: Quy định về kiểm toán kỹ thuật đối với chữ ký điện tử và dịch vụ tin cậy; hướng dẫn đánh giá sơ bộ an toàn hạt nhân cho địa điểm nhà máy điện hạt nhân trong giai đoạn quyết định chủ trương đầu tư; quy định trình tự phê duyệt quy hoạch kho số viễn thông và tài nguyên Internet; quy định về quản lý, kết nối và chia sẻ dữ liệu trên Hệ thống thông tin quốc gia về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; và hướng dẫn xác định vị trí việc làm chuyên trách về chuyển đổi số. Các văn bản này góp phần hoàn thiện khung pháp lý, chuẩn hóa quy trình kỹ thuật và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Thứ trưởng Bộ KHCN Bùi Hoàng Phương đánh giá, trong giai đoạn trước, nhiều công việc đã không thể thực hiện được do "vướng mắc về thể chế". Vì vậy, Bộ KHCN đã coi việc hoàn thiện thể chế là một trong những ưu tiên hàng đầu.

5 điểm sáng trong triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW

Thông tin về tình hình triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo (ĐMST) và chuyển đổi số quốc gia, Chánh Văn phòng Bộ KHCN Hà Minh Hiệp cho biết 5 điểm nổi bật Bộ KHCN đã triển khai trong thời gian qua. Theo đó, về công tác thể chế, năm 2025 Bộ KHCN đã tháo gỡ rất quyết liệt khi xây dựng 10 luật và trình khoảng 30 nghị định (chưa kể thông tư) trong một thời gian ngắn. Hiện đã có 5 luật được thông qua còn 5 luật nữa hi vọng sẽ được ban hành trong thời gian tới.

Gần nhất ngày 14/10, Chính phủ đã ban hành 5 nghị định hướng dẫn Luật KHCN&ĐMST. Tinh thần của các nghị định này đó là triển khai ngay và không có nhiều thông tư hướng dẫn. “Tinh thần là các bộ, ngành, địa phương sẽ áp dụng được luôn các nghị định này. Quá trình xây dựng thông tư cũng tính đến việc sau này sẽ có nền tảng số hóa quản lý nhiệm vụ KHCN” - ông Hà Minh Hiệp cho biết.

Bên cạnh vấn đề thể chế, rất nhiều chính sách, quyết định cụ thể của Thủ tướng và Bộ trưởng cũng được ban hành như Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược. Trong tháng 10 đã triển khai trước 4 sản phẩm và những sản phẩm còn lại Bộ quyết tâm triển khai trong tháng 12/2025. Bộ KHCN đã ban hành Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, là cơ sở để các bộ, ngành, địa phương xây dựng, các kiến trúc của bộ, ngành, địa phương, mình để bảo đảm thống nhất, từ đó giúp tránh được việc đầu tư dàn trải, chồng chéo.

Bộ KHCN đã ban hành 84 nền tảng số quốc gia, trong đó 28 nền tảng số đã được các bộ, ngành, địa phương vận hành và triển khai nhanh áp dụng trong các thủ tục hành chính,… Nhiều bộ, ngành đã thực hiện được trực tuyến và thực chất hỗ trợ cho chính quyền 2 cấp.

Chánh Văn phòng Bộ KHCN cũng chỉ ra những tháo gỡ khó khăn trong lĩnh vực KHCN hiện không chỉ là vấn đề tài chính mà tháo gỡ cả vấn đề nhân lực, thông tin KHCN, quy trình thực hiện, quy trình đặt hàng. Luật KHCN đã giải quyết toàn diện những khó khăn vướng mắc vốn đã tồn tại nhiều năm qua.

Một thành quả quan trọng Bộ KHCN đã hoàn thành trong 10 tháng đầu năm 2025 đó là hoàn thành Cổng sáng kiến về KHCN&ĐMST. Hiện Cổng đã đi vào vận hành và tiếp nhận những sáng kiến, ý kiến phản ánh kiến nghị của các địa phương liên quan đến việc thực hiện. Đầu ra của sáng kiến này sẽ được Quỹ Phát triển KHCN Quốc gia (NAFOSTED) đưa vào thành đầu vào của Quỹ để có thể hình thành các nhiệm vụ KHCN. Sáng kiến sẽ không chỉ dừng lại ở việc công nhận sáng kiến đó mà có thể nhận được sự hỗ trợ của nhà nước. Tháng 6/2025, đã công bố sàn giao dịch công nghệ của Bộ KHCN cùng với 19 sàn giao dịch công nghệ tại địa phương, 2 sàn cấp vùng về bản chất giống một "chợ công nghệ", nơi có vai trò kết nối cung - cầu, để viện, trường, doanh nghiệp gặp gỡ, trao đổi và tìm kiếm cơ hội xúc tiến thương mại hóa các sản phẩm KHCN.

Ông Hiệp cho biết, Nghị quyết 57 có nhiều nhiệm vụ, Bộ KHCN sẽ giữ vai trò điều phối, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương triển khai các nhiệm vụ đúng hạn và đưa được các giải pháp này thể chế hóa vào trong các luật sắp tới.