Cần có chính sách đột phá, hiệu quả thu hút chuyên gia, giảng viên trình độ cao

Thu hút nhân tài ngành giáo dục là chiến lược quốc gia

Trong chiến lược quốc gia về thu hút, trọng dụng nhân tài đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đề ra mục tiêu: Phấn đấu đạt 100% nhân tài (được công nhận) tiếp tục ở lại sau 5 năm được thu hút và trọng dụng làm việc tại cơ quan, tổ chức, đơn vị của Nhà nước; tỷ lệ nhân tài được đào tạo, bồi dưỡng trong lĩnh vực khoa học - công nghệ đạt 30% vào năm 2025; đạt 60% vào năm 2030 để tiến tới đạt 100% vào năm 2050.

Giáo viên là một nghề đặc biệt, nghề tri thức mũi nhọn, đào tạo lực lượng trí thức, lực lượng lao động có tay nghề phục vụ cho công cuộc xây dựng, đổi mới, phát triển đất nước.

Ước tính, số lượng giáo viên hiện chiếm khoảng 70% lực lượng lao động. Tuy nhiên mức lương và sự đãi ngộ cho nghề đang được cho là chưa tương xứng với những đóng góp của họ.

Theo đó, mới đây, Quốc hội đã thảo luận về dự án Luật Nhà giáo, trong đó có đề cập đến phương án thu hút nhân tài ngành giáo dục.

Dự thảo Luật Nhà giáo gồm 09 chương, 50 điều, quy định về hoạt động nghề nghiệp, quyền và nghĩa vụ của nhà giáo; chức danh, chuẩn nghề nghiệp nhà giáo; tuyển dụng, sử dụng nhà giáo; chính sách tiền lương, đãi ngộ; đào tạo, bồi dưỡng và hợp tác quốc tế về nhà giáo; tôn vinh, khen thưởng và xử lý vi phạm, quản lý nhà giáo.

Trong dự thảo Luật nhà giáo, các quy định về chính sách tiền lương, phụ cấp, hỗ trợ nhà giáo được quy định đầy đủ, theo hướng gia tăng các chính sách đãi ngộ. Cụ thể, lương của nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp; phụ cấp ưu đãi nghề và các phụ cấp khác tùy theo tính chất công việc, theo vùng và theo quy định của pháp luật.

Nhiều trường đại học đang "mở cửa" thu hút nhân tài, với cơ chế tuyển dụng minh bạch, chặt chẽ (Nguồn ảnh: ĐHQGHN)

Trên cơ sở thực hiện chiến lược thu hút nhân tài ngành giáo dục, nhiều trường đại học coi trọng chính sách thu hút giảng viên giỏi trong và ngoài nước, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đại học.

Trả lời báo chí, PGS.TS Nguyễn Ngọc Bình - nguyên Hiệu trưởng Trường ĐH CMC (Hà Nội) cho biết, nhiều cơ sở đào tạo thiếu lực lượng giảng viên giỏi, tài năng, nhất là giáo sư, phó giáo sư, nhà khoa học. Với những trường đại học định hướng nghiên cứu và trường đại học đào tạo khối ngành khoa học cơ bản lại càng thiếu trầm trọng đội ngũ này.

Trường ĐH CMC cũng luôn trăn trở phương án thu hút giảng viên giỏi. Nhà trường đưa ra nhiều chế độ đãi ngộ tốt, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình giảng dạy, nghiên cứu và công tác của các giảng viên.

Tập huấn phương pháp Giảng dạy tích cực ở trường ĐH Thành Đô (Nguồn ảnh: ĐH Thành Đô)

“Bên cạnh môi trường làm việc tiên tiến, chế độ chính sách, đãi ngộ hợp lý, về lâu dài, các trường đại học cần tập trung đầu tư, nghiên cứu các giải pháp nhằm đào tạo, bồi dưỡng và phát triển nguồn giảng viên nội tại. CMC đang “mở cửa” với giảng viên trẻ tài năng, tuyển dụng minh bạch, công khai, xây dựng môi trường đào tạo và nghiên cứu tiên tiến, theo chuẩn mực quốc tế...”, PGS.TS Bình chia sẻ.

Cũng trong phiên thảo luận, các chủ trường cho rằng, nhà nước cần có chính sách khuyến khích, tạo điều kiện và đầu tư cho nhà trường lẫn giảng viên để có thể nâng cao chất lượng chuyên môn, thực hiện các công trình nghiên cứu có giá trị để phục vụ cho nền giáo dục.

Liên quan đến chính sách trọng dụng nhân tài, PGS.TS Huỳnh Quyết Thắng - Giám đốc ĐH Bách khoa Hà Nội cũng từng đưa ra nhìn nhận, chúng ta có chính sách tốt nhưng khi đi vào thực tế cần giải pháp cụ thể, tháo gỡ những khó khăn để trọng dụng tốt hơn. Cái mà người làm nghề cần là cơ chế để biến những tri thức trở thành giải pháp có thể áp dụng vào cuộc sống.

Từ kinh nghiệm thực tế, PGS.TS Thắng cho rằng, để thu hút trọng dụng nhân tài có thể dựa vào mạng lưới sinh viên. Ví dụ, trong mạng lưới sinh viên đã tốt nghiệp của ĐH Bách khoa Hà Nội, nhiều người đã trở thành chuyên gia giỏi, hoặc là giảng viên, nhà khoa học giỏi của các đại học trên thế giới. Vấn đề đặt ra, là làm thế nào để mời họ phối kết hợp làm việc với chuyên gia, giảng viên trong nước?

“Đảng, Nhà nước cần hai chính sách về thu hút: Nuôi dưỡng và đầu tư. Từ đó, mới có thể thu hút, trọng dụng người giỏi, giảng viên nước ngoài, đội ngũ trí thức mạnh cả về số lượng và chất lượng”, PGS.TS Thắng nhấn mạnh.

Nhiều trường đại học trong nước có cơ chế đãi ngộ tốt để thu hút giảng viên nước ngoài (Nguồn ảnh: ĐH Tư thục Quốc tế Sài Gòn)

PGS.TS Bùi Thị An - Chủ tịch Hội Nữ trí thức TP Hà Nội cũng từng đưa ý kiến, thu hút nhân tài không chỉ là một khâu của quy trình quản lý nguồn nhân lực, mà phải là tổng thể các cơ chế, chính sách tạo sức hấp dẫn nhằm kêu gọi, giữ chân được họ. Bên cạnh các cơ chế, chính sách, giải pháp mang tính đột phá, cần có sự giám sát, chỉ đạo quyết liệt, thường xuyên khi thực hiện.

Do đó, cần có chiến lược cả về tài chính, cơ chế tuyển dụng, đặc biệt phải tạo môi trường làm việc.

“Nếu chúng ta tuyển dụng về mà không tạo môi trường làm việc thì cũng không giữ được nhân tài. Tuyển dụng phải đồng thời với xây dựng cơ chế phát huy năng lực sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới sáng tạo vì lợi ích chung”, bà An nhấn mạnh.

Các chủ trường đều thống nhất rằng, hiện có nhiều trường đại học tự chủ, có tiềm lực về tài chính, họ sẽ có nhiều chính sách thu hút, đãi ngộ nhân tài. Đồng thời, tạo môi trường nghiên cứu và giảng dạy tiên tiến, cởi mở.

Tuy nhiên, để phát triển mặt bằng giáo dục đại học chung, rất cần các chính sách mở của nhà nước. Phải từng bước và kiên trì, không làm tắt, làm một vài năm rồi bỏ đó, mà phải làm bền bỉ, đột phá và hiệu quả.

Nguyên Ngọc (Tổng hợp)