Chùa Thắng Nghiêm Quốc Tự - "tọa độ" tâm linh mới của đầu xuân 2026

Tọa lạc bên dòng sông Nhuệ hiền hòa, tại thôn Khúc Thủy, xã Bình Minh (trước đây thuộc xã Cự Khê, huyện Thanh Oai, TP Hà Nội), Chùa Thắng Nghiêm - Khúc Thủy từ lâu đã là một cổ tự có lịch sử lâu đời của vùng đất phía Nam Hà Nội. Vị trí địa lý đặc biệt không chỉ tạo nên cảnh quan thanh tịnh mà còn góp phần hình thành một không gian văn hóa - tâm linh bền vững, gắn bó mật thiết với đời sống cộng đồng suốt nhiều thế kỷ.

Theo Thượng tọa Thích Minh Thanh, trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc, chùa đã nhiều lần thay đổi tên gọi qua các triều đại để phù hợp với tư tưởng trị quốc, dấu ấn chính trị - văn hóa của từng thời kỳ, đồng thời nhằm tôn vinh “Thang mộc ấp Khúc Thủy”. Sự biến đổi đó là minh chứng sinh động cho mối liên kết chặt chẽ giữa tín ngưỡng, tôn giáo với đời sống kinh tế, chính trị, xã hội của cộng đồng địa phương suốt hơn một thiên niên kỷ.

Không chỉ là một di tích lịch sử đơn thuần, chùa Thắng Nghiêm được xem như một “di sản sống” - nơi các lớp trầm tích văn hóa vẫn đang tiếp tục được gìn giữ và phát huy trong bối cảnh đương đại.

Chùa Thắng Nghiêm tọa lạc bên dòng sông Nhuệ hiền hòa, tại thôn Khúc Thủy, xã Bình Minh, huyện Thanh Oai, TP Hà Nội. Ảnh: Bích Ngọc

Dấu ấn hòa quyện giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian

Một điểm đặc biệt của chùa là trong khuôn viên hiện vẫn còn ban thờ phụng Đức Thánh Trần Hưng Đạo và Công chúa Thụy Bà - người được truyền tụng là mẹ nuôi, đồng thời cũng là cô ruột của ngài. Chi tiết này phản ánh rõ nét sự hòa quyện giữa tín ngưỡng dân gian và Phật giáo, tạo nên không gian tâm linh đa tầng, hiếm có trong hệ thống chùa chiền Việt Nam.

Theo nhiều tư liệu và truyền thuyết địa phương, chùa chính là nơi Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn được Thiền sư Đạo Huyền nuôi dưỡng, rèn luyện từ năm 7 tuổi. Nơi đây được xem là một trong những nền tảng đầu tiên hun đúc nên nhân cách và tài năng của vị anh hùng kiệt xuất trong lịch sử Đại Việt.

Trong thời Lý - Trần, chùa còn là nơi tu hành của nhiều bậc danh tăng, danh tướng nổi tiếng như Khuông Việt Quốc sư, Vạn Hạnh Quốc sư, Trùng Liên Bảo Tích Quốc sư, Đạo Huyền Quốc sư, Huyền Thông Quốc sư,… qua đó khẳng định vai trò là một trung tâm Phật giáo quan trọng của vùng châu thổ Bắc Bộ.

Chùa Thắng Nghiêm thuộc quần thể thánh tích làng Khúc Thủy - địa phương mang đậm bản sắc văn hóa tâm linh. Trải qua nhiều triều đại, chùa được biết đến với nhiều tên gọi khác nhau: chùa Bụt, chùa Pháp Vương (chùa Bà Chúa Hến) thời Đinh; chùa Thắng Nghiêm thời Lý; chùa Trì Long, chùa Trì Bồng thời Trần; chùa Liên Trì thời Lê; chùa Phúc Đống thời Nguyễn. Tên gọi chung cho toàn bộ quần thể thánh tích là Phật Quang Đại Tùng Lâm.

Hiện nay, người dân địa phương quen gọi là chùa Khúc Thủy. Đáng chú ý, chùa vẫn lưu giữ 34 đạo sắc phong từ các triều đại phong kiến - nguồn tư liệu quý giá, minh chứng cho vị thế đặc biệt của di tích này trong hệ thống chùa chiền Việt Nam.

Khuôn viên mang đậm hơi thở văn hóa tại chùa Thắng Nghiêm. Ảnh: Bích Ngọc

Điểm hẹn văn hóa của giới trẻ đầu xuân

Những ngày đầu năm 2026, chùa Thắng Nghiêm trở thành điểm đến thu hút đông đảo du khách, đặc biệt là các bạn trẻ đến chụp ảnh, mặc áo dài, trang phục cổ truyền và dâng hương cầu an. Dù là ngày trong tuần, hầu hết các góc sân, hành lang, tam quan,… đều thấp thoáng tà áo dài, tạo nên khung cảnh giao hòa giữa truyền thống và nhịp sống hiện đại.

Bạn Nguyễn Hà My (23 tuổi, Hà Nội) cho biết dù nhà cách chùa khoảng 20km nhưng vẫn quyết định dành trọn một buổi sáng để di chuyển tới đây.

“Lúc đầu mình chỉ thấy bạn bè check-in trên mạng xã hội nên tò mò đến xem thử. Nhưng khi đặt chân tới nơi, mình thực sự ấn tượng vì không gian rất rộng, kiến trúc cổ kính và đặc biệt là cảm giác uy nghiêm, thanh tịnh. Dù đi khá xa nhưng mình thấy hoàn toàn xứng đáng”, Hà My chia sẻ.

Theo Hà My, điều khiến cô thích nhất là sự hòa quyện giữa cảnh quan ven sông, mái chùa cổ và không khí trang nghiêm, giúp bộ ảnh đầu năm không chỉ mang tính thẩm mỹ mà còn mang ý nghĩa tinh thần.

Chùa Thắng Nghiêm trở thành điểm đến thu hút đông đảo du khách, đặc biệt là các bạn trẻ đến chụp ảnh, mặc áo dài, trang phục cổ truyền và dâng hương cầu an. Ảnh: Bích Ngọc

Không chỉ là “tọa độ check-in” mới của mùa xuân, Chùa Thắng Nghiêm Quốc Tự còn là không gian lưu giữ ký ức lịch sử, kết tinh bản sắc văn hóa và tín ngưỡng dân tộc - một điểm tựa tâm linh bền vững giữa lòng Hà Nội hôm nay.