Công nghệ mở đường cho sử dụng năng lượng hiệu quả và chuyển đổi xanh tại Việt Nam

Công nghệ - động lực trung tâm trong thực hành sử dụng năng lượng hiệu quả

Phát biểu khai mạc, bà Nguyễn Thị Lâm Giang, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, nhấn mạnh: sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả hiện không chỉ là giải pháp kinh tế mà đã trở thành trụ cột của chiến lược phát triển quốc gia, gắn với tăng trưởng xanh và phát triển bền vững. Công nghệ đóng vai trò “chìa khóa” để Việt Nam vượt qua thách thức năng lượng - môi trường, đồng thời tạo ra mô hình sản xuất mới, hiện đại và cạnh tranh hơn.

Quang cảnh hội thảo

Các công nghệ được trình bày tại hội thảo trải rộng từ hệ thống quản lý năng lượng thông minh (EMS), thiết bị hiệu suất cao, IoT/AI trong tối ưu hóa vận hành, đến các giải pháp tích hợp năng lượng tái tạo và lưu trữ. Bà Lâm Giang khẳng định, những công nghệ này không chỉ tiết kiệm chi phí mà còn đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường, ESG, hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng mô hình sản xuất xanh, gia tăng hiệu suất dây chuyền và nâng cao lợi thế cạnh tranh quốc tế.

Mục tiêu của hội thảo là tạo diễn đàn trao đổi đa chiều giữa cơ quan quản lý và giới chuyên môn nhằm chia sẻ tri thức, cập nhật xu hướng công nghệ, đồng thời đề xuất chính sách phù hợp với thực tiễn Việt Nam. “Thông qua các bài tham luận, một bức tranh toàn diện về công nghệ tiết kiệm năng lượng ở Việt Nam và thế giới sẽ được phác họa, giúp gợi mở nhiều giải pháp chính sách thiết thực cho doanh nghiệp”, bà Giang nhấn mạnh.

Tại hội thảo, TS. Hoàng Anh (ĐH Bách khoa Hà Nội) nêu bức tranh tổng thể về nhu cầu điện tại Việt Nam năm 2023 đạt hơn 270 tỷ kWh và dự báo 400-450 tỷ kWh vào năm 2030, tập trung nhiều ở các lĩnh vực công nghiệp nặng, đô thị - tòa nhà và giao thông vận tải. Ông chỉ ra các nhóm giải pháp công nghệ nổi bật trong công nghiệp như: hệ thống số hóa EMS/SCADA, động cơ hiệu suất IE3-IE4, tối ưu hệ thống nhiệt-lạnh-khí nén, chiếu sáng thông minh, tích hợp năng lượng tái tạo và lưu trữ.

Trong khi đó, xu hướng tiết kiệm năng lượng trong đô thị - xây dựng tập trung vào Smart City, Smart Building, vật liệu xanh, lưới điện thông minh, năng lượng tái tạo và hệ thống BESS phân tán.

Ông Nguyễn Trọng Hậu (Công ty Cổ phần Giải pháp Công nghệ Việt Nam) trình bày kinh nghiệm ứng dụng IoT-AI trong quản lý năng lượng. Theo ông, IoT-AI cho phép đo lường liên tục theo giây-phút-giờ, phát hiện khoảng thời gian tiêu thụ năng lượng bất thường, phân tích dữ liệu theo thời gian thực, hỗ trợ quản lý phụ tải đỉnh thực hiện chương trình DR. Đây là trụ cột chuyển đổi số năng lượng, giúp doanh nghiệp giảm chi phí, hạn chế sự cố, nâng cao an toàn và xây dựng nền tảng dữ liệu cho Smart Factory/Smart Building.

Từ góc nhìn của khối xây dựng, TS. Nguyễn Thành Trung (ĐH Xây dựng Hà Nội) đề xuất ưu tiên các giải pháp như: sử dụng chiller hiệu suất cao kết hợp biến tần, tăng cường kiểm soát rò lọt khí, áp dụng điều khiển thông minh theo nhu cầu cho gió tươi và thông gió; thu hồi nhiệt và tái sử dụng cho nước nóng; triển khai đo lường - giám sát liên tục để duy trì hiệu suất và cảnh báo sai lệch.

Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả không chỉ là giải pháp kinh tế mà đã trở thành trụ cột của chiến lược phát triển quốc gia, gắn với tăng trưởng xanh và phát triển bền vững

Hoàn thiện chính sách thúc đẩy thực hành sử dụng năng lượng hiệu quả trong cộng đồng

Ở góc độ chính sách, ông Nguyễn Văn Long, Phó Chủ tịch Hội Khoa học và Công nghệ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Việt Nam (VECEA), ghi nhận những bước tiến đáng kể kể từ khi Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả được ban hành năm 2010. Đây là dấu mốc quan trọng đưa Việt Nam chính thức tiếp cận mô hình năng lượng hiệu quả theo thông lệ quốc tế. Đến nay, đã có hàng chục văn bản pháp quy được ban hành gồm nghị định, quyết định, thông tư, chỉ thị, quy chuẩn và tiêu chuẩn kỹ thuật.

Công tác tuyên truyền - phổ biến pháp luật về tiết kiệm năng lượng được triển khai rộng rãi trên cả nước. Chiến dịch “Giờ Trái đất”, chương trình “Gia đình tiết kiệm điện” hay hàng nghìn tin bài truyền thông đã tạo hiệu ứng lan tỏa lớn. Hơn 120.000 hộ gia đình, hàng triệu người dân và hàng trăm doanh nghiệp đã tham gia vào các hoạt động hưởng ứng.

Song song đó, Bộ Công Thương triển khai mạnh mẽ chương trình dán nhãn năng lượng cho 19 nhóm sản phẩm với hơn 20.000 sản phẩm đã được dán nhãn trên thị trường. Khoảng 45 triệu bóng đèn sợi đốt được loại bỏ khỏi lưu thông; hiệu quả sử dụng điều hòa không khí tăng trung bình 13% mỗi năm, tương đương tiết kiệm khoảng 100 triệu kWh điện/năm. Hơn 9.500 hộ dân lắp đặt điện mặt trời áp mái; hơn 300 lớp tập huấn, hàng nghìn doanh nghiệp được kiểm toán năng lượng; 5.000 cán bộ quản lý và kiểm toán viên được đào tạo, cấp chứng chỉ.

Ông Long khẳng định: Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đã thể chế hóa nhất quán chủ trương của Đảng và Nhà nước, đặt tiết kiệm năng lượng là chính sách ưu tiên hàng đầu, góp phần quan trọng bảo đảm an ninh năng lượng, thúc đẩy tăng trưởng bền vững và bảo vệ môi trường. Đây là nền tảng pháp lý quan trọng định hướng các hoạt động thực hành tiết kiệm năng lượng trong doanh nghiệp, cộng đồng và toàn nền kinh tế.

Hội thảo “Công nghệ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả” không chỉ là diễn đàn chuyên môn mà còn là điểm kết nối giữa tư duy chính sách, tiến bộ công nghệ và nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp. Những phân tích, đề xuất tại sự kiện sẽ là dữ liệu quan trọng giúp Bộ Công Thương và các cơ quan chức năng xây dựng cơ chế, giải pháp thúc đẩy hiệu quả sử dụng năng lượng trong giai đoạn chuyển đổi xanh hiện nay, hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.