Công nghệ viễn thám mang lại những lợi ích đặc biệt, vượt xa ý nghĩa thương mại đơn thuần

Tham dự đoàn có các đồng chí trong Thường trực Đoàn Chủ tịch VUSTA, gồm: TSKH. Phan Xuân Dũng - Chủ tịch VUSTA; các Phó Chủ tịch: PGS.TS. Phạm Ngọc Linh, PGS.TS. Phạm Quang Thao; Tổng Thư ký Nguyễn Quyết Chiến; cán bộ, người lao động Cơ quan Trung ương VUSTA; đại diện một số hội thành viên và các đơn vị trực thuộc VUSTA.

Đặc biệt, chuyến thăm còn có sự tham dự của Bí thư Đảng uỷ VUSTA, GS.VS. Châu Văn Minh và Chủ tịch danh dự GS.VS. Đặng Vũ Minh.

Trong khuôn khổ chuyến tham quan, trao đổi, đoàn đã có cơ hội tìm hiểu về khởi nguyên ngành công nghiệp vũ trụ của thế giới, khát vọng cũng như lịch sử phát triển ngành công nghiệp vũ trụ của Việt Nam; tham quan hạ tầng của Trung tâm, Bảo tàng Vũ trụ Việt Nam để trực quan hơn về lĩnh vực khoa học vũ trụ cũng như các thành tựu trong hơn 15 năm phát triển ngành công nghiệp vũ trụ Việt Nam.

GS.VS. Châu Văn Minh và GS.VS. Đặng Vũ Minh (thứ 2 và thứ 3 phải vào), nguyên là Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và đều là những người đặt nền móng thúc đẩy đưa công nghệ vũ trụ trở thành ngành công nghệ chiến lược của quốc gia cho Việt Nam. Ảnh: VNSC

Phát biểu tại buổi làm việc, Chủ tịch VUSTA Phan Xuân Dũng chúc mừng các thành tựu của VNSC và nhấn mạnh cách đây hơn 15 năm, trong điều kiện chi tiêu ngân sách cho khoa học công nghệ vẫn còn hạn hẹp nhưng Đảng và Nhà nước đã quyết tâm lựa chọn bước đi chiến lược là đầu tư cho lĩnh vực công nghệ vũ trụ. Mặc dù còn nhiều gian khổ nhưng chúng ta tự hào vì chỉ sau hơn 15 xây dựng và phát triển, Việt Nam là nước hiếm hoi trong khu vực ASEAN đã làm chủ được công nghệ vũ trụ, phát triển được vệ tinh Vinasat và phóng lên quỹ đạo, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và quốc phòng, an ninh. Điều đó cho thấy trí tuệ và sự cố gắng của đội ngũ trí thức khoa học công nghệ Việt Nam.

Chủ tịch Phan Xuân Dũng cũng nhấn mạnh, công nghệ vũ trụ không chỉ là lĩnh vực Đảng, Nhà nước quan tâm nhằm hướng tới một nền khoa học độc lập, chiến lược mà đây còn là lĩnh vực khoa học vô cùng thú vị. Vì vậy, Trung tâm Vũ trụ Việt Nam không chỉ là nơi nghiên cứu phát triển công nghệ phục vụ sự phát triển của đất nước, còn là nơi truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ theo đuổi lĩnh vực công nghệ vũ trụ.

TSKH Phan Xuân Dũng, Chủ tịch VUSTA phát biểu tại buổi làm việc. Ảnh: Bảo Hà

Chia sẻ về hành trình xây dựng và phát triển Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, PGS.TS. Phạm Anh Tuấn, Tổng Giám đốc Trung tâm khẳng định tầm quan trọng cũng như các giá trị mà ngành công nghiệp vũ trụ mang lại cho quốc gia.

"Hiện nay trên thế giới, các tỷ phú hàng đầu đều quan tâm đến lĩnh vực công nghệ vũ trụ. Điều đó để thấy rằng chúng ta không chỉ có kinh tế vùng đất, vùng biển, mà còn là kinh tế vùng trời - kinh tế vũ trụ. Nếu kinh tế vũ trụ của năm 2020 là khoảng 380 tỷ đô thì đến năm 2040 là khoảng 1.100 tỷ đô,...”. PGS.TS. Phạm Anh Tuấn cho biết.

Phân tích về giá trị kinh tế - xã hội của công nghệ vũ trụ, PGS.TS. Phạm Anh Tuấn đã đưa ra những ví dụ cụ thể cho thấy hiệu quả rõ rệt của dữ liệu vệ tinh trong quản trị quốc gia và điều hành kinh tế vĩ mô.

Theo ông, riêng trong lĩnh vực phòng chống thiên tai, Việt Nam mỗi năm có thể chịu thiệt hại tương đương khoảng 1% GDP. Với quy mô nền kinh tế giả định khoảng 500 tỷ đô, con số này tương ứng khoảng 5 tỷ đô. Tuy nhiên, nếu có hệ thống vệ tinh quan sát Trái Đất phục vụ cảnh báo sớm và hỗ trợ ra quyết định, chỉ cần giảm thiểu được 10% thiệt hại, nền kinh tế đã có thể “giữ lại” khoảng 500 triệu đô mỗi năm. Đây là minh chứng rõ ràng cho hiệu quả đầu tư vào công nghệ vũ trụ ở tầm quốc gia.

Ở quy mô toàn cầu, ông dẫn chứng hoạt động của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), nơi dữ liệu ảnh vệ tinh được sử dụng để theo dõi sản xuất nông nghiệp trên phạm vi toàn thế giới. Thông qua việc phân tích hình ảnh, các tổ chức quốc tế có thể xác định khu vực được mùa, mất mùa, ước tính sản lượng và dự báo nguồn cung lương thực. Những dữ liệu này là cơ sở quan trọng để đánh giá mức độ thiếu hụt và tác động trực tiếp tới việc hình thành giá lương thực trên thị trường toàn cầu.

Theo PGS.TS. Phạm Anh Tuấn, đây là những giá trị đặc biệt của công nghệ viễn thám, vượt xa ý nghĩa thương mại đơn thuần, đóng vai trò thiết yếu trong quản trị kinh tế và bảo đảm an ninh lương thực ở quy mô quốc gia và toàn cầu.

PGS.TS. Phạm Anh Tuấn, Tổng Giám đốc Trung tâm Vũ trụ Việt Nam. Ảnh: Bảo Hà

PGS.TS. Phạm Anh Tuấn nhận định, một sự động viên lớn cho lĩnh vực công nghệ vũ trụ đó là Nghị quyết số 57-NQ/TW được ban hành vào năm 2025, lần đầu tiên công nghệ vũ trụ được xác định trong mục công nghệ chiến lược và vệ tinh viễn thám, UAV, trạm mặt đất là các sản phẩm của công nghệ chiến lược.

Tuy nhiên ông cũng khẳng định, theo đuổi ngành công nghiệp vũ trụ, để có được thành công phải kiên trì và có chiến lược đầu tư lâu dài, không thể là "ăn đong" từng giai đoạn ngắn. Những thành tựu ngày hôm nay của VNSC bắt nguồn từ nền móng của các thế hệ nhà khoa học đi trước và sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, có sự đóng góp, kiên trì lớn của đội ngũ các nhà khoa học nơi đây, trong bối cảnh nguồn lực quốc gia vẫn còn hạn chế.

Một trong những rào cản lớn hiện nay trong việc ứng dụng dữ liệu ảnh vệ tinh tại Việt Nam là khung pháp lý và cơ chế công nhận còn thiếu đồng bộ. Dù có độ chính xác cao và khả năng cung cấp dữ liệu theo thời gian thực trên diện rộng, nhưng ở nhiều lĩnh vực, kết quả từ công nghệ viễn thám vẫn chủ yếu chỉ được xem là nguồn “tham khảo”, chưa được công nhận là căn cứ pháp lý trong quản lý và ra quyết định.

Từ đó, PGS.TS. Phạm Anh Tuấn cũng mong muốn được các lãnh đạo, các nhà khoa học VUSTA thấu hiểu và đồng hành cùng VNSC trong công tác phản biện chính sách, hợp tác khoa học, để các các thành quả khoa học từ VNSC đóng góp thực sự vào phát triển kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng.

Một số hình ảnh trong chuyến thăm quan, trao đổi khoa học của VUSTA tại VNSC

Lãnh đạo VUSTA tặng quà lưu niệm tới tập thể lãnh đạo, nhân viên, cán bộ nghiên cứu của VNSC. Ảnh: VNSC

Tại Hội trường trung tâm của VNSC, các đại biểu cũng đã giao lưu, tìm hiểu về công nghệ vũ trụ cũng tiềm năng ứng dụng cụ thể trong các ngành nghề tại Việt Nam. Ảnh: Bảo Hà

Đoàn VUSTA chụp ảnh lưu niệm tại Bảo tàng Vũ trụ Việt Nam. Ảnh: VNSC

Bảo Hà - Bích Ngọc