Đại học Bách khoa Hà Nội là nòng cốt trong hệ sinh thái KHCN và đổi mới sáng tạo Việt Nam

Tham dự buổi làm việc, phía Bộ KH&CN có đồng chí Nguyễn Mạnh Hùng - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng; các Thứ trưởng: Bùi Thế Duy, Hoàng Minh, Lê Xuân Định cùng lãnh đạo, đại diện các đơn vị thuộc/trực thuộc Bộ. Về phía Bộ GD&ĐT có đồng chí Nguyễn Kim Sơn - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng; cùng lãnh đạo các đơn vị chức năng của Bộ.

Đại diện Đại học Bách khoa Hà Nội (ĐHBK Hà Nội) có GS. Lê Anh Tuấn - Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch Hội đồng Trường; PGS. Huỳnh Quyết Thắng - Giám đốc Đại học cùng hơn 80 cán bộ, giảng viên, nhà khoa học.

Từ trái qua: Giám đốc ĐHBK Hà Nội Huỳnh Quyết Thắng, Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng, Bộ trưởng bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn, Thứ trưởng Bộ KH &CN Bùi Thế Duy. Ảnh: HUST

Đại học Bách khoa Hà Nội và những dấu ấn nổi bật

Tại buổi làm việc, PGS. Huỳnh Quyết Thắng đã trình bày báo cáo toàn diện về hoạt động KHCN, ĐMST và CĐS của Nhà trường. ĐHBK Hà Nội đang triển khai tái cấu trúc toàn diện, thực hiện các đề án trọng điểm nhằm hiện thực hóa mục tiêu trở thành một trong những cơ sở giáo dục đại học hàng đầu châu Á, theo tinh thần chỉ đạo tại Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Kết luận số 91-KL/TW của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 193/2025/QH15 của Quốc hội và Quyết định số 663/QĐ-TTg ngày 25/3/2025 của Thủ tướng Chính phủ.

Nhà trường đã tinh gọn bộ máy tổ chức nghiên cứu, đẩy mạnh tự chủ, với 6 viện nghiên cứu và mạng lưới các phòng lab trong các lĩnh vực chiến lược: AI và dữ liệu, hệ thống thông minh và robot, năng lượng và môi trường, khoa học sức khỏe, vật liệu mới và công nghệ bán dẫn.

ĐHBK Hà Nội quy tụ hơn 1.000 giảng viên, trong đó có 797 tiến sĩ (75%), và 299 giáo sư, phó giáo sư (28%), phần lớn được đào tạo ở các quốc gia phát triển. Hơn 40.000 sinh viên nhà trường được đánh giá là tâm huyết với học tập và nghiên cứu.

Nhà trường dẫn đầu cả nước về số lượng sáng chế, giải pháp hữu ích trong KHCN (20-25 sở hữu trí tuệ/năm), số công bố khoa học trên 2.000 bài báo/năm, trong đó có khoảng 1.400 công bố WoS/Scopus/năm. Nhiều sản phẩm công nghệ “made in Bách khoa” mang tính lưỡng dụng cao, có thể ứng dụng trong quốc phòng, viễn thông, năng lượng, AI, cơ khí, hàng không,…

Hệ sinh thái ĐMST tại ĐHBK Hà Nội cũng được chú trọng phát triển, với mạng lưới cựu sinh viên, Quỹ khởi nghiệp BK Fund, hàng trăm doanh nghiệp đối tác và hơn 300 đơn vị hợp tác quốc tế.

Về quản trị, nhà trường đang phát triển mô hình đại học số, ứng dụng các nền tảng eHUST, BK-Office, BK-Sign, daotao.ai,… Trong đó, xây dựng mô hình đại học số chia sẻ là một trong các nhiệm vụ trọng tâm để hiện thực hóa mục tiêu trở thành đại học hàng đầu khu vực được Thủ tướng phê duyệt theo Quyết định số 663/QĐ-TTg ngày 25/03/2025.

PGS. Huỳnh Quyết Thắng – Giám đốc ĐHBK Hà Nội trình bày báo cáo tại buổi làm việc. Ảnh: HUST

Bản lĩnh thử nghiệm và tiên phong

PGS. Huỳnh Quyết Thắng khẳng định: ĐHBK Hà Nội dám nghĩ, dám làm, bản lĩnh thử nghiệm để phát triển thành trung tâm xuất sắc về đào tạo, nghiên cứu và ĐMST. Không chỉ vậy, nhà trường còn tiên phong trong nhiều lĩnh vực công nghệ then chốt như AI, an ninh mạng, bán dẫn, công nghệ số, robot, năng lượng, vật liệu tiên tiến, phát triển Trung tâm ĐMST của ĐHBK Hà Nội hiện đại, gắn kết với mạng lưới ĐMST, khởi nghiệp trong nước và quốc tế.

ĐHBK Hà Nội cũng kiến nghị với hai Bộ một số nội dung quan trọng:

1. Về phát triển công nghệ: ĐHBK Hà Nội đề xuất cần có cơ chế đặt hàng và giao nhiệm vụ trọng tâm, trọng điểm phù hợp với năng lực của các tổ chức KHCN, đồng thời bảo đảm nguồn kinh phí đầu tư trung hạn và dài hạn để triển khai các chương trình nghiên cứu phát triển công nghệ cao, công nghệ chiến lược và công nghệ có khả năng thương mại hóa, mang lại giá trị lớn về kinh tế, xã hội và con người. Các tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp cần chủ động phối hợp, tổ chức lực lượng để triển khai hiệu quả.

2. Đề xuất thành lập Trung tâm nghiên cứu sáng tạo về công nghệ lõi sâu (Deep-Tech Research), phù hợp với chiến lược quốc gia trong các lĩnh vực thế mạnh của ĐHBK Hà Nội như: trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng, chuỗi khối, điện tử, bán dẫn và chip, công nghệ số, robot và tự động hóa, năng lượng, môi trường, công nghệ sinh học và vật liệu tiên tiến theo mô hình của các trung tâm nghiên cứu tiên tiến trên thế giới như HighTechXL, MIT Lincoln Laboratory, Stanford Research Institute (SRI) và Berkeley Lab.

Tại buổi làm việc, các nhà khoa học Bách khoa đã trình bày 3 kết quả nghiên cứu tiêu biểu thuộc 3 nhóm trong số 11 công nghệ chiến lược (theo Quyết định 1131/QĐ-TTg) của Thủ tướng Chính phủ ngày 12/6/2025:

• Hệ truyền động động cơ điện cỡ nhỏ hiệu năng cao cho robot và tự động hóa (Nhóm Robot và tự động hoá).

• Hệ thống dự báo thời tiết đa quy mô "Harmonic" cho Việt Nam bằng các mô hình nền tảng và dữ liệu lớn (Nhóm Công nghệ điện toán đám mây, lượng tử, dữ liệu lớn).

• Thiết bị Camera AI, Microphone AI và trợ lý ảo tiếng nói (Nhóm Công nghệ trí tuệ nhân tạo, bản sao số, thực tế ảo/thực tế tăng cường).

Đặt kỳ vọng vào ba “unicorn” đến năm 2045

Phát biểu chỉ đạo, Bộ trưởng KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng đánh giá cao sự nghiêm túc, cầu thị và tinh thần đổi mới mạnh mẽ của ĐHBK Hà Nội. Ông nhấn mạnh: “Đại học Bách khoa Hà Nội là nòng cốt trong hệ sinh thái KH&CN và ĐMST của quốc gia”. Bộ trưởng đặc biệt ghi nhận những thành tựu của trường như xây dựng các trung tâm nghiên cứu, triển khai dự án chuyển giao công nghệ thành công, và là trường công lập đầu tiên thành lập viện nghiên cứu ứng dụng AI. Đồng thời, ông cũng đánh giá cao vai trò của ĐHBK trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo quốc gia.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, ĐHBK Hà Nội vẫn đang đối mặt với một số tồn tại, điển hình là số lượng hợp đồng chuyển giao công nghệ và doanh thu từ thương mại hóa công nghệ còn hạn chế. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc cơ chế sở hữu trí tuệ chưa rõ ràng, thiếu cơ chế tài chính linh hoạt và lực lượng trung gian thực hiện chuyển giao còn yếu.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định Đại học Bách khoa Hà Nội là nòng cốt trong hệ sinh thái KH&CN và ĐMST của quốc gia

Theo Bộ trưởng, Bộ KH&CN định hướng ưu tiên tài trợ cho các đề tài nghiên cứu có sự tham gia của doanh nghiệp, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Kỳ vọng đặt ra là thông qua quá trình thương mại hóa sản phẩm nghiên cứu, doanh nghiệp sẽ đóng góp vào tăng trưởng kinh tế và tạo ra những tác động tích cực cho xã hội.

Lãnh đạo Bộ KH&CN và Bộ GD&ĐT cũng đã có các trao đổi sâu hơn với đội ngũ cán bộ, giảng viên, nhà khoa học của ĐHBK Hà Nội về định hướng chiến lược nghiên cứu của nhà trường trong việc đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước; chính sách ưu tiên cho các nhóm nhiệm vụ nghiên cứu; những vấn đề liên quan đến chương trình KHCN cấp quốc gia; chính sách đặt hàng, giao nhiệm vụ cho các cơ sở giáo dục đại học; cũng như chính sách thu hút và phát triển công nghệ chiến lược mang tính lưỡng dụng.

Ông cho biết, nghị định hướng dẫn Luật KH&CN và ĐMST sẽ được ban hành trong quý III, giúp các cơ sở giáo dục đại học điều chỉnh cơ chế nội bộ phù hợp. Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhận định, ĐHBK Hà Nội hiện đang trong quá trình chuyển dịch mạnh mẽ từ vai trò của một trường đại học nghiên cứu trở thành đại học chủ lực trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia. Nhà trường cần nghiên cứu mô hình “tổng thầu trí tuệ”, phát triển hệ sinh thái ĐMST theo ngành, nơi có phòng lab riêng, doanh nghiệp liên minh hoạt động ngay trong trường.

Để Nhà trường vươn tầm trở thành đơn vị đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực và quốc tế, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng đề xuất một số giải pháp trọng tâm: xây dựng tổ hợp đại học công nghệ - kỹ thuật quốc gia, trong đó tập hợp các đại học chủ lực và các vùng thử nghiệm công nghệ, với ĐHBK Hà Nội đóng vai trò vừa là hạt nhân vừa là hệ sinh thái công nghệ; đồng thời nghiên cứu cơ chế cho phép đại học bảo hộ sáng chế và bảo lãnh công nghệ cho các doanh nghiệp spin-off. Bộ trưởng đặt kỳ vọng lớn: đến năm 2045, ĐHBK Hà Nội phải tạo ra 3 doanh nghiệp kỳ lân (unicorn) và nhiều “mini unicorn”.

“Muốn Việt Nam hùng cường, KHCN phải hưng thịnh. KHCN phải hướng tới ứng dụng, tạo ra của cải vật chất, nâng cao năng lực cạnh tranh” - Bộ trưởng nhấn mạnh.

Hiệu quả và chất lượng khoa học là quan trọng, nhưng không phải mục tiêu duy nhất

Bộ trưởng GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn cho rằng buổi làm việc là dịp quan trọng để hai Bộ lắng nghe, hiểu rõ hơn những mong muốn, khó khăn từ các cơ sở giáo dục đại học. Ông nhấn mạnh, bối cảnh hiện nay với Nghị quyết 57-NQ/TW và hàng loạt chính sách lớn được thông qua là thời cơ vàng cho các trường kỹ thuật - công nghệ.

Theo Bộ trưởng, đổi mới phải bắt đầu từ tư duy làm khoa học, cách tổ chức nghiên cứu, sử dụng chi phí hiệu quả. Hiệu quả và chất lượng của sản phẩm khoa học là yêu cầu hàng đầu, nhưng không nên coi đó là mục tiêu duy nhất. Hoạt động KHCN không chỉ nhằm phục vụ phát triển kinh tế, mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển đội ngũ giảng viên, nâng cao chất lượng đào tạo và tăng cường năng lực tự chủ của các cơ sở giáo dục đại học. Theo ông, yếu tố then chốt quyết định thành công trong nghiên cứu và chuyển giao công nghệ chính là việc xác định đúng “đầu bài”, tức là lựa chọn đúng vấn đề nghiên cứu, gắn với nhu cầu thực tiễn của xã hội và thị trường.

Bộ trưởng GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn tại buổi làm việc. Ảnh: HUST

Ông đặc biệt nhấn mạnh vai trò của mô hình phối hợp “ba nhà” - Nhà nước, Nhà trường và Doanh nghiệp trong việc hình thành và triển khai “đầu bài” nghiên cứu. Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn cũng đề xuất ĐHBK Hà Nội tìm hiểu mô hình đại học công nghệ thế hệ mới theo định hướng của Tổng Bí thư Tô Lâm, và chỉ đạo: "ĐHBK Hà Nội phải khác với chính mình của trước đây, phát triển với tốc độ tốt hơn".