Tại Việt Nam, thị trường robot đang như thế nào trong bối cảnh chuyển đổi số, xây dựng nền kinh tế xanh; doanh nghiệp Việt Nam cần làm những gì để thuận lợi ứng dụng robot công nghiệp? Ông Trần An Khang - Giám đốc Ban Robot và Tự động hóa nhà máy, Công ty TNHH ABB Automation and Electrification Việt Nam đã có những giải đáp xung quanh vấn đề này trên Tạp chí Tự động hóa Ngày nay.
 |
| Ông Trần An Khang - Giám đốc Ban Robot và Tự động hóa nhà máy, Công ty TNHH ABB Automation and Electrification Việt Nam. Ảnh: Hoàng Tùng |
Thưa ông, ông đánh giá như thế nào về thị trường robot công nghiệp tại Việt Nam hiện nay?
Ông Trần An Khang: Một nghiên cứu do Statista đã đánh giá sức mạnh thị trường robot ở Việt Nam trong năm 2024 dự kiến đạt 309,8 triệu đô, trong 5 năm tới sẽ tăng trưởng khoảng 7,5% và con số này sẽ đạt 450 triệu vào năm 2029. Điều này phản ánh sự tăng trưởng của thế giới và Việt Nam về thị trường robot công nghiệp. Tăng trưởng trong sản xuất công nghiệp cũng như sự đầu tư vào tự động hóa ngày càng tăng của các doanh nghiệp lớn trong và ngoài nước như Samsung, LG, Vinfast, Thaco, Hòa Phát, đã kéo theo sự gia tăng về số lượng robot được sử dụng tại Việt Nam.
Theo ông, việc sử dụng robot công nghiệp đã đáp ứng được yêu cầu về tự động hóa trong ngành sản xuất hiện nay tại Việt Nam chưa?
Ông Trần An Khang: Nhờ sự phát triển không ngừng của công nghệ, robot ngày càng trở nên phổ biến trong sản xuất. Với chi phí hợp lý và hiệu quả vượt trội, robot đã giúp các doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình, nâng cao chất lượng sản phẩm và giảm thiểu sự can thiệp của con người vào những công việc nặng nhọc, nguy hiểm.
Những năm gần đây, các nhà máy sản xuất đã bắt đầu sử dụng robot trong nhiều khâu của quá trình sản xuất, từ lắp ráp, sơn phủ cho đến kiểm soát chất lượng, góp phần tự động hóa dây chuyền sản xuất. Tuy nhiên, robot công nghiệp tại Việt Nam hiện mới chỉ đáp ứng được một phần của nhu cầu.
Để đáp ứng được nhiều hơn các yêu cầu về tự động hóa, chúng ta cần phải tập trung vào công nghệ kỹ thuật cao, giải pháp công nghệ và thương mại hóa được các sản phẩm của mình.
Với đội ngũ kỹ sư giàu kinh nghiệm và năng lực nghiên cứu sâu rộng, ABB tại Việt Nam đã khẳng định vị thế là một trong những doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực robot. Bên cạnh việc ứng dụng công nghệ hiện có, ABB còn hợp tác với các đối tác để cùng nhau nghiên cứu và làm chủ công nghệ của những giải pháp cho ứng dụng đó. Điển hình là ngành sản xuất ô tô tại Việt Nam.
Có nhiều ý kiến lo ngại việc đưa robot công nghiệp vào sử dụng tại các nhà máy sẽ ảnh hưởng nhiều đến nguồn nhân lực, nhất là tại Việt Nam. Ông nghĩ sao về vấn đề này?
Ông Trần An Khang: Trong bối cảnh hiện nay không tránh khỏi việc ảnh hưởng đến nguồn nhân lực. Theo tôi có 3 vấn đề cần quan tâm đó là mình có bắt buộc tham gia xu hướng đó hay không, mặt tích cực và thử thách đó là gì, và cuối cùng, mình cần làm gì để vượt qua thử thách và đạt được mặt tích cực đó?.
Robot đã và sẽ tiếp tục là xu hướng toàn cầu trong thời gian tới. Tại Việt Nam, để tăng trưởng vượt qua mức thu nhập trung bình thì nâng cao năng suất lao động là thiết yếu.
Về mặt tích cực, robot sẽ giúp nâng cao năng suất cũng như chất lượng. Ví dụ, ngày nay robot có thể lắp ghép các linh kiện điện tử với độ chính xác cao. Robot cũng có thể thực hiện các công đoạn hàn rất nhanh, có chất lượng mối hàn cao. Đồng thời robot có thể sơn một chiếc ô tô hay các linh kiện nhanh và chất lượng , cũng như giảm thiểu tiêu thụ nhiên liệu.
Bên cạnh đó, robot có thể giúp giảm sức lao động hỗ trợ các công đoạn trở nên nhanh chóng, an toàn hơn. Ví dụ, nếu người lao động thực hiện bê đặt thùng sẽ dễ gặp các vấn đề rủi ro sức khỏe, nhưng với robot thì có thể nhấc được thùng hơn 20kg một cách nhanh chóng và dễ dàng, giúp giảm sức lao động để người lao động có thể làm được những công việc có chuỗi giá trị cao hơn.
Vậy làm sao để mình vượt qua được thử thách?. Theo tôi, phải đào tạo nguồn nhân lực mới, có hàm lượng kỹ thuật cao hơn để có thể vận hành được robot. Và người lao động sẽ được đào tạo chuyên sâu hơn để thực hiên những công việc có giá trị cao hơn.
Tiềm năng phát triển về thị trường robot đang ngày càng lớn mạnh, nhưng sự cạnh tranh về giá vẫn đang là một vấn đề khó khăn, đặc biệt ở Việt Nam gần 90% là doanh nghiệp vừa và nhỏ. Theo ông, các nhà máy có giải pháp như thế nào để đưa được robot vào sử dụng, tăng tính cạnh tranh cho doanh nghiệp?
Ông Trần An Khang: Trước đây sẽ có một số ứng dụng robot trong sản xuất tập trung vào các doanh nghiệp lớn, những cánh chim đầu đàn như Thaco, Samsung, những công ty về ô tô, công ty gia công chế tạo lớn,…
Gần đây các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) cũng đang bắt đầu nghiên cứu ứng dụng robot trong một số bước như công đoạn hàn, lắp ghép,… điều này chứng tỏ các doanh nghiệp rất linh động, nhanh nhẹn trong việc bắt kịp xu hướng. Robot có những dạng sản phẩm khác nhau từ cao, trung bình và bản thân các doanh nghiệp cũng nên có sự đánh giá về chiến lược đầu tư của mình. Các doanh nghiệp, đặc biệt các DNNVV nên nhìn nhận, đánh giá công đoạn sản xuất của họ xem những công đoạn nào có thể thay thế bằng robot và sau đó đánh dấu bài toán đầu tư của mình dựa trên lợi ích mà doanh nghiệp đạt được, và chi phí họ sẽ phải bỏ ra, nên đặt thứ tự ưu tiên.
Khi đánh giá bài toán đầu tư, doanh nghiệp nên nhìn nhận một bức tranh rộng hơn đó là tổng chi phí ban đầu, vận hành, bảo trì bảo dưỡng,…
Doanh nghiệp cũng nên quan tâm năng lực của các hãng trong quá trình dịch vụ hậu mãi sau bán hàng, vì robot có chứa hàm lượng công nghệ lớn nên các doanh nghiệp có thể cần sự hỗ trợ của hãng để thực hiện công tác bảo trì, bảo dưỡng, đảm bảo hoạt động ổn định và có tuổi thọ tốt nhất.
 |
| Ông Trần An Khang cho biết, ABB luôn bắt kịp xu thế và cho ra đời những sản phẩm robot đáp ứng nhu cầu xã hội. Ảnh: Hoàng Tùng |
Là công ty hàng đầu về robot, ABB hẳn đã cung cấp số lượng lớn robot tại thị trường Việt Nam?
Ông Trần An Khang: Chỉ tính trong 5 năm gần đây, ABB tự hào là đơn vị cung cấp số lượng robot lớn nhất thị trường. Tổng số lượng robot ABB đã cung cấp tại thị trường Việt Nam khoảng 8.000 robot cho các ngành khác nhau như: điện tử, ô tô, thực phẩm, tiêu dùng,…
ABB cung cấp sản phẩm robot cho các hãng công nghiệp đứng đầu như Vinfast (hơn 1.000 robot), robot trong ngành giáo dục (gần 100 robot). Không chỉ cung cấp sản phẩm thương mại, ABB còn tài trợ các phần mềm RobotStudio lập trình và mô phỏng robot công nghiệp trong giáo dục với giá trị ước tính khoảng 15 triệu USD, cho gần 50 trường/viện nghiên cứu, tạo điều kiện sinh viên nghiên cứu, thực hành, học hỏi tốt hơn tại phòng thí nghiệm.
Đối với thị trường Việt Nam, ABB đã có chính sách gì để thúc đẩy robot công nghiệp vào sản xuất?
Ông Trần An Khang: Tại Việt Nam, ABB tập trung 4 chính sách gồm:
Thứ nhất, ABB nhận thấy nhu cầu về nguồn nhân lực rất lớn, xu hướng robot ngày càng nhiều nên ABB rất chú trọng phát triển nguồn nhân lực.
ABB hợp tác chặt chẽ với các nhà đầu tư, các trường kỹ thuật hàng đầu Việt Nam hỗ trợ phần mềm, chương trình đào tạo cho các thầy cô. Bên cạnh đó, ABB cũng là đối tác công nghiệp với một số trường để nâng cao trình độ chuyên môn kỹ thuật cho các trường.
Thứ hai, ABB có chương trình đào tạo thường xuyên đối với các doanh nghiệp và đối tác. Hàng năm, ABB tổ chức khoảng 20 chương trình đào tạo lớn nhỏ cho các chuyên gia từ các đối tác công nghiệp và khách hàng đến tìm hiểu công nghệ của ABB, để khách hàng có thể hiểu về robot, ứng dụng.
Thứ ba, ABB đã xây dựng một hệ sinh thái ở Việt Nam bao gồm các đối tác và nhà cung cấp về công nghệ, tích hợp . Đồng thời, ABB đã cùng với một số đối tác chiến lược nghiên cứu và triển khai các ứng dụng đột phá.
Điển hình năm 2024 trong lĩnh vực tự động hóa chấn và hàn, giải pháp hàn cho phép robot tự động phát hiện đường hàn, và xử lý để robot di chuyển theo đường hàn. Với ứng dụng chấn, giao diện HMI thân thiện trên tay dạy, giúp người dùng sử dụng đơn giản mà không cần am hiểu về robot.
Thứ tư, ABB đã và đang nghiên cứu các ứng dụng, giải pháp phù hợp nhất với nhu cầu của Việt Nam. Công nghệ được cải tiến liên tục. Gần đây nhất với sự ra đời dòng OmniCore mới là một bước đột phá trong công nghệ điều khiển robot của ABB, mang đến nhiều lợi ích cho các doanh nghiệp. Với tính mô-đun dễ tùy chỉnh và linh hoạt lập trình, tích hợp AI và khả năng kết nối thông minh, tốc độ xử lý nhanh và độc chính xác cao. OmniCore giúp các doanh nghiệp xây dựng các nhà máy thông minh, nâng cao năng suất và cạnh tranh trên thị trường.
Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh sản xuất thông minh, ABB góp phần như thế nào vào tiến trình này?
Ông Trần An Khang: Hầu hết các mảng sản xuất robot của ABB đều có thể tham gia và robot ngày càng thông minh hơn. Sự tham gia của ABB là xuyên suốt trong quá trình phát triển của khách hàng tại Việt Nam.
Thời gian gần đây, Chính phủ Việt Nam có nhiều chính sách để thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đặc biệt gần đây Bộ Chính trị vừa ban hành về Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, ông có kỳ vọng gì?
Ông Trần An Khang: Thông qua Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, ABB cũng mong muốn sẽ có những cơ chế, chính sách để khuyến khích thúc đẩy các doanh nghiệp, đặc biệt là các DNNVV có thể giúp họ giải quyết những bài toán về tài chính, hay tư vấn những chiến lược để thay đổi, có định hướng để tăng năng suất. Bởi vì muốn tăng trưởng thì cần tăng năng suất, cần có tính cạnh tranh, các doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế. ABB là một trong những doanh nghiệp trên thế giới cam kết đạt Net Zero trước năm 2050.
Cảm ơn ông về những chia sẻ trên!
HƯƠNG DUYÊN - BẢO HÀ thực hiện
