Doanh nghiệp Việt cần “chuyển mình” trước khi tự động hóa và số hóa quy trình sản xuất

Ngày 8/6/2025, Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam (VEIA) chủ trì Hội thảo “Tối ưu hóa chi phí doanh nghiệp thông qua tự động hóa và ứng dụng AI trong sản xuất”. Hội thảo quy tụ những chuyên gia hàng đầu về tự động hóa, AI, tư vấn giải pháp tài chính, công nghệ. Ảnh: Nguyễn Hạnh

Doanh nghiệp cần điều chỉnh “cái gốc” trước khi ứng dụng tự động hóa và số hóa

Trong bài tham luận về các giải pháp tối ưu hóa sản xuất thông qua ứng dụng AI, tự động hóa và chuyển đổi số, ông Phạm Minh Thắng, Giám đốc, Công ty TΝΗΗ Giải pháp Năng suất Chất lượng (P&Q Solutions) nhận định, tự động hóa và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong sản xuất mang lại nhiều cơ hội để tối ưu hóa chi phí doanh nghiệp. Bằng cách giảm thiểu lãng phí, nâng cao hiệu suất và giảm sự phụ thuộc vào lao động thủ công, AI có thể giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể các khoản chi phí, đồng thời cải thiện chất lượng sản phẩm và tăng khả năng cạnh tranh.

Tuy nhiên, theo ông Thắng, để có quá trình tự động hóa, chuyển đổi số tốt, doanh nghiệp cần có một nền tảng tốt, đồng nghĩa các doanh nghiệp cần điều chỉnh “cái gốc” tốt, sau đó mới chuyển đổi số, nếu không cũng chỉ là nhân lên nhiều lần hình ảnh xấu, nền tảng không tốt của doanh nghiệp.

“Trong khi tốc độ phát triển của doanh nghiệp thế giới nhanh đến mức bất ngờ thì không ít doanh nghiệp trong nước vẫn loay hoay với bài toán giải quyết sản lượng, đầu ra. Chính là do doanh nghiệp chưa giải quyết được bài toán gốc rễ và quá kỳ vọng vào tự động hóa và số hóa. Câu hỏi đặt ra là chúng ta tự động hóa cái gì, chuyển đổi số như thế nào. Bản thân các doanh nghiệp phải có cái nhìn tổng thể về vấn đề cần giải quyết nội tại, trước khi tìm đến các nhà tư vấn giải pháp và kỳ vọng vào các ứng dụng công nghệ”, ông Thắng chia sẻ.

Ông Nguyễn Quốc Đạt trình bày một số ứng dụng của AI trong vận hành doanh nghiệp. Ảnh: Nguyễn Hạnh

Nhấn mạnh về sức mạnh của ứng dụng AI, ông Nguyễn Quốc Đạt, Chủ tịch HĐQT, Công ty cổ phần Giải pháp Tự động hóa ETek cho biết, AI đã được các tập đoàn lớn như Microsoft, Amazon ứng dụng từ khoảng 20 năm trước, dần được lan rộng đến các doanh nghiệp, vì AI tập trung vào xử lý dữ liệu. AI có khả năng tối ưu hóa chi phí thông qua tự động hóa và AI trong sản xuất, giảm chi phí nhân công, tự động hóa các quy trình sản xuất lặp đi lặp lại giúp giảm sự phụ thuộc vào lao động thủ công.

Tuy nhiên, theo ông Đạt, dù muốn nhưng không phải doanh nghiệp nào cũng có thể ứng dụng AI. “Nếu chúng ta chưa tiêu chuẩn hóa quy trình sản xuất thì chưa ứng dụng được AI, phải bắt đầu từ thu thập dữ liệu, tường minh các công đoạn để ứng dụng tự động hóa. Hiện các doanh nghiệp trong lĩnh vực tư vấn giải pháp ở Việt Nam có thể sản xuất ra những máy móc có thể nạp dữ liệu để tích hợp AI. Các doanh nghiệp phải tích lũy dữ liệu để sẵn sàng tích hợp AI. Với các doanh nghiệp có nguồn dữ liệu cần bảo mật thì phải có những giải pháp AI riêng”, ông Đạt chia sẻ thêm.

Tại tọa đàm, ông Phạm Minh Thắng cho rằng, muốn tự động hóa, số hóa, trước hết doanh nghiệp phải điều chỉnh tốt phần gốc. Ảnh: Nguyễn Hạnh

AI và doanh nghiệp thông minh vẫn cần điều hành bởi những những nhân lực trí tuệ

Trong phần thảo luận mở rộng, hướng tới xây dựng một doanh nghiệp thông minh (Smart Factory- nhà máy trong bóng tối, không sử dụng nhân công), ông Trần Đức Tùng, Phó Tổng giám đốc, Công ty Cổ phần Sản xuất và Gia công xuất khẩu Hanel chia sẻ, hiện tại, doanh nghiệp thông minh không còn là khái niệm mà đã được một số nước (ví dụ như Trung Quốc, Singapore) ứng dụng thành công. Đó là một nhà máy/doanh nghiệp không cần đến sự xuất hiện của con người, không cần tiêu tốn năng lượng điện, không cần chi phí nhân công.

Trong xu hướng chuyển đổi chung của thế giới, doanh nghiệp Việt Nam bắt buộc phải chuyển mình, hướng tới mô hình doanh nghiệp thông minh, hoặc chí ít cũng chuyển đổi từ dây chuyền bán tự động sang dây chuyền tự động. Các doanh nghiệp Việt Nam cần chuẩn bị nội tại đủ mạnh để thực hiện quy trình tự động hóa, sản xuất tinh gọn, tiêu chuẩn hóa quy trình, tối ưu hóa chuỗi cung ứng, thông qua tích hợp AI.

Khi đó, các nhà máy, xưởng sản xuất sẽ sử dụng robot để thực hiện các nhiệm vụ lặp đi lặp lại, nguy hiểm hoặc đòi hỏi độ chính xác cao, robot giúp giảm chi phí và tăng hiệu quả.

Theo ông Trần Đức Tùng, dù có ứng dụng AI đến mức độ nào, tự động hóa đến đâu thì nhân lực trí tuệ vẫn là mấu chốt để định vị doanh nghiệp, hoạch định chiến lược để ghi dấu ấn trên trường quốc tế. Ảnh: Nguyễn Hạnh

Một trong những yếu tố quan trọng, bắt buộc các doanh nghiệp thực hiện đó là logic hệ thống, con người thực hiện những thao tác tinh. Doanh nghiệp cần đầu tư chi phí để chuyển đổi, nhận thức rõ được chuyển đổi gì, chuyển đổi như thế nào, sau chuyển đổi sẽ sắp xếp con người làm công đoạn gì, máy móc hoạt động như thế nào.

Trao đổi sâu về vấn đề tối ưu hóa chi phí doanh nghiệp thông qua tự động hóa và ứng dụng AI, các chuyên gia nhận định: Tự động hóa, ứng dụng AI, hướng tới mô hình doanh nghiệp/nhà máy thông minh là xu hướng tất yếu của thời cuộc, muốn hội nhập, phát triển, vươn ra biển lớn thì doanh nghiệp Việt không thể đứng ngoài cuộc. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít doanh nghiệp Việt vẫn chưa hiểu rõ bản chất của số hóa, ứng dụng AI vào vận hành sản xuất. Các nhà tư vấn, hoạch định chính sách tài chính, những nhà sản xuất phần mềm robot AI không thể thay thế các quá trình tinh gọn sản xuất, chuẩn hóa quy trình của từng doanh nghiệp. Các doanh nghiệp bắt buộc phải chuẩn hóa lại quy trình, chuẩn hóa lại gốc rễ từ nhân lực, tài chính, đến vận hành, rồi mới tính đến số hóa và tự động hóa.

Theo các chuyên gia, khi quá trình sản xuất được tinh gọn và tiêu chuẩn hóa thì vấn đề số hóa, tự động hóa trở nên vô cùng dễ dàng. Quy trình vận hành từ một nhà máy thông thường đến một nhà máy thông minh cần khoảng 5 năm, nhưng nếu quy trình sản xuất được tinh gọn, chuẩn hóa càng thúc đẩy nhanh thì quá trình chuyển đổi doanh nghiệp càng nhanh.

Và, dù ứng dụng AI đến mức độ nào, tự động hóa đến đâu thì các doanh nghiệp vẫn không thể thiếu nguồn nhân lực trí tuệ, bởi con người mới là yếu tố quyết định để thay đổi tư duy, lựa chọn cách tiếp cận công nghệ, định vị thương hiệu, làm nên bản sắc riêng của doanh nghiệp và vạch chiến lược cho doanh nghiệp Việt bứt phá, ghi dấu ấn trên trường quốc tế.

Có khoảng 200 doanh nghiệp tham gia triển lãm kép, trong đó có nhiều thương hiệu uy tín đến từ Nhật Bản Triển lãm Quốc tế về công nghiệp chế tạo và công nghiệp hỗ trợ (Vietnam Manufacturing Expo 2025 - VME) và Triển lãm Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam - Nhật Bản tại Hà Nội (Vietnam - Japan Supporting Industries Exhibition 2025 - SIE) diễn ra từ 6-8/8, tại Trung tâm Triển lãm quốc tế I.C.E Hà Nội. Sự kiện do Công ty RX Tradex, JETRO và Cục Xúc tiến thương mại - Bộ Công Thương phối hợp tổ chức. Triển lãm quy tụ hơn 200 thương hiệu hàng đầu, bao gồm các gian hàng quốc tế đến từ Trung Quốc, Nhật Bản, Singapore,… giới thiệu các công nghệ sản xuất tiên tiến, giải pháp nhà máy thông minh và cơ hội kết nối chuỗi cung ứng toàn cầu cho các doanh nghiệp tham gia.