 |
| Ảnh minh họa |
Những tua-bin gió khổng lồ trên các dãy núi thuộc tỉnh Sekong - Đông Nam Lào, đã làm thay đổi cảnh quan nông thôn nơi đây, đồng thời củng cố vị thế của Lào với danh xưng “Bình ắc quy của châu Á”. Bên cạnh thủy điện và điện mặt trời, quốc gia này đang từng bước mở rộng việc khai thác năng lượng gió.
Dự án Monsoon Wind Power do Impact Electrons Siam, doanh nghiệp Thái Lan hoạt động trong lĩnh vực năng lượng sạch và hạ tầng số, phát triển. Đây là trang trại điện gió lớn nhất Đông Nam Á và là dự án năng lượng tái tạo xuyên biên giới đầu tiên tại châu Á.
Với tổng vốn đầu tư 950 triệu USD, dự án được tài trợ bởi nhóm tổ chức tài chính quốc tế và khu vực, trong đó có Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB). Công trình đi vào vận hành từ tháng 8/2025 sau 27 tháng xây dựng.
Dự án có công suất 600 MW, đủ để cung cấp điện cho hơn một triệu hộ gia đình và hiện đang xuất khẩu điện sạch sang Việt Nam. Trong vòng đời vận hành 25 năm, dự án dự kiến giúp tránh phát thải khoảng 33 triệu tấn khí nhà kính, tương đương với việc loại bỏ khoảng 7 triệu ô tô khỏi đường sá trong một năm.
Ông Narut Boakajorn, Tổng giám đốc Monsoon Wind Power, cho biết nếu có sản lượng điện dư thừa, doanh nghiệp mong muốn tận dụng hệ thống hiện có để cung cấp điện cho Thái Lan, Malaysia và Singapore, qua đó hỗ trợ phát triển Lưới điện ASEAN. Khả năng mở rộng truyền tải điện sang các quốc gia khác ngoài Việt Nam có thể được hiện thực hóa trong tương lai gần.
Thúc đẩy kết nối lưới điện khu vực
ASEAN đang đẩy nhanh nỗ lực phát triển Lưới điện ASEAN (ASEAN Power Grid - APG), đặc biệt sau những gián đoạn nguồn cung dầu toàn cầu liên quan đến các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran vào tháng 2/2026.
Bản ghi nhớ về Lưới điện ASEAN được ký năm 2007 và bắt đầu triển khai năm 2009. Sáng kiến ban đầu tập trung vào kết nối điện song phương, sau đó mở rộng sang các tuyến liên kết tiểu vùng giữa Singapore, Malaysia, Thái Lan và Lào.
Tuy nhiên, tiến độ triển khai vẫn tương đối chậm, dù việc kết nối lưới điện có thể tạo điều kiện trao đổi nguồn điện với chi phí hợp lý giữa các quốc gia trong khu vực có tổng dân số hơn 680 triệu người.
Nhu cầu điện tại ASEAN đang tăng khoảng 4% mỗi năm, đòi hỏi đầu tư đáng kể vào cả nguồn phát và hệ thống truyền tải. Hiện nay, các quốc gia vẫn chủ yếu vận hành các lưới điện riêng biệt, với mức độ hiện đại hóa khác nhau và số lượng kết nối xuyên biên giới còn hạn chế.
Tiểu vùng Mekong mở rộng là một ngoại lệ khi Thái Lan, Lào và Việt Nam đã thiết lập các tuyến trao đổi điện. Trong khi đó, phần lớn các quốc gia Đông Nam Á vẫn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, dù điện gió, điện mặt trời và công nghệ lưu trữ năng lượng ngày càng có khả năng cạnh tranh về chi phí.
Một số tiến triển đã được ghi nhận. Singapore và Malaysia đang từng bước mở rộng kết nối lưới điện, trong khi Cơ quan Thị trường Năng lượng Singapore đã cấp chấp thuận có điều kiện cho các dự án nhập khẩu tổng cộng 9,25 GW điện phát thải carbon thấp từ Australia, Campuchia, Indonesia, Malaysia và Việt Nam.
Theo bà Shanny Campbell, Giám đốc ADB tại Lào, điện gió có lợi thế bổ sung cho thủy điện vì gió tại Lào thường mạnh nhất vào mùa khô, thời điểm sản lượng thủy điện có xu hướng giảm.
Ông Narut Boakajorn cho rằng Monsoon Wind Power có thể trở thành mô hình cho các dự án tương tự trong khu vực. Việc sản xuất điện tại Lào và bán sang Việt Nam cho thấy các quốc gia ASEAN có khả năng hợp tác phát triển một hệ thống điện chung nếu có cơ chế phù hợp.
ADB hiện phối hợp với các đối tác phát triển để huy động nguồn tài chính, hỗ trợ mục tiêu hình thành lưới điện khu vực tích hợp hoàn chỉnh vào năm 2045.
Ông Scott Roberts, Giám đốc ADB tại Việt Nam, nhận định dự án Monsoon Wind Power cho thấy những thách thức kỹ thuật trong truyền tải điện xuyên biên giới có thể được giải quyết thông qua sự phối hợp giữa các chính phủ, dựa trên lòng tin và quyết tâm chính trị.
Tuy nhiên, Giáo sư Shobhakar Dhakal thuộc Viện Công nghệ châu Á tại Thái Lan cảnh báo rằng việc phụ thuộc quá nhiều vào các thỏa thuận điện song phương có thể gây rủi ro cho an ninh năng lượng khi xảy ra khủng hoảng toàn cầu, căng thẳng giữa các quốc gia hoặc các biện pháp bảo hộ thị trường.
Theo Asia News Network
