Giải thưởng Hóa học xanh Lê Văn Thới thúc đẩy phát triển nông nghiệp hữu cơ

Các đề tài cuộc thi Hóa học Xanh đã gắn với thực tiễn sản xuất và đời sống

Sau thành công của lần tổ chức đầu tiên vào năm 2023, Giải thưởng Hóa học Xanh Lê Văn Thới đã tiếp tục khẳng định vai trò đây là một sân chơi khoa học có ý nghĩa thiết thực, góp phần thúc đẩy nghiên cứu - ứng dụng và lan tỏa các giá trị của Hóa học Xanh trong đời sống và sản xuất.

Trong cuộc thi lần 2 năm 2025 tiếp tục thu hút nhiều cá nhân và tổ chức tham gia, những kết quả đạt được là minh chứng rõ nét cho xu hướng phát triển tất yếu của khoa học hiện đại, phù hợp với Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị - đó là gắn kết giữa nghiên cứu khoa học với trách nhiệm bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Chính vì thế Ban tổ chức cuộc thi và hội đồng giám khảo đã quyết định trao các giải thưởng cho các công trình có giá trị khoa học và khả năng ứng dụng thực tiễn cao, góp phần phát triển kinh tế bền vững.

PGS.TS. Trần Lê Quan – Chủ tịch Hội Hóa học TP.HCM phát biểu khai mạc chương trình

Đánh giá của PGS.TS. Trần Lê Quan cho thấy, các công trình tham gia năm nay không chỉ thể hiện chất lượng chuyên môn cao mà còn phản ánh rõ xu hướng phát triển của khoa học hiện đại, khi nghiên cứu ngày càng gắn với yêu cầu bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên và đảm bảo an toàn cho sức khỏe cộng đồng. Nhiều đề tài tập trung vào việc giảm thiểu hóa chất độc hại, tận dụng nguyên liệu tái tạo, tiết kiệm năng lượng và phát triển các quy trình sản xuất thân thiện môi trường.

PGS.TS. Trần Lê Quan nhận định, Hóa học Xanh không còn là một định hướng mang tính lựa chọn mà đã trở thành xu thế tất yếu trong bối cảnh phát triển bền vững, đặc biệt ở các lĩnh vực gắn trực tiếp với đời sống như nông nghiệp, thực phẩm và y dược.

Những kết quả từ các công trình tham gia giải thưởng đã cho thấy khả năng ứng dụng rộng rãi trong thực tiễn, đồng thời mở ra nhiều hướng tiếp cận mới cho sản xuất an toàn và hiệu quả.

“Giải thưởng không chỉ là sự ghi nhận những nỗ lực nghiên cứu mà còn là động lực để các nhà khoa học tiếp tục sáng tạo, lan tỏa các giá trị của Hóa học Xanh, góp phần xây dựng môi trường sống an toàn và phát triển bền vững”, PGS.TS. Trần Lê Quan chia sẻ.

Tôn vinh các công trình tiêu biểu và giải pháp xanh - kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp

GS.TS. Lê Ngọc Thạch công bố kết quả Giải thưởng Lê Văn Thới về Hóa học Xanh năm 2025

Đánh giá từ Ban tổ chức và Hội đồng chấm giải cho thấy, những nghiên cứu tận dụng phụ phẩm nông nghiệp đến giải pháp sinh học thay thế hóa chất, các công trình được vinh danh tại Giải thưởng Lê Văn Thới 2025 thể hiện hướng đi rõ ràng của sản xuất nông nghiệp hiện đại.

Không chỉ góp phần giảm phát thải và bảo vệ môi trường, các ứng dụng Hóa học Xanh còn nâng cao giá trị nông sản, mở ra con đường phát triển nông nghiệp hữu cơ bền vững.

Tiêu biểu có thể kể đến các công trình được giải chính thức: Tổng hợp chế biến sinh học dựa trên cơ sở màng Pectin thu được từ vỏ chanh dây tím và agar trong bảo quản chuối sau thu hoạch; Nghiên cứu tổng hợp các pheromon đặc hiệu cho côn trùng gây hại tại Việt Nam…

Cụ thể hơn, ban tổ chức cuộc thi đánh giá cao đề tài “Tổng hợp chế phẩm sinh học dựa trên cơ sở mạng pectin thu được từ vỏ chanh dây tím và agar trong bảo quản chuối sau thu hoạch”, của tác giả của TS. Nguyễn Thị Thương và ThS. Phạm Trần Bảo Trân, thuộc Khoa Khoa học ứng dụng và Công nghệ - Trường Đại học Nguyễn Tất Thành.

Đề tài nghiên cứu này đã tận dụng phụ phẩm nông nghiệp là vỏ chanh dây tím để trích ly pectin bằng dung môi xanh (axit citric), thay thế hóa chất vô cơ độc hại. Pectin được phối trộn với agar để tạo màng (chế phẩm sinh học) dùng trong bảo quản chuối sau thu hoạch. Như vậy, đề tài nghiên cứu này góp phần phát triển vật liệu bảo quản nông sản thân thiện môi trường, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và nông nghiệp bền vững.

Với đề tài: “Nghiên cứu tổng hợp các chất pheromone (dẫn dụ, xua đuổi) đặc hiệu cho côn trùng gây hại tại Việt Nam” của TS. Lê Văn Dũng và PGS.TS. Đặng Chí Hiền, thuộc phòng Các hợp chất chức năng - Viện Công nghệ tiên tiến, thì tập trung tổng hợp các hợp chất pheromone nhằm kiểm soát côn trùng gây hại theo hướng an toàn và thân thiện môi trường.

Đề tài này cũng đồng thời phát triển các hệ xúc tác xanh trong quá trình tổng hợp, đã góp phần xây dựng giải pháp kiểm soát dịch hại bền vững, giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học, bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Giải khuyến khích được trao cho ông Bùi Văn Cứ - Giám đốc Công ty TNHH SXTMDV Hoa Dược Thảo ở Nhóm Sản xuất Xanh với đề tài nghiên cứu chế phẩm dầu xoa bóp giảm đau xương khớp từ nguồn dược liệu tự nhiên như trầu không, đinh lăng, chùm ngây, huyết rồng, dâu tằm kết hợp tinh dầu hoạt tính như bạc hà, long não, lộc đề xanh;

Còn giải khuyến khích của TS. Châu Nguyễn Quốc Khánh - giảng viên Khoa Bảo vệ thực vật Nông nghiệp - Trường Đại học Cần Thơ, thì tập trung ứng dụng Pheromone trong quản lý côn trùng hại cây trồng được vinh danh ở Nhóm Nghiên cứu Xanh.

Ban tổ chức trao Giải thưởng Lê Văn Thới về Hóa học Xanh năm 2025 cho các tác giả đạt giải chính thức

Thay mặt các tác giả tham gia Giải thưởng, TS. Lê Văn Dũng bày tỏ sự vinh dự và xúc động khi được nhận Giải thưởng Lê Văn Thới về Hóa học Xanh, đồng thời gửi lời cảm ơn đến Ban Tổ chức, Hội đồng chấm giải cùng các nhà khoa học đã ghi nhận những nỗ lực nghiên cứu trong thời gian qua.

Ông cho rằng, Giải thưởng không chỉ là sự ghi nhận đối với cá nhân và nhóm nghiên cứu mà còn là nguồn động viên lớn, khuyến khích các nhà khoa học tiếp tục theo đuổi con đường nghiên cứu và ứng dụng Hóa học Xanh vì tương lai bền vững.

Theo ông, đây cũng là minh chứng cho xu hướng phát triển tất yếu của khoa học hiện đại, khi các nghiên cứu không chỉ hướng đến giá trị học thuật mà còn gắn với thực tiễn, góp phần giải quyết các vấn đề về môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Đặc biệt, ông nhấn mạnh Hóa học Xanh ngày nay không còn là một lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu trong phát triển sản phẩm và quy trình sản xuất, nhằm giảm tác động tiêu cực đến môi trường, nâng cao hiệu quả kinh tế, gia tăng giá trị sản phẩm và năng lực cạnh tranh, phù hợp với chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh và mục tiêu phát triển bền vững.

TS. Lê Văn Dũng tin tưởng rằng, trong thời gian tới, Giải thưởng Lê Văn Thới về Hóa học Xanh sẽ tiếp tục được lan tỏa mạnh mẽ, thu hút thêm nhiều nhà khoa học, tổ chức và doanh nghiệp tham gia, qua đó thúc đẩy nghiên cứu, phát triển và ứng dụng các công nghệ xanh vào thực tiễn, hướng đến một môi trường sống xanh hơn, sạch hơn và bền vững hơn cho các thế hệ mai sau.

TS. Lê Văn Dũng đại diện các tác giả phát biểu tại lễ trao giải

Phát động cuộc thi Hóa học Xanh lần 3 năm 2026 - tiếp tục lan tỏa động lực nghiên cứu và phát triển nông nghiệp bền vững

Ngay sau khi kết thúc phần trao giải lần thứ 2, TS. Đỗ Việt Hà - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Hóa học TP.HCM, đồng thời là Phó Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam, đã phát động Giải thưởng Lê Văn Thới về Hóa học Xanh lần thứ 3 năm 2026.

Theo đó, giải thưởng tiếp tục hướng đến việc tìm kiếm và tôn vinh các công trình nghiên cứu, ứng dụng Hóa học Xanh và Kỹ thuật Xanh có giá trị thực tiễn, góp phần giảm thiểu tác động môi trường, tiết kiệm năng lượng và sử dụng hiệu quả nguồn nguyên liệu.

Giải thưởng dành cho các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực hóa học trên phạm vi cả nước, với giải chính thức trị giá 40 triệu đồng và giải khuyến khích trị giá 10 triệu đồng. Thời hạn nhận hồ sơ dự thi đến ngày 15/11/2026.

PGS.TS. Trần Lê Quan trao thư cảm ơn và TS. Đỗ Việt Hà tặng hoa cho GS.TS. Lê Ngọc Thạch đại diện nhà tài trợ Giải thưởng

Điều đặc biệt là Giải thưởng Hóa học Xanh lần thứ 3 năm 2026 sẽ vinh dự nhận được tài trợ của GS.TS. Lê Ngọc Thạch.

Văn Thị Minh Hoa