Giữ lửa truyền thông cho một tương lai xanh

Trong bức tranh toàn cầu đầy biến động vì biến đổi khí hậu và khủng hoảng năng lượng, những nỗ lực tiết kiệm và sử dụng hiệu quả năng lượng không còn là khẩu hiệu, mà đã trở thành sứ mệnh cấp thiết của từng quốc gia, từng cộng đồng. Với Việt Nam, hành trình ấy không chỉ được dẫn dắt bằng các chiến lược quốc gia như Chương trình mục tiêu quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (VNEEP 3, giai đoạn 2019 - 2030), mà còn được nuôi dưỡng bằng những dòng chảy truyền thông mạnh mẽ và nhân văn. Trong đó, Giải báo chí tuyên truyền về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả do Bộ Công Thương phối hợp với Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức nhiều năm qua đã và đang trở thành một điểm sáng đáng ghi nhận.

Được khởi xướng với tâm thế của một hành trình truyền cảm hứng, Giải báo chí không chỉ là sân chơi nghề nghiệp của những người làm báo mà còn là nơi hội tụ của trách nhiệm xã hội, sự sáng tạo truyền thông và lòng tin vào sự chuyển dịch bền vững. Qua từng mùa giải, từ năm 2020 đến nay, hàng trăm tác phẩm báo chí từ trung ương đến địa phương đã lan tỏa những câu chuyện sinh động, chân thực và xúc động về hành trình tiết kiệm năng lượng - từ các sáng kiến cải tiến công nghệ trong nhà máy đến nếp sống tiết kiệm điện của từng hộ dân ở miền núi, từ sự nhập cuộc của doanh nghiệp cho tới hành vi tiêu dùng có trách nhiệm của thế hệ trẻ.

Năm 2024, giải thưởng đã được phát động từ tháng 4 với thông điệp "Tiết kiệm năng lượng - Hành động thiết thực vì tương lai". Không chỉ mở rộng về quy mô (35 giải thưởng với tổng trị giá lên tới gần 274 triệu đồng), mà còn ghi nhận sự đa dạng về hình thức tác phẩm: từ báo in, điện tử, phát thanh, truyền hình đến các định dạng sáng tạo như video clip ngắn, infographic hay podcast. Đây là dấu hiệu đáng mừng, cho thấy tinh thần cởi mở và thức thời của ban tổ chức khi đưa truyền thông năng lượng bắt nhịp cùng xu thế chuyển đổi số và truyền thông đa phương tiện.

Cán bộ Điện lực TP. Thái Nguyên tuyên truyền sử dụng tiết kiệm điện tại Trường học Cải Đan, TP. Sông Công. Ảnh EVN

Giải báo chí tuyên truyền về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả năm 2025 tiếp tục được phát động từ tháng 3/2025 với quy mô mở rộng, tổng số 41 giải thưởng, tổng giá trị hơn 340 triệu đồng. Bên cạnh các thể loại báo in, báo điện tử, phát thanh và truyền hình truyền thống, giải năm nay lần đầu tiên bổ sung hạng mục video clip ngắn (1-3 phút), nhằm khuyến khích các hình thức truyền thông linh hoạt, gần gũi với công chúng trẻ. Đối tượng tham dự là các nhà báo chuyên nghiệp, cộng tác viên báo chí trên toàn quốc, với tác phẩm được đăng tải trong khoảng thời gian từ ngày 31/10/2024 đến 1/9/2025. Giải thưởng không chỉ là nơi vinh danh tác phẩm xuất sắc, mà còn là không gian để những người làm báo thể hiện trách nhiệm xã hội, sáng tạo nghề nghiệp và đồng hành cùng tiến trình chuyển đổi năng lượng tại Việt Nam.

Các tác giả, nhóm tác giả đạt Giải A Giải báo chí tuyên truyền về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả năm 2024. Nguồn: tietkiemnangluong.com.vn

Chính sách về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả ở Việt Nam vốn đã được khẳng định là trụ cột trong chiến lược an ninh năng lượng quốc gia. Với cam kết đạt trung hòa carbon vào năm 2050 mà Thủ tướng Chính phủ đã công bố tại COP26, các chương trình truyền thông đóng vai trò then chốt trong việc hình thành nhận thức xã hội, từ đó thúc đẩy hành vi tiết kiệm năng lượng trở thành thói quen và văn hóa. Việc tổ chức một giải báo chí quy mô quốc gia là lời khẳng định rằng truyền thông không đứng ngoài cuộc, mà chính là mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái chuyển dịch xanh.

Không thể không nhắc tới những tác phẩm tiêu biểu đã để lại dấu ấn qua từng năm. Báo Nhân Dân từng đoạt giải Đặc biệt với loạt bài "Quyết liệt triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng: Hiện thực hóa cam kết Net Zero" - một tác phẩm không chỉ phản ánh thực trạng mà còn mang đậm chất phản biện, khơi gợi giải pháp và truyền đi thông điệp tích cực. Nhiều tác phẩm khác từ các báo ngành, đài phát thanh - truyền hình địa phương cũng góp phần phác họa một Việt Nam đang chuyển mình trong tư duy năng lượng - nơi người dân, doanh nghiệp, chính quyền cùng chung tay vì một tương lai tiết kiệm và hiệu quả.

Giải báo chí không chỉ là sự vinh danh cá nhân hay tập thể mà còn là sự lan tỏa giá trị. Khi một tác phẩm được trao giải, đó cũng là lúc một vấn đề năng lượng được soi chiếu, một mô hình hay được nhân rộng, một thông điệp tích cực được vang xa. Truyền thông vì năng lượng bền vững không chỉ dừng lại ở việc phản ánh, mà còn là hành trình đồng hành, gợi mở, kiến tạo niềm tin và thúc đẩy thay đổi.

Một trong những mẫu tờ rơi Tuyên truyền tiết kiệm điện, tiết kiệm năng lượng của EVN

Trong thế giới đang dịch chuyển nhanh chóng bởi công nghệ và mạng xã hội, vai trò của báo chí trong lĩnh vực năng lượng cần một bước tiến mới - mạnh mẽ hơn, sáng tạo hơn và gần gũi hơn với công chúng. Giải báo chí chính là một hình mẫu để nuôi dưỡng điều đó. Từ một giải thưởng chuyên đề, nay đã trở thành diễn đàn nghề nghiệp giàu ý nghĩa, nơi những người làm báo không chỉ đi tìm câu chuyện để kể, mà còn kiến tạo nên những dòng chảy truyền thông vì hành tinh xanh.

Từ ánh sáng của những trang báo và làn sóng phát thanh ấy, hy vọng sẽ có thêm nhiều trái tim rung động, nhiều hành động cụ thể và nhiều chính sách hiệu quả hơn nữa, để hành trình tiết kiệm năng lượng không chỉ là một nhiệm vụ quốc gia, mà là lý tưởng sống chung của mỗi chúng ta.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long: "Bộ Công Thương tin tưởng rằng, với sự phối hợp chặt chẽ của Hội Nhà báo Việt Nam và sự hưởng ứng mạnh mẽ từ các cơ quan báo chí, giải thưởng năm nay sẽ thành công, góp phần thúc đẩy công cuộc tiết kiệm năng lượng và phát triển bền vững của đất nước. Các nhà báo, phóng viên, thông tin viên không chỉ là người truyền tải thông tin mà còn là những tác nhân của sự thay đổi, góp phần kiến tạo một tương lai xanh cho các thế hệ mai sau"

Phát biểu tại Lễ phát động giải thưởng báo chí tuyên truyền về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả năm 2025, ông Võ Quang Lâm, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho biết, trong năm 2025, EVN sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương để nắm bắt nhu cầu phụ tải trên từng địa bàn, xây dựng kế hoạch phát triển cụ thể và tổ chức các chương trình tuyên truyền tiết kiệm điện. Bên cạnh nỗ lực của ngành điện, ông Võ Quang Lâm tin rằng, với sự chung tay của báo chí và toàn xã hội, công cuộc tiết kiệm năng lượng sẽ đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần đưa Việt Nam vững bước trên con đường "Chuyển dịch xanh - Tương lai xanh".

Minh Nam