Xây dựng Hệ thống giao thông thông minh (ITS) là mục tiêu lớn của Hà Nội nhằm giải quyết các thách thức trong phát triển đô thị bền vững, đặc biệt với vị thế vùng Thủ Đô của cả nước. Sáng ngày 22/11, Sở Giao thông vận tải Hà Nội đã phối hợp cùng Ngân hàng Thế giới (World Bank) và trường Đại học Giao thông Vận tải tổ chức Tọa đàm với chủ đề: “Hướng tới Hệ thống giao thông Hà Nội thông minh và bền vững”.
Phát biểu khai mạc tọa đàm, TS. Nguyễn Phi Thường – Giám đốc Sở Giao thông Vận tải Hà Nội cho biết, Hà Nội dần sẽ tiến tới siêu đô thị. Hiện nay, dân số của Hà Nội hơn 8 triệu người, trong khi đó, số lượng ô tô và xe máy lên tới gần 8 triệu chiếc, chưa kể số xe vãng lai. Dân số Hà Nội tiếp tục tăng, số lượng ô tô cũng tăng 10%/năm, xe máy 3%/năm. Trong khi đó, hiện tại diện tích đất dành cho giao thông tại Hà Nội chỉ từ 12-13% (tính theo quy mô dân số cần ít nhất 20%). Bằng nhiều nỗ lực của thành phố, hạ tầng giao thông mới chỉ tăng 0,5%, trong khi phương tiện giao thông tăng 4,5%/năm. Với hiện trạng tốc độ phát triển hạ tầng giao thông chưa theo kịp quy mô dân số dẫn đến nhiều hệ lụy.
TS. Nguyễn Phi Thường cũng cho biết, Hà Nội đặt ra chỉ tiêu đến năm 2025 có 30% diện tích đất dành cho hạ tầng giao thông. Kế hoạch 235/KH-UBND ngày 31/8/2022 đã giao cho Sở Giao thông Vận tải chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan trong công tác tổ chức, quản lý điều hành giao thông; ứng dụng khoa học công nghệ trong công tác quản lý điều hành giao thông, xây dựng Hệ thống giao thông thông minh trong Thành phố thông minh. Do đó, tọa đàm là dịp nhìn lại thực trạng hệ thống quản lý điều hành giao thông Hà Nội; nhu cầu phát triển hệ thống ITS cho Hà Nội; lắng nghe, tập hợp các ý kiến đóng góp, chia sẻ kinh nghiệm từ các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý về các nhiệm vụ được đề xuất trong Đề án “Xây dựng giao thông thông minh trên địa bàn Hà Nội” do trường Đại học Giao thông Vận tải chủ trì xây dựng.
Hợp tác công – tư trong xây dựng, vận hành ITS
Đại diện cho đơn vị chủ trì xây dựng Đề án giao thông thông minh trên địa bàn Hà Nội, GS.TS. Lê Hùng Lân, chuyên gia ITS trong nhiều năm đã trình bày tổng quan đề án với 3 giai đoạn triển khai, trong đó, sau năm 2030 là có thể tập trung vận hành, khai thác hiệu quả, phát triển bền vững.
Theo GS.TS. Lê Hùng Lân, Hệ thống ITS không phải là sản phẩm cụ thể mà là phương thức quản lý. Do đó, để làm được điều này cần thúc đẩy cơ chế hợp tác công tư, do nguồn lực đầu tư cho ITS là rất lớn, Nhà nước chỉ có thể đầu tư ban đầu. Ngoài ra, cần có quy định chia sẻ dữ liệu. Và điều quan trọng, theo GS. Lê Hùng Lân là cần đào tạo nguồn nhân lực, đồng thời nghiên cứu thử nghiệm các công nghệ mới.
“Từ trước đến nay thành phố Hà Nội cũng như Tp.HCM, Đà Nẵng,… đều chưa có đề án tổng thể nào hoàn chỉnh các khía cạnh của hệ thống giao thông thông minh, mà thường chỉ có các dự án nhỏ lẻ ưu tiên các vấn đề bức xúc, đặc thù của địa phương như lắp đặt hệ thống camera giám sát tuân thủ Luật giao thông, đèn tín hiệu có điều khiển, xây dựng trung tâm điều hành giao thông với quy mô tối thiểu, triển khai rời rạc một số phần mềm như hỗ trợ đỗ xe, tìm đường đi, tìm tuyến xe bus,… Đề án xây dựng giao thông thông minh cho Hà Nội do Sở Giao thông Vận tải Hà Nội giao cho trường Đại học Giao thông Vận tải chủ trì xây dựng có thể nói là đề án tổng thể đầu tiên của cả nước.
Chia sẻ về kinh nghiệm đầu tư cho các dự án ITS ở các thành phố lớn trên thế giới, bà Yang Chen – chuyên gia của World Bank khuyến nghị 3 nội dung: Thứ nhất, cần có sự tham gia của khu vực tư nhân, phối hợp công tư – đồng lợi ích. Ngoài việc khu vực tư có tiềm lực tài chính hơn khu vực công, bà Yang Chen còn cho rằng khu vực tư có năng lực đổi mới sáng tạo cao. Thứ hai, cần nâng cao năng lực chuyên môn kỹ thuật cho cán bộ nhà nước để có khả năng lựa chọn phương án đầu tư, quản lý trang thiết bị, tránh mắc kẹt, giảm thiểu rủi ro trong đầu tư. Thứ ba là cần tập trung vào hạ tầng cơ bản có ý nghĩa chiến lược dài hạn như quỹ đất dành cho giao thông, trang thiết bị,…
Nhằm hướng tới Hệ thống giao thông Hà Nội thông minh và bền vững, tọa đàm cũng đã nhận được nhiều ý kiến từ các nhà khoa học, chuyên gia đến từ World Bank, các doanh nghiệp góp ý cụ thể cho Đề án Xây dựng Hệ thống giao thông thông minh Hà Nội, từ khung kiến trúc tổng thể đến các kinh nghiệm triển khai dự án cụ thể, khuyến nghị chính sách. GS.TS. Lê Hùng Lân cho biết, đây là những dữ liệu đáng quý, là cơ sở để hoàn thiện Đề án trước khi trình UBND thành phố xem xét.
Trà Giang
Theo Sở Giao thông Vận tải Hà Nội, tọa đàm “Hướng tới Hệ thống giao thông Hà Nội thông minh và bền vững” đồng thời cũng nhằm khởi động chương trình hợp tác giữa World Bank và Hà Nội sau cuộc gặp giữa Giám đốc quốc gia World Bank và Chủ tịch UBND Thành phố vào ngày 25/10/2023; đẩy nhanh việc chuyển đổi xe buýt điện và ứng dụng ITS vào Hà Nội nhằm giảm phát thải khí nhà kính, giảm thiểu ùn tắc giao thông, nâng cao an toàn giao thông và chất lượng dịch vụ xe buýt; tạo được sự quan tâm, đồng thuận và ủng hộ sâu sắc của các đại biểu quốc hội, các Bộ/ban ngành liên quan, các cơ quan học thuật, các nhà nghiên cứu và xã hội về nhu cầu chuyển đổi xe buýt điện và ITS cho Hà Nội.
