Hoàn thiện pháp quy hạt nhân, tạo nền tảng triển khai chương trình điện hạt nhân quốc gia

Hội nghị quy tụ đại diện các bộ, ngành, địa phương, tổ chức quốc tế, chuyên gia và nhà khoa học nhằm trao đổi kinh nghiệm, cập nhật xu hướng phát triển và đề xuất giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp quy về an toàn bức xạ, hạt nhân.

Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh, hội nghị là dịp đánh giá việc thực thi pháp luật về năng lượng nguyên tử, đặc biệt sau khi Luật Năng lượng nguyên tử năm 2025 có hiệu lực, đồng thời xác định những nhiệm vụ trọng tâm để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân phát biểu tại Hội nghị

Bộ trưởng đề nghị các đại biểu tập trung phân tích kết quả thực hiện, chỉ ra những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thi hành pháp luật và kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách. Đồng thời, ông mong muốn các chuyên gia và tổ chức quốc tế chia sẻ kinh nghiệm về xây dựng cơ quan pháp quy độc lập, nâng cao năng lực thẩm định, thanh tra, giám sát và chuẩn bị hạ tầng pháp quy phục vụ chương trình điện hạt nhân.

Một trong những nội dung trọng tâm của hội nghị là nâng cao năng lực của cơ quan an toàn bức xạ và hạt nhân quốc gia thông qua kiện toàn tổ chức, phát triển nguồn nhân lực, tăng cường năng lực kỹ thuật, thúc đẩy chuyển đổi số và mở rộng hợp tác quốc tế. Đặc biệt, công tác đào tạo đội ngũ chuyên gia được xác định là yếu tố then chốt nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) và yêu cầu triển khai chương trình điện hạt nhân trong tương lai.

Các đại biểu cũng trao đổi nhiều kinh nghiệm về tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, địa phương, cơ sở bức xạ, cơ sở hạt nhân và các tổ chức quốc tế; xây dựng văn hóa an toàn; bảo đảm an toàn bức xạ, an toàn và an ninh hạt nhân; thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ thanh sát hạt nhân và tuân thủ pháp luật trong mọi hoạt động ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân khẳng định, việc triển khai chương trình điện hạt nhân và phát triển các ứng dụng năng lượng nguyên tử có ý nghĩa chiến lược đối với an ninh năng lượng, năng lực khoa học và công nghệ, chất lượng tăng trưởng cũng như vị thế quốc gia. Để thực hiện thành công mục tiêu này, Việt Nam cần xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, cơ quan pháp quy đủ mạnh, đội ngũ chuyên gia chất lượng cao và nền văn hóa an toàn vững chắc.

Ông bày tỏ tin tưởng, với sự chỉ đạo của Chính phủ, sự phối hợp của các bộ, ngành, địa phương cùng sự đồng hành của IAEA và các đối tác quốc tế, hệ thống pháp quy hạt nhân của Việt Nam sẽ tiếp tục được hoàn thiện theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp và phù hợp với các chuẩn mực quốc tế, tạo nền tảng cho việc phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử an toàn, an ninh và bền vững.

Toàn cảnh hội nghị

Đại diện địa phương đăng cai, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh ông Nguyễn Văn Công cho biết, công tác pháp quy hạt nhân giữ vai trò nền tảng trong bảo đảm an toàn, an ninh hạt nhân và tạo hành lang pháp lý minh bạch cho phát triển bền vững. Với vị trí địa lý gần các cơ sở điện hạt nhân của một số quốc gia trong khu vực, Quảng Ninh đặc biệt quan tâm đến việc tăng cường quan trắc phóng xạ môi trường, chia sẻ dữ liệu, cảnh báo sớm và nâng cao năng lực ứng phó với các sự cố xuyên biên giới.

Theo ông Nguyễn Văn Công, tỉnh sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các cơ quan liên quan để đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý nhà nước, nâng cao năng lực quan trắc, thanh tra, kiểm tra, đào tạo và diễn tập, góp phần bảo đảm an toàn bức xạ, an ninh hạt nhân và phát triển kinh tế - xã hội theo hướng xanh, bền vững.

Phát biểu bế mạc, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định cho biết, Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị triển khai chương trình điện hạt nhân với những yêu cầu ngày càng cao đối với công tác pháp quy hạt nhân. Điều này đòi hỏi hệ thống pháp luật tiếp tục được hoàn thiện, cơ quan pháp quy được tăng cường cả về tổ chức và năng lực, nguồn nhân lực phải được chuẩn bị từ sớm và văn hóa an toàn phải trở thành nền tảng trong mọi hoạt động liên quan đến bức xạ và hạt nhân.

Theo Thứ trưởng, những nội dung trao đổi tại hội nghị tiếp tục khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của công tác pháp quy hạt nhân. Một chương trình điện hạt nhân chỉ có thể được triển khai thành công khi được xây dựng trên nền tảng pháp luật đầy đủ, cơ quan pháp quy hoạt động khách quan, chuyên nghiệp theo chuẩn mực quốc tế cùng đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn cao. Đây cũng là điều kiện tiên quyết để bảo đảm an toàn cho con người, bảo vệ môi trường, củng cố niềm tin của xã hội và thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam.