Hội Tự động hóa TP Hồ Chí Minh sẽ tăng cường hoạt động có chiều sâu

Xin chúc mừng ông đã được Hội Tự động hóa TP.HCM tín nhiệm bầu làm Chủ tịch Hội nhiệm kỳ thứ 2 liên tiếp. Nhìn lại nhiệm kỳ qua, theo ông, những điểm đã làm được và chưa làm được là gì?

PGS.TS. Lê Hoài Quốc: Nhiệm kỳ V (2019-2024) của HAuA phải chịu nhiều sự tác động của đại dịch Covid-19 và sự biến động của tình hình kinh tế, chính trị trên thế giới. Lãnh đạo Hội cũng đã cố gắng khắc phục mọi khó khăn, bám sát sứ mệnh và mục tiêu của Hội, các nhiệm vụ đã đề ra từ đầu nhiệm kỳ, triển khai khá đồng bộ, có trọng tâm trọng điểm nhiều hoạt động đem đến kết quả tích cực. Có thể kể đến một số thành tựu mà HauA đã làm đươc như:

Từ đầu nhiệm kỳ, năm 2019, HAuA đã triển khai Chương trình chuyển đổi số trong doanh nghiệp sản xuất thông qua chuỗi các hội thảo, tọa đàm, cafetech,… và tổ chức các nhóm chuyên gia tư vấn, cung cấp giải pháp để hỗ trợ doanh nghiệp trong và ngoài Hội.

PGS.TS. Lê Hoài Quốc (bên trái) nhận Bằng khen của UBND Thành phố Hồ Chí Minh nhân dịp Đại hội nhiệm kỳ VI (Ảnh: BTC)

Về hợp tác quốc tế, Hội cũng đã phối hợp với các đối tác từ Đài Loan, Nhật Bản tổ chức các hội thảo chuyên đề về cung cấp các giải pháp từ phần cứng đến phần mềm. Các doanh nghiệp có nhu cầu có thể kết nối trực tiếp với đối tác để thực hiện hoặc phối hợp với nhóm cung cấp giải pháp của Hội, cùng triển khai trên thực tế thông qua các dự án kết nối các thiết bị trên các hệ thống tự động hóa theo hướng nhà máy thông minh.

Việc đào tạo nhân lực tự động hóa cho doanh nghiệp cũng được quan tâm triển khai thực hiện thông qua các chương trình đồng tổ chức với các công ty đa quốc gia trong lĩnh vực tự động hóa. Thông qua các chương trình như vậy, nhân lực tự động hóa tại các doanh nghiệp đã được cập nhật kiến thức, nâng cao trình độ, tự tin thực hiện các công tác chuyển đổi số tại doanh nghiệp mình.

Bên cạnh việc triển khai chương trình chuyển đổi số, HAuA cũng chú trọng triển khai công tác tuyên truyền, hướng dẫn các doanh nghiệp nâng cao nhận thức về chuyển đổi xanh. Nhiều hội thảo về Phát triển bền vững (ESG) gắn với việc cung cấp các giải pháp và thiết bị về việc đo đếm phát thải khí CO₂ trên các hệ thống máy móc, thiết bị cũng đã được đưa vào chương trình hoạt động của Hội. Ngay khi đại dịch Covid 19 được khống chế, trong giai đoạn năm 2023-2024 HAuA đã triển khai nhiều hội thảo, matching B2B để hỗ trợ các doanh nghiệp trong và ngoài Hội.

Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng trong nhiệm kỳ V, bản thân tôi nhận thấy HauA vẫn còn có những việc đã tiến hành nhưng hiệu quả chưa được như kỳ vọng.

Thứ nhất, việc liên kết 4 nhà (Nhà khoa học - Nhà doanh nghiệp - Nhà nước - Nhà băng) thực hiện chưa tốt. Các doanh nghiệp mong muốn đẩy nhanh tiến trình tự động hóa nhưng cũng còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc về công nghệ, cơ chế và vốn,... HAuA cũng đã tham gia gỡ khó cho doanh nghiệp nhưng hiệu quả chưa cao.

Thứ hai, đó là việc hỗ trợ các doanh nghiệp hội viên tham gia cung cấp giải pháp, thiết bị cho các dự án trong nước và quốc tế. Là Chủ tịch Hội, tôi rất trăn trở về điều này nhưng việc triển khai cũng còn gặp phải khá nhiều khó khăn. Khó khăn từ phía doanh nghiệp hội viên đó là năng lực, nguồn lực còn thiếu và yếu. Từ phía HauA cũng chưa kết nối được với các chương trình của Nhà nước để hỗ trợ hội viên.

Thứ ba là việc tổ chức cho doanh nghiệp hội viên tham gia các Hội chợ triển lãm quốc tế chưa được nhiều. Điều này lãnh đạo Hội đã nhìn thấy và đang tìm cách để hỗ trợ doanh nghiệp hội viên nhiều hơn nữa trong nhiệm kỳ VI.

Hội TĐH TP Hồ Chí Minh ra mắt Ban chấp hành nhiệm kỳ mới

Sau Đại hội VI, Hội TĐH TP Hồ Chí Minh sẽ bước vào một nhiệm kỳ hoạt động mới, ông có thể chia sẻ tầm nhìn của mình về sự phát triển của Hội tới đây?

PGS.TS. Lê Hoài Quốc: Với sứ mệnh của một tổ chức xã hội - nghề nghiệp trong lĩnh vực tự động hóa, HAuA hướng đến xây dựng một tổ chức tiên phong trong việc quảng bá, kết nối và hỗ trợ hội viên tiếp cận và cập nhật nhanh những thành tựu của lĩnh vực tự động vào sản xuất kinh doanh nhằm tạo ra những giá trị đóng góp cho sự phát triển chung của cộng đồng, đất nước.

Hiện nay, cuộc cách mạng công nghệ 4.0 với mũi nhọn là trí tuệ nhân tạo đang len lỏi vào mọi mặt của đời sống. Lãnh đạo HAuA cũng xác định: Hội không thể đứng ngoài hay chậm chân trong cuộc đua này. Chúng tôi xác định trong giai đoạn 2024-2029, HAuA tập trung vào việc hỗ trợ đưa nhanh những AI vào sản xuất và kinh doanh, giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Trong nhiệm kỳ VI, ông sẽ ưu tiên tập trung vào những nhiệm vụ nào? Đó có thể là nâng cao chất lượng hoạt động của HAuA, thúc đẩy sự hợp tác giữa các doanh nghiệp hay phát triển nguồn nhân lực cho ngành?

PGS.TS. Lê Hoài Quốc: Ba nhiệm vụ vừa nêu đều là những nhiệm vụ hết sức quan trọng, có thể ví như 3 chân kiềng để đảm bảo sự phát triển vững mạnh của HAuA trong thời gian tới. Vì vậy, với vai trò Chủ tịch Hội, tôi sẽ cố gắng cùng Ban chấp hành đề ra phương án tốt nhất có thể cho cả ba mục tiêu trên.

HAuA sẽ tiếp tục triển khai các chương trình về chuyển đổi số kết hợp chuyển đổi xanh trên tinh thần hoạt động có chiều sâu giữa nhà khoa học với nhà doanh nghiệp, tạo ra những giá trị cụ thể, thiết thực, hữu ích cho doanh nghiệp và cộng động đồng. Chúng tôi chủ trương sau mỗi dự án đều phải có tổng kết, đánh giá rút kinh nghiệm về những điều đã làm được và chưa được làm tiền để cho những dự án tiếp theo. Điều này thể hiện sự nghiêm túc và tính cam kết của các bên khi bắt tay vào công việc, tránh tình trạng nửa vời gây lãng phí thời gian và nguồn lực.

Khoa học công nghệ đang là động lực cho tăng trưởng và là tăng trưởng bền vững, nhưng năng lực khoa học công nghệ trong các doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam vẫn còn chưa cao. Là một người hoạt động khoa học công nghệ trong nhiều năm, ông thấy đâu là nguyên nhân?

PGS.TS. Lê Hoài Quốc: Có nhiều nguyên nhân nhưng ở đây tôi chỉ muốn nhấn mạnh một nguyên nhân là thiếu tổ chức kết nối giữa nhà khoa học và doanh nghiệp theo định hướng bổ khuyết và tương hỗ giữa các trường đại học, trung tâm nghiên cứu phát triển và doanh nghiệp. Đây là mối quan hệ cộng sinh giúp cho cả hai bên cùng phát triển một cách bền vững, tạo ra nhiều của cải vật chất cho xã hội.

Ở châu Á có một đất nước rất gần gũi với chúng ta đó là Hàn Quốc. Từ những năm 1970, Chính phủ Hàn Quốc đã quan tâm phát triển mô hình Technopark để tạo ra một hệ sinh thái hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ kết nối với các Chaebol, thương mại hoá các công trình nghiên cứu khoa học, ứng dụng vào thực tế đời sống

Mô hình Technopark được sự bảo trợ của nhà nước và có sự liên kết chặt chẽ giữa nhà nước, nhà doanh nghiệp, nhà khoa học, nhà trường nên các sản phẩm có tính ứng dụng rất cao, tiết kiệm được chi phí cho doanh nghiệp trong quá trình sản xuất. Bên cạnh đó, các nhà khoa học, nhà trường cũng có được môi trường thực hành rất thực tế và có thể nhận được những đơn đặt hàng nghiên cứu từ chính doanh nghiệp để tiếp tục đầu tư, nghiên cứu phát triển.

Đến năm 1989, Chính phủ Hàn Quốc lại cho ra mắt mô hình KITECH (Korea Institute of Industrial Technology) như một viện nghiên cứu công nghệ công nghiệp tập trung vào việc hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ, trực thuộc Bộ Thương mại và Công nghiệp. KITECH có nhiệm vụ thiết lập chính sách và khuôn khổ hỗ trợ công nghệ để nuôi dưỡng các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Với mô hình KITECH, các doanh nghiệp có thể tham gia rất sâu vào quá trình nghiên cứu và phát triển sản phẩm ngay từ khi chúng còn đang là các dự án tại các viện nghiên cứu và các trường đại học. Sự tương tác sớm và liên tục giữa nhà doanh nghiệp với nhà khoa học giúp đẩy nhanh quá trình nghiên cứu phát triển, hoàn thiện sản phẩm. Vì vậy, khi sản phẩm được thương mại hoá có tính ứng dụng rất cao, tiết kiệm chi phí cho doanh nghiệp. Một phần lợi nhuận của doanh nghiệp có được tự sự hợp tác nghiên cứu với các trường đại học và trung tâm nghiên cứu được trích lại tái đầu tư cho công tác nghiên cứu khoa học, thúc đẩy khoa học và công nghệ phát triển.

Mô hình này của Hàn Quốc đã rất thành công, tạo đà cho sự chuyển mình mạnh mẽ của cả nền khoa học công nghệ lẫn kinh tế của Hàn Quốc. Trăn trở của cá nhân tôi là làm sao có thể học hỏi mô hình KITECH và Technopark của Hàn Quốc áp dụng vào tình hình thực tế của Việt Nam, tạo ra sự liên kết chặt chẽ hơn giữa Nhà nước về chính sách và ngân sách để triển khai thực hiện.

Trong nhiệm kỳ VI này, HauA dự kiến sẽ hợp tác với Hội robot Hàn Quốc (Korea Association of Robot Industry - KAR), Hội công nghiệp bán dẫn Hàn Quốc (Korea of Semiconductor Industry Association- KSIA), và KITECH để phát triển mô hình Technopark tại Việt Nam.

Hiện nay, cũng có nhiều doanh nghiệp thương mại tại Việt Nam đang theo đuổi xu hướng nghiên cứu làm chủ công nghệ và phát triển sản phẩm, dịch vụ như AutoTech, Robot3t, Daviteq,.... nhưng số lượng này vẫn còn hạn chế. Vậy theo ông, vấn đề cần tháo gỡ ở đây là gì?

PGS.TS. Lê Hoài Quốc: Làm chủ công nghệ luôn là mục tiêu, khát vọng của doanh nghiệp, tuy nhiên ở Việt Nam chưa phát triển được một hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp theo hai hướng từ phía Nhà nước và từ phía thị trường. Các doanh nghiệp Việt Nam vẫn đang còn phải “tự bơi” trong khi năng lực tài chính và năng lực công nghệ vẫn còn nhiều hạn chế. Bên cạnh đó, họ còn vấp phải sự cạnh tranh rất lớn từ các tập đoàn công nghệ nước ngoài. Nếu Nhà nước không có chính sách hỗ trợ tạo đà cho doanh nghiệp khoa học công nghệ Việt Nam phát triển thì chúng ta sẽ thua ngay trên sân nhà.

Tín hiệu tốt là UBND TP.HCM cũng đang hỗ trợ các doanh nghiệp tham gia triển lãm ở nước ngoài, và mời khách hàng nước ngoài tham gia hoặc tham quan các triển lãm trong nước để tăng cường kết nối và chia sẻ kinh nghiệm.

Doanh nghiệp hội viên của HAuA tham gia Ngày hội Tự động hóa trong khuôn khổ Vinamac Expa 2023 tại TP. Hồ Chí Minh (Ảnh: BTC)

PGS.TS. Lê Hoài Quốc: Là một hội chuyên ngành, trực thuộc địa phương nên một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm của Hội là bám sát nhu cầu phát triển kinh tế, xã hội của địa phương, phối hợp với các sở Công Thương, sở Thông tin và Truyền thông, sở Khoa học và Công nghệ là những cơ quan quản lý nhà nước có liên quan trực tiếp đến hoạt động của Hội. HAuA phối hợp chặt chẽ với Trung tâm Hỗ trợ và Phát triển Doanh nghiệp TP.HCM (CSED) triển khai những chương trình mang tính trọng tâm, trọng điểm. Trong suốt nhiệm kỳ V (2019-2024), HAuA tập trung đẩy mạnh chương trình chuyển đổi số cho doanh nghiệp.

Hội phối hợp cùng các sở, ban ngành của thành phố tổ chức các Hội chợ triển lãm và xúc tiến thương mại lồng ghép trong đó là các Hội nghị, hội thảo về khoa học công nghệ. Thông qua các chương trình như vậy, các doanh nghiệp trong và ngoài nước có cơ hội gặp gỡ chia sẻ kinh nghiệm, các tiến bộ khoa học công nghệ và tiến hành hợp tác với nhau trong nhiều dự án.

Bên cạnh đó, với chức năng nhiệm vụ của mình, Hội đã tham mưu cho UBND thành phố về cơ chế chính sách và tham gia phản biện xã hội về nhiều vấn đề của thành phố thông qua các diễn đàn, các đề tài nghiên cứu phát triển của thành phố, đặc biệt là Sở KH&CN. Nhiều hội viên HAuA như PGS. Nguyễn Ngọc Lâm thường xuyên tham gia chủ trì xét duyệt các nhiệm vụ khoa học của thành phố, góp ý cho lãnh đạo thành phố hoàn thiện các chủ trương, chính sách trong nhiều lĩnh vực khoa học, công nghệ, trong đó có lĩnh vực tự động hoá. Hay như TS. Bùi Thành Luân (Giám đốc Công ty Cơ điện tử Hiệp Phát - phó Chủ tịch kiêm trưởng Ban truyền thông HAuA) tham gia dự án chế tạo máy CNC và xuất khẩu được máy CNC ra nước ngoài.

HAuA cũng rất quan tâm đến việc hợp tác với các hội bạn có nhu cầu về tự động hoá như Hội chế biến gỗ, Hội cao su nhựa, Hội chế biến thực phẩm,… Chính các Hội này đặt ra các đề tài và các nhiệm vụ nghiên cứu về tự động hoá với lãnh đạo HAuA, từ đó lãnh đạo HAuA giới thiệu các doanh nghiệp thành viên có năng lực để các bên phối kết hợp cùng nhau tìm phương án giải quyết. Với những vấn đề vượt quá năng lực của các doanh nghiệp thì sẽ đưa vào các đề tài nghiên cứu hoặc dự án có sự tham gia của các nhà khoa học để cùng tìm giải pháp. Trong thời gian tới, HAuA không chỉ hỗ trợ các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh mà đến khu vực đồng bằng sông Cửu Long.

Trong nhiệm kỳ VI, HAuA sẽ tăng cường sự chủ động kết hợp với các cơ quan chức năng, sở ban ngành các địa phương để hỗ trợ doanh nghiệp trong chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Nhiệm kỳ V, HAuA đã làm khá tốt các hoạt động bề rộng, trong nhiệm kỳ VI, Ban lãnh đạo HAuA xác định sẽ chú trọng phát triển về chiều sâu. Những thành viên trong từng công việc cụ thể sẽ gắn bó chặt chẽ với nhau, các Ban chuyên môn trong Hội có sự phối kết hợp để nâng cao chất lượng và hiệu quả trong từng dự án, từng thương vụ.

Xin cảm ơn ông đã dành thời gian trả lời phỏng vấn!

LÊ CƯỜNG - VIẾT CƯƠNG (thực hiện)