NHỮNG MINH TRIẾT ĐỊNH HÌNH THỜI ĐẠI SỐ:

Kỳ 2: Trí tuệ nhân tạo và vận mệnh nhân loại

Góc nhìn
28/04/2026 04:07
Có những bước ngoặt khiến lịch sử không còn là dòng chảy liên tục, mà trở thành những “cú bẻ hướng” định đoạt vận mệnh văn minh. Trí tuệ nhân tạo chính là một bước ngoặt như thế. Khi máy móc không chỉ tính toán mà bắt đầu học hỏi, suy luận và sáng tạo, con người đứng trước một nghịch lý, càng tạo ra trí tuệ, càng buộc phải tự vấn về chính trí tuệ của mình. Và trong cơn chuyển động ấy, những phát ngôn của các bộ óc hàng đầu không chỉ là nhận định công nghệ, mà là những minh triết soi chiếu tương lai nhân loại.
aa
Kỳ 1: Khi công nghệ viết lại lịch sử

Nếu phải tìm một hình ảnh khái quát cho trí tuệ nhân tạo, thì đó không phải là robot, cũng không phải là thuật toán, mà là một dạng “năng lượng vô hình” đang thẩm thấu vào mọi tầng lớp của đời sống.

Trong dòng chảy ấy, Andrew Ng - giáo sư Đại học Stanford, đồng sáng lập Coursera, người góp phần định hình giáo dục AI đại chúng và từng giữ vai trò lãnh đạo tại Google Brain, đã đưa ra một nhận định mang tính khai mở: “Artificial intelligence is the new electricity.” - Trí tuệ nhân tạo là điện năng mới của thế giới.

Kỳ 2: Trí tuệ nhân tạo và vận mệnh nhân loại
Andrew Ng - nhà khoa học máy tính, người sáng lập Google Brain và Coursera.

Không phải ngẫu nhiên ông dùng hình ảnh “điện năng”. Cuối thế kỷ XIX, điện không chỉ thay đổi một ngành, mà tái cấu trúc toàn bộ nền kinh tế. AI hôm nay cũng đang đi theo con đường đó, từ y tế, tài chính đến truyền thông, mọi lĩnh vực đều bị “điện hóa” bởi dữ liệu và thuật toán. Ở tầng sâu triết học, phát ngôn này gợi mở một quy luật, đó là công nghệ quyền lực nhất là công nghệ trở nên vô hình. Khi AI không còn được nhận diện như một công cụ riêng lẻ, mà trở thành nền tảng mặc định của mọi hệ thống, thì quyền lực của nó cũng đạt đến mức “không cần phô bày”.

Nhưng chính trong sự vô hình hóa ấy, một nỗi lo mang tính bản thể được đặt ra bởi Geoffrey Hinton - “cha đẻ của deep learning”, người đặt nền móng cho mạng nơ-ron hiện đại và là nhân vật có ảnh hưởng bậc nhất trong cuộc cách mạng học sâu: “We should worry about AI if we don’t understand how it works.” - Chúng ta nên lo lắng về AI khi không hiểu rõ nó hoạt động ra sao.

Kỳ 2: Trí tuệ nhân tạo và vận mệnh nhân loại
Geoffrey Hinton - cha đẻ của deep learning

Hinton không cảnh báo về một tương lai viễn tưởng, mà nói về một thực tại rất gần, đó là sự bất cân xứng giữa khả năng sử dụng và khả năng thấu hiểu. Khi các mô hình AI ngày càng phức tạp, ngay cả những người tạo ra chúng cũng không thể giải thích trọn vẹn cách chúng đưa ra quyết định. Điều này dẫn đến một nghịch lý nguy hiểm là con người dựa vào những hệ thống mà mình không thể lý giải. Và trong một thế giới vận hành bằng những “hộp đen”, rủi ro lớn nhất không phải là sai lầm của máy, mà là sự đánh mất năng lực phản biện của con người.

Từ một tầm nhìn rộng hơn, Demis Hassabis, nhà sáng lập DeepMind, kỳ thủ cờ vua thiên tài từ thuở nhỏ và là người đứng sau những hệ thống AI có khả năng tự học như AlphaGo, đã gọi trí tuệ nhân tạo bằng một cụm từ mang sắc thái gần như triết học: “AI is one of the most profound technologies humanity will ever create.” - AI là một trong những công nghệ sâu sắc nhất mà nhân loại từng tạo ra.

Kỳ 2: Trí tuệ nhân tạo và vận mệnh nhân loại
Demis Hassabis - nhà sáng lập DeepMind

“Sâu sắc” ở đây không chỉ là mức độ phức tạp kỹ thuật, mà là chiều sâu tác động đến bản chất con người. Nếu các công cụ trước đây mở rộng sức mạnh cơ bắp hoặc khả năng tính toán, thì AI đang chạm đến lãnh địa của tư duy và nhận thức. Nó không chỉ giúp con người làm nhanh hơn, mà còn đặt lại câu hỏi: “Ai là chủ thể của trí tuệ?” Khi máy móc có thể sáng tạo, chơi cờ, viết văn, thậm chí mô phỏng cảm xúc, thì ranh giới giữa “người” và “công cụ” bắt đầu tan chảy. Và chính tại điểm tan chảy đó, những vấn đề lớn nhất của văn minh được khơi mở.

Nhưng công nghệ không tự vận hành theo quán tính; nó luôn cần những con người dám bước vào vùng bất định. Elon Musk, doanh nhân công nghệ, người đứng sau Tesla, SpaceX và nhiều dự án mang tính “dị biệt” của thời đại, đã từng phát biểu: “When something is important enough, you do it even if the odds are not in your favor.” - Khi một điều đủ quan trọng, bạn vẫn làm nó dù khả năng thành công rất thấp.

Kỳ 2: Trí tuệ nhân tạo và vận mệnh nhân loại
Elon Musk - người sáng lập SpaceX và Tesla

Trong bối cảnh AI, đây không chỉ là triết lý khởi nghiệp, mà là một tuyên ngôn về ý chí văn minh. Những bước tiến lớn nhất của nhân loại luôn bắt đầu từ những lựa chọn tưởng như phi lý. Việc theo đuổi trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI), hay xây dựng những hệ thống có khả năng tự học vượt ngoài dự đoán, đều là những hành trình không có bảo đảm. Nhưng chính sự “không bảo đảm” ấy lại là điều kiện để tạo ra đột phá. Ở tầng sâu hơn, phát ngôn này nhắc nhở rằng, tương lai không thuộc về những gì chắc chắn, mà thuộc về những gì con người dám tin là cần thiết.

Và khi hành trình đi đến tận cùng, một câu hỏi mang tính hiện sinh được đặt ra bởi Yuval Noah Harari - sử gia, triết gia đương đại, tác giả của những công trình nổi tiếng về lịch sử và tương lai nhân loại: “The biggest danger of AI is not robots rebelling, but humans losing meaning.” - Nguy cơ lớn nhất của AI không phải robot nổi loạn, mà là con người đánh mất ý nghĩa của mình.

Kỳ 2: Trí tuệ nhân tạo và vận mệnh nhân loại
Yuval Noah Harari - sử gia và nhà tư tưởng nổi tiếng

Harari đã dịch chuyển nỗi sợ từ “máy móc chống lại con người” sang “con người đánh mất chính mình”. Khi AI có thể làm tốt hơn con người trong nhiều lĩnh vực trí tuệ, giá trị của lao động, của sáng tạo, thậm chí của tri thức sẽ bị tái định nghĩa. Và khi những gì từng làm nên bản sắc con người không còn là độc quyền, thì câu hỏi “ta tồn tại để làm gì” trở thành một vấn đề trung tâm. Đây không còn là câu chuyện của công nghệ, mà là một khủng hoảng bản thể, nơi con người phải tái kiến tạo ý nghĩa sống trong một thế giới mà trí tuệ không còn là đặc quyền.

Góc nhìn của những nhân vật nổi tiếng trên đây cùng hội tụ vào một dòng chảy lớn - trí tuệ nhân tạo không chỉ là sản phẩm của văn minh, mà là phép thử của chính văn minh đó. Nó buộc con người phải đối diện với những giới hạn của hiểu biết, những rủi ro của quyền lực và cả những khoảng trống của ý nghĩa.

Trong hành trình ấy, AI không phải là định mệnh. Thứ định đoạt vận mệnh, sau cùng, vẫn là cách con người lựa chọn hiểu và sử dụng chính trí tuệ mà mình tạo ra.

Đón xem kỳ 3: Internet và quyền lực dữ liệu

Tudonghoangaynay.vn
tan-hoang-minh
Tin bài khác
Hoàn thiện pháp luật, đáp ứng yêu cầu điều tra hình sự trong tình hình mới

Hoàn thiện pháp luật, đáp ứng yêu cầu điều tra hình sự trong tình hình mới

Cùng với sự phát triển của xã hội, phương thức, thủ đoạn hoạt động của tội phạm ngày càng đa dạng, phức tạp, đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác điều tra hình sự. Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, việc hoàn thiện các quy định pháp luật về tổ chức và hoạt động của cơ quan điều tra trở thành yêu cầu cấp thiết. Dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ tháo gỡ những vướng mắc từ thực tiễn, tạo cơ sở pháp lý đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình mới.
Phú Thọ: Tăng cường hợp tác với doanh nghiệp Rumani trong ba lĩnh vực trọng tâm

Phú Thọ: Tăng cường hợp tác với doanh nghiệp Rumani trong ba lĩnh vực trọng tâm

Phú Thọ mong muốn thúc đẩy hợp tác với doanh nghiệp Rumani trong các lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo; năng lượng tái tạo, hạ tầng xanh và thương mại, logistics, đồng thời mở rộng cơ hội xuất khẩu hàng hóa sang thị trường châu Âu.
Thị trường chứng khoán ngày 20/11:  VN-Index giảm phiên thứ 4 liên tiếp, mất hơn 46 điểm trong tuần

Thị trường chứng khoán ngày 20/11: VN-Index giảm phiên thứ 4 liên tiếp, mất hơn 46 điểm trong tuần

Thị trường chứng khoán tiếp tục diễn biến tiêu cực khi VN-Index giảm phiên thứ tư liên tiếp, đóng cửa sát 1.689 điểm. Tính chung cả tuần, chỉ số mất hơn 46 điểm, trong khi áp lực bán vẫn lan rộng và khối ngoại nối dài chuỗi bán ròng.
Ứng dụng AI trong doanh nghiệp nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo, hiệu quả đầu tư và cơ hội hợp tác

Ứng dụng AI trong doanh nghiệp nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo, hiệu quả đầu tư và cơ hội hợp tác

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định vai trò trung tâm của người dân và doanh nghiệp trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Cùng với đó, Nghị quyết số 68-NQ/TW nhấn mạnh yêu cầu đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực quản trị và tăng cường liên kết doanh nghiệp. Tinh thần xuyên suốt này cũng định hướng cho công tác xúc tiến đầu tư là gắn thu hút nguồn lực với nâng cao khả năng tiếp nhận công nghệ, năng lực triển khai và hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp.
VUSTA tìm giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn, phát huy sức mạnh liên kết các Hội ngành toàn quốc

VUSTA tìm giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn, phát huy sức mạnh liên kết các Hội ngành toàn quốc

Sáng 20/11, Liên hiệp hội Việt Nam tổ chức Hội thảo “Giải pháp tăng cường hoạt động phối hợp giữa các Hội ngành toàn quốc và Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam” nhằm nâng cao hiệu quả phối hợp và phát huy tiềm năng đội ngũ trí thức khoa học, công nghệ.
Tử vi vòng quay công nghệ ngày 21/11/2026: Tuổi Thìn đón tài lộc, tuổi Tý cần đề phòng áp lực

Tử vi vòng quay công nghệ ngày 21/11/2026: Tuổi Thìn đón tài lộc, tuổi Tý cần đề phòng áp lực

Tử vi 12 con giáp ngày 21/11/2026 hé lộ những chuyển biến đáng chú ý trên phương diện công việc, tài chính và tình cảm. Trong khi một số con giáp có cơ hội khẳng định năng lực, đón nhận tin vui về tiền bạc thì những tuổi khác cần thận trọng hơn trong lời nói và cách đưa ra quyết định. Cùng khám phá vận trình của 12 con giáp trong ngày thứ Bảy này!
HHT mở rộng đào tạo công nghệ cao, đón đầu nhu cầu nhân lực tương lai

HHT mở rộng đào tạo công nghệ cao, đón đầu nhu cầu nhân lực tương lai

Việc đưa vào hoạt động Trung tâm STEM AI ROBOT đánh dấu bước tiến mới của Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội trong đổi mới đào tạo, tăng cường thực hành và phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế số.
Giữ lửa đam mê, gieo mầm khoa học như Nhà giáo trẻ Nguyễn Thị Vân Anh

Giữ lửa đam mê, gieo mầm khoa học như Nhà giáo trẻ Nguyễn Thị Vân Anh

Từ những câu hỏi về chuyển động của máy móc khi còn nhỏ đến các nghiên cứu chuyên sâu về điều khiển và robot, TS. Nguyễn Thị Vân Anh, giảng viên Khoa Tự động hóa, Trường Điện - Điện tử, Đại học Bách khoa Hà Nội, đã từng bước xác định con đường khoa học mình muốn theo đuổi.
[E-Magazine] Trí tuệ nhân tạo soạn bài trong vài phút, vì sao người thầy vẫn bận rộn?

[E-Magazine] Trí tuệ nhân tạo soạn bài trong vài phút, vì sao người thầy vẫn bận rộn?

Chỉ một câu lệnh, trí tuệ nhân tạo (AI) có thể phác thảo giáo án, tạo câu hỏi kiểm tra và thiết kế học liệu trong thời gian ngắn. Nhưng sau sự tiện lợi ấy, giáo viên vẫn phải đọc, kiểm chứng, sửa chữa, chấm điểm và thấu hiểu từng học sinh. Những nghiên cứu mới đang chỉ ra một thực tế là công nghệ rút ngắn thời gian của từng việc, song chưa chắc làm nhẹ đi gánh nặng nghề nghiệp.
Nhận định phiên giao dịch ngày 20/11: Ưu tiên quản trị rủi ro, hạ tỷ trọng ở các nhịp hồi kỹ thuật

Nhận định phiên giao dịch ngày 20/11: Ưu tiên quản trị rủi ro, hạ tỷ trọng ở các nhịp hồi kỹ thuật

VN-Index tiếp tục giảm trong phiên 19/11 và đóng cửa dưới mốc 1.700 điểm. Các chỉ báo kỹ thuật cho thấy động lực tăng và dòng tiền đều suy yếu, khiến rủi ro điều chỉnh vẫn hiện hữu. Nhà đầu tư được khuyến nghị ưu tiên quản trị rủi ro, hạn chế sử dụng đòn bẩy và cân nhắc hạ tỷ trọng cổ phiếu khi thị trường xuất hiện các nhịp hồi kỹ thuật.
master