Làm chủ vật liệu mới, nâng tầm vị thế Việt Nam trong chuỗi giá trị bán dẫn

Vật liệu mới: Mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái bán dẫn

Trong bối cảnh ngành bán dẫn toàn cầu phát triển mạnh mẽ dưới tác động của trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán hiệu năng cao và xu hướng thông minh hóa các thiết bị, năng lực làm chủ công nghệ, vật liệu và thiết bị đang trở thành yếu tố quan trọng quyết định sức cạnh tranh của các quốc gia.

Với chủ đề “Làm chủ vật liệu mới để tham gia chuỗi giá trị toàn cầu”, hội thảo SemiConnect Vietnam 2026 tạo diễn đàn trao đổi giữa cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp về những vấn đề cốt lõi của ngành bán dẫn Việt Nam.

Toàn cảnh Hội thảo. Ảnh: Hoàng Tùng

Chương trình được tổ chức trong khuôn khổ triển lãm SEMITRONICS VIETNAM 2026, hướng tới kết nối các chủ thể trong hệ sinh thái, cập nhật xu hướng công nghệ và tìm kiếm cơ hội hợp tác, phát triển thị trường.

Trọng tâm của hội thảo là hai nội dung có mối quan hệ chặt chẽ: phát triển công nghiệp bán dẫn gắn với công nghiệp điện tử và phát triển vật liệu bán dẫn. Đây được xem là những hướng đi thiết thực để Việt Nam từng bước nâng cao năng lực sản xuất, phát triển doanh nghiệp công nghệ và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Nguyễn Anh Tuấn - Giám đốc Trung tâm Quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn, Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh phát triển công nghiệp bán dẫn không chỉ mang ý nghĩa đối với riêng ngành sản xuất này mà còn tạo động lực nâng cao năng suất, thu hút đầu tư công nghệ cao, phát triển việc làm chất lượng và mở rộng không gian phát triển cho công nghiệp điện tử, cơ khí chính xác, hóa chất, vật liệu và dịch vụ kỹ thuật.

Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, Việt Nam có lợi thế từ nền sản xuất điện tử quy mô lớn, sự hiện diện của nhiều tập đoàn quốc tế và lực lượng kỹ sư thiết kế chip đang phát triển. Ảnh: Hoàng Tùng

Tuy nhiên, năng lực doanh nghiệp trong nước về vật liệu, thiết bị bán dẫn, sản xuất thử và đánh giá chất lượng vẫn cần tiếp tục được củng cố. Việc lựa chọn hướng đi phù hợp, tổ chức nguồn lực có trọng tâm và tăng cường liên kết giữa các thành phần trong hệ sinh thái sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình phát triển ngành.

Ông khẳng định Trung tâm Quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn sẽ tăng cường kết nối đầu tư, hỗ trợ doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học tiếp cận công cụ thiết kế, đối tác sản xuất thử, hoàn thiện sản phẩm và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Qua đó, Trung tâm hướng tới thu hẹp khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng, đồng thời thúc đẩy hình thành mạng lưới cung ứng phục vụ ngành bán dẫn trong nước.

Các chuyên đề tập trung vào bài toán thực tiễn

Tại hội thảo, bà Fleur Gribnau - Bí thư thứ nhất, Phụ trách Kinh tế, Đại sứ quán Vương quốc Hà Lan tại Việt Nam đã chia sẻ kinh nghiệm phát triển hệ sinh thái bán dẫn Hà Lan và định hướng hợp tác với Việt Nam, nhấn mạnh cơ hội để doanh nghiệp Việt tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu trong các lĩnh vực thiết bị, cơ khí chính xác, linh kiện công nghiệp và công nghệ hỗ trợ.

Bà Fleur Gribnau cho biết quan hệ hợp tác bán dẫn giữa Việt Nam và Hà Lan đang mở ra nhiều triển vọng. Ảnh: Hoàng Tùng

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng bán dẫn có yêu cầu cao về chất lượng, độ ổn định và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, việc xác định đúng lĩnh vực có thể làm chủ sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam lựa chọn lộ trình phát triển phù hợp. Đây cũng là cơ sở để tăng cường liên kết giữa nghiên cứu, sản xuất thử và nhu cầu thực tế của thị trường.

Đề cập đến vị trí của doanh nghiệp Việt Nam trong hệ sinh thái bán dẫn, khả năng chuyển dịch từ sản xuất điện tử sang các công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn và những điều kiện cần thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh, bà Trần Thị Minh Thư - Phụ trách Hợp tác Quốc tế Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn đã nêu bức tranh toàn cảnh ngành Bán dẫn Việt Nam và đặt ra các vấn đề cấp thiết hiện nay.

Bà chia sẻ, Việt Nam đặt mục tiêu phát triển ngành bán dẫn đến năm 2030, tầm nhìn 2050 với trọng tâm là xây dựng hệ sinh thái tự chủ, nâng cao năng lực thiết kế, chế tạo, lắp ráp, kiểm thử và đóng gói chip.

Cùng với việc phát triển nguồn nhân lực, mở rộng hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), Việt Nam đang thúc đẩy kết nối Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp thông qua Trung tâm Điều phối thiết kế, chế tạo thử nghiệm chip đa dự án quốc gia (VNMPW/CC), góp phần giảm chi phí chế tạo thử nghiệm, hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp và thương mại hóa sản phẩm.

Bà Trần Thị Minh Thư trình bày tham luận tại hội thảo. Ảnh: Hoàng Tùng

Để thu hút đầu tư và nhân lực chất lượng cao, Chính phủ đưa ra nhiều chính sách ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp, chi phí R&D, đất đai, hải quan, xuất nhập khẩu và hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp công nghệ cao.

Những giải pháp này hướng tới tạo nền tảng thuận lợi để Việt Nam nâng cao năng lực công nghệ, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu và từng bước khẳng định vị thế trong ngành công nghiệp chiến lược này.

Theo định hướng được đặt ra tại hội thảo, phát triển bán dẫn cần gắn với nhu cầu ứng dụng cụ thể trong các lĩnh vực như viễn thông, tự động hóa, năng lượng, giao thông và thiết bị thông minh. Việc hình thành liên kết giữa đơn vị sử dụng, doanh nghiệp điện tử, doanh nghiệp bán dẫn, viện nghiên cứu và trường đại học sẽ góp phần đưa các kết quả nghiên cứu tiến gần hơn tới sản phẩm thương mại.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của Vật liệu đóng gói và tản nhiệt, ông Dương Minh Tiến - Đồng sáng lập kiêm Giám đốc Kỹ thuật và Phát triển Kinh doanh VSAP Lab cho rằng đây là nền tảng để doanh nghiệp Việt nâng cấp ngay tập trung vào một lĩnh vực có ý nghĩa thiết thực đối với hoạt động sản xuất linh kiện và thiết bị bán dẫn.

Đây cũng là lĩnh vực mở ra cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam nghiên cứu khả năng tham gia vào các phân khúc chuyên sâu, từng bước nâng cao năng lực kỹ thuật và phát triển sản phẩm đáp ứng nhu cầu của thị trường.

Tăng cường liên kết giữa công nghiệp điện tử và bán dẫn

Theo định hướng được ông Nguyễn Anh Tuấn chia sẻ tại hội thảo, phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam cần được triển khai đồng bộ với công nghiệp điện tử, trong đó điện tử tạo thị trường cho chip, còn chip chuyên dụng góp phần nâng cao giá trị và năng lực cạnh tranh của sản phẩm điện tử.

Việt Nam hiện có nền tảng sản xuất điện tử quy mô lớn, tạo điều kiện hình thành nhu cầu đối với linh kiện và giải pháp bán dẫn. Tuy nhiên, để chuyển hóa lợi thế này thành năng lực công nghệ trong nước, cần thúc đẩy liên kết chặt chẽ hơn giữa thiết kế chip, thiết kế thiết bị và ứng dụng thực tế; đồng thời tăng cường hoạt động nghiên cứu, phát triển, sản xuất thử và kiểm chứng sản phẩm.

Cùng với đó, việc thu hút đầu tư nước ngoài cần gắn với phát triển doanh nghiệp nội địa, chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và mở rộng chuỗi cung ứng trong nước. Các chính sách khuyến khích đầu tư phát triển công nghiệp điện tử, vật liệu và thiết bị bán dẫn cũng được xác định là cơ sở quan trọng để định hướng nguồn lực vào những lĩnh vực có tiềm năng.

Đối với vật liệu và thiết bị bán dẫn, bài toán không chỉ nằm ở việc thu hút các dự án sản xuất mà còn ở khả năng hình thành mạng lưới doanh nghiệp cung ứng, nâng cao năng lực kiểm soát chất lượng và đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật của khách hàng. Đây là quá trình đòi hỏi sự phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp, cơ sở nghiên cứu và các đối tác quốc tế.

Kết nối chuyên ngành, mở rộng cơ hội hợp tác

Bên cạnh các phiên tham luận chuyên sâu, SemiConnect Vietnam 2026 dành thời gian cho hoạt động giao lưu, kết nối giữa các đại biểu, chuyên gia và doanh nghiệp. Đây là cơ hội để các bên trao đổi nhu cầu, tìm kiếm đối tác và mở rộng khả năng hợp tác trong lĩnh vực điện tử, vật liệu và bán dẫn.

Trong một ngành công nghiệp có tính liên kết cao như bán dẫn, sự phối hợp giữa các mắt xích từ nghiên cứu, phát triển vật liệu đến thiết kế, sản xuất, đóng gói và kiểm thử có vai trò quan trọng đối với khả năng hình thành chuỗi cung ứng hiệu quả. Các diễn đàn kết nối chuyên ngành vì vậy có thể góp phần thúc đẩy trao đổi thông tin, nhận diện nhu cầu thị trường và tìm kiếm những hướng hợp tác phù hợp.

Với trọng tâm là làm chủ vật liệu mới và tăng cường liên kết giữa công nghiệp điện tử với bán dẫn, SemiConnect Vietnam 2026 đặt ra những vấn đề thiết thực đối với quá trình phát triển hệ sinh thái bán dẫn Việt Nam.

Việc kết hợp hội thảo chuyên sâu với hoạt động triển lãm góp phần tạo không gian kết nối giữa trao đổi chuyên môn, nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và các giải pháp công nghệ trên thị trường.

Hội thảo diễn ra trong khuôn khổ triển lãm SEMITRONICS VIETNAM 2026. Ảnh: Hoàng Tùng

Các vị diễn giả và khách mời chụp hình lưu niệm tại hội thảo. Ảnh: Hoàng Tùng