 |
| Toàn cảnh Hội thảo. Ảnh: Hoàng Tùng |
Đối với khu vực SME, chuyển đổi số và nâng cao năng suất lao động vẫn còn nhiều thách thức. Hạn chế về vốn đầu tư, nhân lực công nghệ, dữ liệu vận hành và khả năng tiếp cận các giải pháp tự động hóa khiến nhiều doanh nghiệp chưa thể triển khai những mô hình sản xuất thông minh một cách đồng bộ. Trong khi đó, việc đầu tư công nghệ thiếu căn cứ đánh giá hiệu quả có thể làm gia tăng chi phí mà chưa tạo ra chuyển biến tương xứng về năng suất.
Từ thực tế này, bài toán lớn số 21 “Phương thức nào để tăng năng suất lao động đô thị và chuyển đổi số toàn diện cho mạng lưới doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME)” đặt ra yêu cầu tìm kiếm những giải pháp khoa học công nghệ có tính ứng dụng, khả thi và phù hợp với điều kiện của doanh nghiệp.
TS. Lê Xuân Rao - Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật TP. Hà Nội nhấn mạnh, chuyển đổi số cần xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, tập trung giải quyết những điểm nghẽn trong sản xuất, kinh doanh và quản trị.
 |
| TS. Lê Xuân Rao phát biểu khai mạc hội thảo. Ảnh: Hoàng Tùng |
Hiệu quả chuyển đổi cần được thể hiện qua những kết quả cụ thể như cải thiện năng suất, chất lượng, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động. Đồng thời, cần tăng cường kết nối giữa nhà khoa học, viện nghiên cứu, trường đại học và cộng đồng doanh nghiệp để hình thành các chương trình khoa học công nghệ có giá trị ứng dụng.
Cùng hướng tiếp cận đó, đồng chí Nguyễn Anh Tuấn - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hà Nội cho rằng, việc triển khai bài toán lớn số 21 cần gắn kết hoạt động nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ với đổi mới sáng tạo, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và chuyển đổi số doanh nghiệp. Trong đó, cần ưu tiên xây dựng nền tảng chuyển đổi số SME Thủ đô, bộ chỉ số đo lường năng suất lao động và lựa chọn các mô hình thí điểm có tính khả thi, có thể nhân rộng.
 |
| Đồng chí Nguyễn Anh Tuấn nhấn mạnh yêu cầu gắn kết khoa học công nghệ với chuyển đổi số doanh nghiệp. Ảnh: Hoàng Tùng |
Đại diện cộng đồng doanh nghiệp, TS. Mạc Quốc Anh - Bí thư Đảng ủy, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội chia sẻ, chuyển đổi số cần bắt đầu từ những công việc cụ thể đang gây lãng phí thời gian, gia tăng chi phí hoặc hạn chế khả năng phát triển của doanh nghiệp.
 |
| "Trước khi mở rộng ứng dụng AI và công nghệ mới, doanh nghiệp cần rà soát hiện trạng, chuẩn hóa quy trình, tổ chức dữ liệu và nâng cao năng lực người lao động" - TS. Mạc Quốc Anh cho hay. Ảnh: Hoàng Tùng |
Ông đề xuất triển khai hệ sinh thái hỗ trợ chuyển đổi số SME với 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm: đánh giá hiện trạng doanh nghiệp, xây dựng nền tảng kết nối dịch vụ chuyển đổi số, phát triển bộ chỉ số đo lường năng suất, ứng dụng AI và tự động hóa, xây dựng các mô hình doanh nghiệp thí điểm. Việc hỗ trợ cần dựa trên kết quả thực tế, lấy khả năng cải thiện năng suất, giảm chi phí và duy trì hiệu quả ứng dụng công nghệ làm thước đo.
Đo lường trước khi đầu tư: Giải pháp tự động hóa vừa tầm cho SME
Một trong những vấn đề đáng chú ý được đặt ra tại hội thảo là khoảng cách giữa nhu cầu ứng dụng công nghệ và khả năng đầu tư của doanh nghiệp SME. Thay vì bắt đầu bằng những dây chuyền tự động hóa quy mô lớn hay hệ thống công nghệ phức tạp, doanh nghiệp có thể đi từ những khâu cụ thể, nơi đang tồn tại lãng phí và có khả năng cải thiện rõ ràng.
Từ góc độ chuyên ngành tự động hóa, TS. Đỗ Mạnh Cường - Phó Tổng Thư ký Hội Tự động hóa Việt Nam đề xuất xây dựng công cụ đánh giá và tối ưu hiệu suất thiết bị, dây chuyền sản xuất với chi phí phù hợp, dễ tiếp cận đối với SME. Theo ông, nhiều doanh nghiệp hiện chưa có dữ liệu cụ thể về mức tiêu thụ điện của từng thiết bị, khó xác định điểm lãng phí và đánh giá chính xác hiệu quả của các phương án cải tiến.
Giải pháp được đề xuất là sử dụng các số liệu đo thực tế về lưu lượng, áp suất, công suất điện và thời gian vận hành để tính toán hiệu suất, so sánh các phương án điều chỉnh, từ đó xác định những hạng mục có tiềm năng tiết kiệm.
 |
| TS. Đỗ Mạnh Cường cũng kiến nghị TP. Hà Nội hỗ trợ chi phí đo lường, đánh giá cho các doanh nghiệp tham gia thí điểm, đồng thời đưa công cụ vào chương trình hỗ trợ chuyển đổi số SME của Thành phố. Ảnh: Hoàng Tùng |
Đáng chú ý, công cụ có thể kết hợp cảm biến và hộp thu thập dữ liệu để theo dõi cả những máy móc cũ chưa có cổng kết nối, giúp doanh nghiệp từng bước số hóa hoạt động sản xuất mà không phải thay thế toàn bộ thiết bị.
Theo đề xuất, mô hình sẽ được triển khai qua ba giai đoạn: thí điểm tại một nhóm doanh nghiệp sản xuất, đo lường, hiệu chỉnh công cụ dựa trên kết quả thực tế, sau đó tập huấn và nhân rộng, kết nối với các nhà cung cấp giải pháp thiết bị, biến tần, động cơ và đo lường.
Cách tiếp cận này cho thấy, tự động hóa không nhất thiết phải bắt đầu bằng những khoản đầu tư lớn. Việc đo lường chính xác hiện trạng, xác định thiết bị tiêu hao năng lượng, đánh giá điểm vận hành và tính toán hiệu quả trước khi đầu tư sẽ giúp doanh nghiệp lựa chọn đúng giải pháp, hạn chế rủi ro và sử dụng hiệu quả nguồn lực.
Kết hợp số hóa, tự động hóa và chuyển đổi xanh
Từ kinh nghiệm triển khai tại doanh nghiệp, ông Nguyễn Đoàn Kết - Phó Chủ tịch HĐQT, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Bóng đèn Phích nước Rạng Đông nhận định, nâng cao năng suất lao động cần được tiếp cận theo hướng tổng thể, kết hợp đồng bộ giữa con người, quy trình, công nghệ, nguồn lực, quản trị và dữ liệu.
Thực tiễn tại Rạng Đông cho thấy, các giải pháp tối ưu quy trình sản xuất, đẩy mạnh tự động hóa, ứng dụng AI trong kiểm tra chất lượng và bảo trì thiết bị, điều hành dựa trên dữ liệu có vai trò quan trọng trong cải thiện hiệu quả hoạt động. Cùng với đó, doanh nghiệp cần phát triển năng lực người lao động để làm chủ công nghệ, khai thác thiết bị tự động và tham gia cải tiến quy trình.
 |
| Bên cạnh chuyển đổi số, Rạng Đông cũng xác định chuyển đổi xanh là một định hướng song hành. Ảnh: Hoàng Tùng |
Một điểm đáng chú ý là việc tối ưu năng suất cần được mở rộng trên toàn chuỗi giá trị, từ dự báo nhu cầu, cung ứng vật tư, sản xuất, kiểm soát chất lượng đến lưu kho, giao hàng và chăm sóc khách hàng. Khi các khâu được kết nối bằng dữ liệu, doanh nghiệp có cơ sở để điều phối nguồn lực, phát hiện bất thường và đưa ra quyết định kịp thời.
Việc ứng dụng công nghệ và dữ liệu cần hướng tới sử dụng hiệu quả năng lượng, tối ưu tài nguyên, giảm phát thải và đáp ứng các yêu cầu phát triển bền vững. Đây cũng là hướng tiếp cận chuyển đổi kép, kết hợp mục tiêu hiện đại hóa sản xuất với trách nhiệm môi trường của doanh nghiệp.
Kết nối nguồn lực khoa học công nghệ để đưa giải pháp vào thực tiễn
Từ những tham luận tại hội thảo có thể thấy, nâng cao năng suất lao động cho SME không phải là câu chuyện riêng của từng doanh nghiệp hay một công nghệ đơn lẻ. Bài toán này đòi hỏi sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, tổ chức khoa học công nghệ, hiệp hội ngành nghề, nhà cung cấp giải pháp và chính cộng đồng doanh nghiệp.
TS. Dương Nguyên Bình - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Tự động hóa Việt Nam đánh giá cao chất lượng hội thảo, đặc biệt ấn tượng với cách Ban tổ chức đặt vấn đề và lựa chọn các tham luận có trọng tâm, gắn với yêu cầu cụ thể về giải pháp công nghệ và hiệu quả kinh tế cho doanh nghiệp.
Ông cho rằng đây là cơ hội để Hội Tự động hóa Việt Nam phát huy nguồn lực trí thức, khoa học công nghệ, tham gia triển khai những nội dung được đề xuất. Hội Tự động hóa Việt Nam sẵn sàng đồng hành, tích cực tham gia các hoạt động trao đổi chuyên sâu và đưa giải pháp vào thực tiễn.
Để các đề xuất không dừng lại ở khuôn khổ hội thảo, việc tổng hợp ý kiến, phân loại nhiệm vụ và xác định cơ chế phối hợp triển khai có ý nghĩa quan trọng. Trong đó, cần lựa chọn những vấn đề cấp thiết của doanh nghiệp để xây dựng nhiệm vụ khoa học công nghệ cụ thể và tổ chức thí điểm, đo lường kết quả và đánh giá khả năng nhân rộng.
Với mạng lưới chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tự động hóa, Hội Tự động hóa Việt Nam có tiềm năng tham gia kết nối nhu cầu thực tế với các giải pháp công nghệ phù hợp. Đây cũng là cơ sở để thúc đẩy phát triển các sản phẩm, thiết bị và giải pháp “Make in Hanoi”, từng bước nâng cao khả năng tiếp cận công nghệ của doanh nghiệp SME.
Từ những vấn đề được đặt ra tại hội thảo, có thể thấy hướng đi quan trọng không nằm ở việc đưa thật nhiều công nghệ vào doanh nghiệp mà là lựa chọn đúng công nghệ, giải quyết đúng điểm nghẽn và đo lường được hiệu quả. Khi các giải pháp khoa học công nghệ được thiết kế vừa tầm, có cơ chế hỗ trợ và sự đồng hành của các tổ chức chuyên môn, bài toán nâng cao năng suất lao động và chuyển đổi số cho SME tại Hà Nội sẽ có thêm cơ sở để đi vào thực chất.
