Mùa vải Thanh Hà 2026: Mất mùa “đậm” liệu có mất chất?

50% sản lượng sụt giảm do thời tiết

Theo đánh giá của cơ quan chức năng địa phương và thực trạng ra quả tại các vườn trồng vải lớn, thủ phủ vải Hải Dương, hiện nay xã Thanh Hà (Hải Phòng) đang phải trải qua một trong những vụ vải có sản lượng thấp nhất trong vòng ba năm trở lại đây. Không chỉ vải thiều mà toàn bộ các giống vải được trồng tại vùng đất này như u hồng, u trứng, tàu lai cũng đồng loạt cho năng suất thấp. Theo ông Nguyễn Văn Tiến, chuyên viên phụ trách lĩnh vực nông nghiệp, Phòng Kinh tế thuộc UBND xã Thanh Hà, ước tính “Vải năm nay sản lượng giảm đến 50% so với năm trước”.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ điều kiện thời tiết không thuận lợi. Theo chia sẻ của một số nông dân trồng vải lâu năm tại thôn Đa Khê, xã Thanh Hà: “Cây vải là cây ưa rét, thường là tầm tháng 11, tháng 12 âm lịch là thời điểm cây cần tối thiểu 200 giờ rét, nhiệt độ dao động từ 12 đến 14 độ là đẹp nhất để cây ủ và phân hóa mầm hoa. Nhưng năm nay thì thời tiết thất thường, lạnh không dài, không đủ sâu, còn nắng nóng kéo dài nên cây ủ được ít mầm hoa, chủ yếu là phải dùng đến một số biện pháp như hạn chế lộc đông bằng khoanh vỏ, kích hoa...để cây ra hoa nhiều hơn, song cũng chỉ hạn chế được một phần mất mùa”. Bên cạnh yếu tố thời tiết, hiện tượng mất mùa năm nay còn do chịu ảnh hưởng từ việc cây đã cho năng suất quá cao ở vụ trước, khiến cây bị suy kiệt, thiếu hụt dinh dưỡng, cộng thêm thời tiết bất lợi nên cây bật lộc đông thay vì ra hoa.

Vườn vải thưa quả của một hộ gia đình tại xã Thanh Hà. (Ảnh: Hương Giang)

Vị ngọt vẫn đảm bảo trên từng cành vải thưa

Tuy năm nay vùng vải Thanh Hà mất mùa, sản lượng giảm nhưng chất lượng của từng trái vải thiều không hề bị kéo lùi, vị ngọt của quả vải vùng này vẫn thanh, dịu đặc trưng nhờ điều kiện thổ nhưỡng được bồi đắp từ phù sa sông Thái Bình và bàn tay chăm sóc dày dặn kinh nghiệm của những người nông dân.

Nhiều chủ vườn VietGAP chia sẻ, chính cái rủi mất mùa lại buộc người nông dân phải thay đổi tư duy làm nghề. Thay vì nản chí vì lượng quả trên cành thưa thớt, người nông dân đã dồn toàn lực để chắt chiu, chăm sóc cho từng chùm vải quý còn sót lại. Ít quả hơn đồng nghĩa với việc mỗi chùm vải nhận được nhiều sự quan tâm hơn, từ những lần tỉa cành, kiểm tra sâu bệnh đến việc cân đối dinh dưỡng cho cây. Do đó, chất lượng trái vải Thanh Hà năm nay nếu có khác thì chỉ có tăng chứ không giảm, đồng thời cũng không mất đi hương vị đặc trưng.

Quả vải thiều chuẩn tại Thanh Hà (Ảnh: Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công xã Thanh Hà)

Mặc dù bị ảnh hưởng trực tiếp từ mất mùa vải, song đời sống của người nông dân Thanh Hà không bị biến động quá nhiều. Một phần vì ít vải, ít nguồn cung nên giá cả tăng, nông dân cũng phần nào được bù đắp, một phần vì “Các hộ trồng vải không còn độc canh cây vải thiều mà họ đã biết tận dụng điều kiện của đất để trồng xen kẽ các loại cây ăn quả cho thu nhập khác như ổi, bưởi... Cộng với việc các thành viên trong gia đình cũng có nguồn thu từ các ngành nghề khác nên áp lực kinh tế do mất mùa vải đã phần nào được giảm tải” - theo ông Nguyễn Đức Hóa, Trưởng thôn Đa Khê, Tổ trưởng Tổ sản xuất VietGAP số 4

Ông Nguyễn Đức Hóa chia sẻ về câu chuyện trồng vải của người dân thôn mình (Ảnh: Hương Giang)

Ảnh hưởng của thời tiết khiến cho mùa vải ghi nhận sản lượng giảm đáng kể trong khi nhu cầu tiêu thụ vải thiều trong nước và xuất khẩu vẫn duy trì. Đặc biệt, những vùng trồng có thương hiệu lâu năm như Thanh Hà vẫn luôn nhận được sự quan tâm lớn. Sự chênh lệch giữa nguồn cung giảm và nhu cầu tiêu thụ lại không giảm dự báo sẽ tạo áp lực tăng giá đối với mặt hàng này trong mùa vụ năm nay. Người tiêu dùng sẽ phải chi trả nhiều hơn để thưởng thức món đặc sản này. Song, mức giá cao ấy hoàn toàn xứng đáng và phù hợp vì đi kèm đó là chất lượng trái ngọt được giữ vững và công sức chăm sóc nhọc nhằn mà người nông dân đã bỏ ra suốt vụ mùa qua.

Yến Chi