Mỹ: Tăng trưởng sản xuất gấp bốn lần nhưng các nhà máy vẫn đứng ngoài cuộc

AI tăng trưởng nhanh nhưng nền tảng vẫn còn hạn chế

Nếu một người từ năm 2000 bước vào nhà máy sản xuất của Mỹ vào năm 2026, họ có thể ngạc nhiên khi nhận ra nhiều thứ dường như vẫn không thay đổi quá nhiều: công nhân làm việc ở các vị trí quen thuộc, máy móc vận hành theo các quy trình truyền thống và công nghệ quản lý sản xuất vẫn mang nhiều dấu ấn của hai thập kỷ trước.

Trong khi đó, trên không gian số, trí tuệ nhân tạo (AI) được mô tả như một công nghệ đang bùng nổ, mang lại năng suất vượt trội và những khoản lợi nhuận khổng lồ. Tuy nhiên, một nghiên cứu dựa trên dữ liệu từ Khảo sát Xu hướng và Triển vọng Kinh doanh của Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ, do nhà cung cấp phần mềm ERP đám mây Digit Software công bố, cho thấy thực tế thận trọng hơn nhiều: 87% cơ sở sản xuất tại Mỹ vẫn chưa tích hợp AI vào hoạt động của mình.

Báo cáo theo dõi quá trình ứng dụng AI trong ngành sản xuất trong gần bốn năm và chỉ ra rằng, dù công nghệ này đang phát triển, tốc độ lan tỏa của nó trong sản xuất chậm và không đồng đều hơn so với những gì truyền thông thường mô tả.

Tỷ lệ ứng dụng tăng nhanh nhưng quy mô vẫn nhỏ

Theo dữ liệu nghiên cứu, AI trong sản xuất đã tăng trưởng đáng kể trong giai đoạn 2023–2026.

Tháng 9/2023: chỉ 1,8% doanh nghiệp sản xuất cho biết có sử dụng AI trong bất kỳ chức năng kinh doanh nào.

Tháng 2/2026: con số này đã tăng lên 13,9%.

Nếu nhìn dưới góc độ tăng trưởng, mức tăng gần tám lần này là rất ấn tượng. Tuy nhiên, khi xét về quy mô thực tế, gần 9/10 nhà sản xuất vẫn chưa triển khai AI.

Một nguyên nhân quan trọng là hạ tầng công nghệ và dữ liệu. Nhiều nhà máy vẫn vận hành trên các hệ thống quản lý cũ, thiếu nền tảng số hóa để tích hợp các mô hình AI. Điều này khiến việc triển khai công nghệ mới trở nên tốn kém và phức tạp.

Quy mô doanh nghiệp quyết định khả năng ứng dụng AI

Báo cáo cũng chỉ ra rằng quy mô doanh nghiệp là yếu tố dự báo quan trọng nhất đối với việc ứng dụng AI trong sản xuất. Các cơ sở sản xuất quy mô lớn có khả năng áp dụng AI cao gấp 2,3 lần so với các doanh nghiệp nhỏ. Trong nhóm doanh nghiệp lớn, tỷ lệ triển khai AI trung bình đạt 28,8%, cao hơn đáng kể so với mặt bằng chung của toàn ngành.

Điều này phản ánh thực tế rằng các tập đoàn lớn thường có lợi thế về: Nguồn lực tài chính; Đội ngũ kỹ thuật số; Hệ thống dữ liệu sản xuất lớn

Những yếu tố này là điều kiện cần để triển khai các mô hình AI như tối ưu chuỗi cung ứng, dự báo bảo trì máy móc hay kiểm soát chất lượng tự động.

Doanh nghiệp muốn áp dụng AI nhưng vẫn còn dè dặt

Một tín hiệu đáng chú ý từ nghiên cứu là mức độ quan tâm đến AI đang cao hơn mức độ triển khai thực tế.

Khoảng 17,4% nhà sản xuất cho biết họ có kế hoạch áp dụng AI, cao hơn tỷ lệ 12,6% đã sử dụng. Điều này cho thấy nhiều doanh nghiệp đang ở giai đoạn quan sát và chuẩn bị, thay vì triển khai ngay.

Tuy nhiên, song song với sự quan tâm gia tăng là mức độ hoài nghi cũng tăng lên. Tỷ lệ doanh nghiệp trả lời “không chắc” khi được hỏi về việc áp dụng AI đã tăng từ 9,2% lên 14,4% trong giai đoạn nghiên cứu.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ ba yếu tố: tốc độ phát triển quá nhanh của công nghệ AI; thiếu tiêu chuẩn rõ ràng cho ứng dụng trong sản xuất; rủi ro đầu tư đối với các doanh nghiệp có biên lợi nhuận thấp

Đối với ngành sản xuất - một lĩnh vực đề cao tính ổn định và độ tin cậy của hệ thống - sự không chắc chắn về công nghệ có thể trở thành rào cản lớn.

Áp lực cạnh tranh sẽ thúc đẩy làn sóng AI tiếp theo

Dù vậy, các chuyên gia nhận định việc ứng dụng AI trong sản xuất khó có thể đảo ngược. Khi các hệ thống phần mềm quản trị, ERP và nền tảng vận hành bắt đầu tích hợp AI như một tính năng mặc định, chi phí triển khai sẽ giảm dần.

Bên cạnh đó, áp lực cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ buộc nhiều doanh nghiệp phải chuyển đổi để duy trì hiệu suất và giảm chi phí vận hành.

Với 87% nhà máy vẫn đang đứng ngoài cuộc, câu hỏi đặt ra không còn là AI có được áp dụng hay không, mà là doanh nghiệp sẽ đi trước để dẫn dắt thị trường hay buộc phải chạy theo các đối thủ đã tận dụng công nghệ này.

Nếu xu hướng hiện tại tiếp tục, rất có thể trong vài năm tới, bức tranh sản xuất sẽ thay đổi rõ rệt. Và khi đó, một “du khách thời gian” quay lại vào năm 2031 có lẽ sẽ nhận ra rằng các nhà máy cuối cùng đã bước vào kỷ nguyên sản xuất thông minh.

Theo automation.com