Năm mới nói chuyện mới: Xây dựng nền tảng pháp lý cho hội nghề nghiệp

Diễn đàn
11/02/2024 09:19
Việt Nam đang hội nhập quốc tế sâu rộng, vì thế cần áp dụng thông lệ quốc tế trong đào tạo, quản lý nguồn nhân lực chất lượng cao với sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế trong xã hội, trong đó có các hội nghề nghiệp. Tuy nhiên, vai trò của hội nghề nghiệp trong vấn đề này chưa được coi trọng.
aa

Việt Nam đang hội nhập quốc tế sâu rộng, vì thế cần áp dụng thông lệ quốc tế trong đào tạo, quản lý nguồn nhân lực chất lượng cao với sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế trong xã hội, trong đó có các hội nghề nghiệp. Tuy nhiên, vai trò của hội nghề nghiệp trong vấn đề này chưa được coi trọng. Tạp chí Tự động hóa ngày nay giời thiệu bài viết của Chủ tịch Hội Tự động hóa Việt Nam – TS. Nguyễn Quân về những trăn trở này.

nam moi noi chuyen moi xay dung nen tang phap ly cho hoi nghe nghiep
TS. Nguyễn Quân – Chủ tịch Hội Tư động hóa Viêt Nam. Ảnh Trà Giang


Chào đón năm mới 2024 và Xuân Giáp Thìn, thay mặt Hội Tự động hóa Việt Nam, tôi xin gửi đến Quý độc giả của Tạp chí Tự động hóa ngày nay những lời chúc mừng tốt đẹp nhất.

Năm 2024 là một năm đặc biệt đối với Hội Tự động hóa Việt Nam (VAA). Sau Hội nghị toàn thể Ban chấp hành VAA giữa nhiệm kỳ ngày 12/01/2024, các thành viên của Hội sẽ khẩn trương chuẩn bị cho Hội nghị khoa học và triển lãm quốc tế về Đo lường – Điều khiển – Tự động hóa lần thứ 7 (VCCA-2024) được tổ chức từ ngày 9 đến 11/5/2024 tại trường Đại học Hàng hải Việt Nam, với sự phối hợp của Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Hải Phòng.

Sau thành công của hội nghị lần thứ 6 (VCCA-2022) tại Thành phố Hồ Chí Minh, sự kiện năm nay hy vọng sẽ có bước phát triển mới với sự bảo trợ của Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam VUSTA, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công thương, Bộ Thông tin và Truyền thông, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam VCCI, Ủy ban Nhân dân thành phố Hải Phòng, cùng với sự tham gia của hàng nghìn nhà khoa học tự động hóa trong nước và nước ngoài, hàng trăm doanh nghiệp sản xuất kinh doanh trong lĩnh vực tự động hóa và chuyển đổi số. Tiếp đó, vào tháng 9/2024, Hội Tự động hóa Việt Nam sẽ long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 30 năm thành lập Hội và đón nhận các phần thưởng cao quý của Chính phủ và các Bộ ngành cho các đơn vị và cá nhân.

Thực tiễn 30 năm hoạt động đã chứng tỏ vai trò quan trọng của Hội Tự động hóa Việt Nam trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, nhất là trong giai đoạn chuyển đổi số và cách mạng công nghiệp lần thứ 4 hiện nay.

Là tổ chức xã hội nghề nghiệp tập hợp các nhà khoa học hàng đầu trong lĩnh vực tự động hóa và các viện, trường, doanh nghiệp liên quan đến lĩnh vực tự động hóa, Hội đã đi tiên phong trong việc hỗ trợ các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp chuyển đổi số và tự động hóa các dây chuyền sản xuất, xây dựng các dự án chiếu sáng thông minh, đô thị thông minh, nông thôn thông minh, tư vấn phản biện các cơ chế chính sách về phát triển công nghệ tự động hóa và Robot, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và phát triển thị trường công nghệ thông qua Sàn Giao dịch công nghệ tự động hóa, các hội thảo khoa học về chuyển đổi số và thành phố thông minh, tham gia cùng các hội bạn tổ chức các giải thưởng về chuyển đổi số, thành phố thông minh và công nghiệp 4.0,… hợp tác với nhiều đối tác trong nước và nước ngoài phát triển công nghệ và sản phẩm tự động hóa.

Vai trò hội nghề nghiệp trong việc sát hạch chuyên môn và cấp chứng chỉ hành nghề cho người lao động

Tôi muốn đề cập đến một câu chuyện có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả hoạt động của các hội nghề nghiệp.

Đó là Hội Tự động hóa Việt Nam đã nhiều năm trăn trở với việc xây dựng nền tảng pháp lý cho hoạt động của các hội nghề nghiệp, nhiều lần kiến nghị với VUSTA và các cơ quan chức năng sớm có chủ trương xây dựng một đạo luật về hội nghề nghiệp, quy định rõ quyền và trách nhiệm của các hội nghề nghiệp trong các hoạt động dịch vụ phục vụ quản lý nhà nước và hoạt động KHCN, sản xuất kinh doanh, bên cạnh chức năng tư vấn, phản biện và giám định xã hội.

Các hội nghề nghiệp là tổ chức tự nguyện, tự chủ, tự chịu trách nhiệm và hầu như không sử dụng ngân sách nhà nước, vì vậy cần được quan tâm tạo điều kiện để các hội có nguồn thu thông qua hoạt động sự nghiệp và sản xuất kinh doanh, duy trì và phát triển tiềm lực của hội. Một trong những hoạt động quan trọng cần được khẳng định là quyền của các hội nghề nghiệp trong việc sát hạch chuyên môn và cấp chứng chỉ hành nghề cho người lao động trong các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và dịch vụ.

Đây là hoạt động phổ biến có tính thông lệ của nền kinh tế thị trường tại các nước phát triển. Một người được đào tạo trong các lĩnh vực kỹ thuật cũng như một số ngành nghề liên quan đến sức khỏe con người, trợ giúp pháp lý,… chỉ được phép hành nghề khi tích lũy đủ kinh nghiệm thực tế, có trình độ chuyên môn hoặc tay nghề nhất định, phải tham dự một kỳ thi sát hạch và đạt được chứng chỉ hành nghề do một hiệp hội chuyên ngành tổ chức.

Cách làm này đảm bảo tính khách quan và độc lập của hệ thống đào tạo là các trường đại học, cao đẳng và dạy nghề (chủ yếu trang bị kiến thức cơ bản cho học viên) với hệ thống thực hành và giám sát là các hội nghề nghiệp (bao gồm các chuyên gia có kinh nghiệm và tay nghề đã và đang hoạt động trong thị trường).

Để làm được điều này, cần xây dựng bộ tiêu chuẩn kỹ sư (luật sư, bác sỹ,…) phù hợp với tiêu chuẩn khu vực và quốc tế để có thể hội nhập và tạo điều kiện trao đổi chuyên gia với các nước. Điều đáng buồn là cho đến nay mới chỉ có rất ít người lao động Việt Nam được cấp chứng chỉ hành nghề theo chuẩn ASEAN và quốc tế, làm hạn chế khả năng đưa kỹ sư Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài cũng như được tuyển dụng vào các doanh nghiệp FDI, dẫn tới các doanh nghiệp thường phải đào tạo lại trước khi sử dụng lao động, hoặc xảy ra nhiều sự cố trong quá trình làm việc chuyên môn do thiếu kinh nghiệm, thiếu người kiểm tra giám sát.

Có lẽ do người lao động Việt Nam chưa cảm thấy cần thiết phải đạt được trình độ chuẩn, bởi các quy định pháp luật của Việt Nam chưa bắt buộc họ phải có chứng chỉ hành nghề quốc gia hoặc quốc tế, và cũng chưa quy định cơ quan tổ chức nào chịu trách nhiệm sát hạch và cấp chứng chỉ hành nghề. Vì thế có tình trạng các cơ sở đào tạo tự cấp chứng chỉ hành nghề ngay sau khi đào tạo, hoặc cơ quan quản lý nhà nước lại đứng ra tổ chức sát hạch và cấp chứng chỉ hành nghề, trong khi đó chính là chức năng sự nghiệp của các hội nghề nghiệp chuyên ngành.

nam moi noi chuyen moi xay dung nen tang phap ly cho hoi nghe nghiep
Việt Nam đang hội nhập quốc tế sâu rộng, vì thế cần áp dụng thông lệ quốc tế trong đào tạo, quản lý nguồn nhân lực chất lượng cao. Ảnh Trà Giang

Hội nhập quốc tế, cần áp dụng thông lệ quốc tế

Việt Nam đang hội nhập quốc tế sâu rộng, vì thế cần áp dụng thông lệ quốc tế trong đào tạo, quản lý nguồn nhân lực chất lượng cao với sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế trong xã hội, nhưng phải đảm bảo tính công khai, minh bạch và khách quan. Giao quyền cho các hội nghề nghiệp đánh giá, sát hạch và cấp chứng chỉ hành nghề cho người lao động sẽ góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tính pháp lý trong vận hành nền kinh tế.

Năm 2020, VUSTA đã từng đề xuất việc xây dựng “Luật hành nghề kỹ sư chuyên nghiệp” và đã có dự thảo đề cương, tuy nhiên đề xuất này chưa được các cơ quan có thẩm quyền chấp nhận. Trong bối cảnh Luật về hội chưa được xem xét đưa vào chương trình xây dựng và trình Quốc hội do tính phức tạp và nhạy cảm, thì việc xây dựng một đạo luật riêng về các hội nghề nghiệp là cần thiết và khả thi. Có thể khẩn trương hoàn thiện nền tảng pháp luật cho hoạt động này theo 2 phương án: (i) ban hành Luật về các hội nghề nghiệp; (ii) sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Dạy nghề; trong cả 2 phương án đó cần quy định rõ một trong những chức năng nhiệm vụ của các hội nghề nghiệp là tổ chức đánh giá, sát hạch trình độ và cấp chứng chỉ hành nghề theo chuẩn quốc gia và quốc tế, theo dõi kiểm tra và định kỳ xử lý sau khi cấp chứng chỉ.

Tôi ủng hộ phương án thứ nhất vì nó căn cơ và toàn diện hơn, tạo hành lang pháp lý đầy đủ hơn cho hoạt động của các hội nghề nghiệp cả về tổ chức, nhân sự và hoạt động. Mong sao Quý độc giả của Tạp chí Tự động hóa ngày nay cùng để tâm nghiên cứu và ủng hộ cho ý tưởng này của chúng tôi, để các hội nghề nghiệp sớm có một hành lang pháp lý thuận lợi cho hoạt động của mình.

Một lần nữa, xin kính chúc Quý độc giả của Tạp chí Tự động hóa ngày nay một năm mới An khang, Thịnh vượng và Thành công. Xin cảm ơn Quý độc giả đã đồng hành cùng Hội Tự động hóa Việt Nam suốt 30 năm qua./.

Nguyễn Quân
Chủ tịch Hội Tự động hóa Việt Nam

tan-hoang-minh
Tin bài khác
GM lên kế hoạch tăng 20% ứng dụng robot tại các nhà máy Bắc Mỹ

GM lên kế hoạch tăng 20% ứng dụng robot tại các nhà máy Bắc Mỹ

General Motors (GM) đặt mục tiêu tăng 20% mức độ sử dụng robot và các công nghệ tự động hóa tại các nhà máy ở Bắc Mỹ vào năm 2028, trong bối cảnh chi phí lao động và sản xuất trong nước gia tăng.
Chuẩn hóa dữ liệu - nền tảng để ai thúc đẩy tự động hóa sản xuất

Chuẩn hóa dữ liệu - nền tảng để ai thúc đẩy tự động hóa sản xuất

Trong xu hướng chuyển đổi số công nghiệp, trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật công nghiệp (IIoT) và mô hình kỹ thuật số đang được ứng dụng ngày càng rộng rãi trong các nhà máy. Tuy nhiên, một thách thức lớn đặt ra không nằm ở năng lực xử lý của thuật toán mà ở chất lượng và tính nhất quán của dữ liệu đầu vào. Đây cũng là yếu tố quyết định khả năng khai thác AI hiệu quả trong hoạt động sản xuất.
Phú Thọ: Tăng cường hợp tác với doanh nghiệp Rumani trong ba lĩnh vực trọng tâm

Phú Thọ: Tăng cường hợp tác với doanh nghiệp Rumani trong ba lĩnh vực trọng tâm

Phú Thọ mong muốn thúc đẩy hợp tác với doanh nghiệp Rumani trong các lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo; năng lượng tái tạo, hạ tầng xanh và thương mại, logistics, đồng thời mở rộng cơ hội xuất khẩu hàng hóa sang thị trường châu Âu.
Thị trường chứng khoán ngày 20/11:  VN-Index giảm phiên thứ 4 liên tiếp, mất hơn 46 điểm trong tuần

Thị trường chứng khoán ngày 20/11: VN-Index giảm phiên thứ 4 liên tiếp, mất hơn 46 điểm trong tuần

Thị trường chứng khoán tiếp tục diễn biến tiêu cực khi VN-Index giảm phiên thứ tư liên tiếp, đóng cửa sát 1.689 điểm. Tính chung cả tuần, chỉ số mất hơn 46 điểm, trong khi áp lực bán vẫn lan rộng và khối ngoại nối dài chuỗi bán ròng.
Ứng dụng AI trong doanh nghiệp nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo, hiệu quả đầu tư và cơ hội hợp tác

Ứng dụng AI trong doanh nghiệp nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo, hiệu quả đầu tư và cơ hội hợp tác

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định vai trò trung tâm của người dân và doanh nghiệp trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Cùng với đó, Nghị quyết số 68-NQ/TW nhấn mạnh yêu cầu đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực quản trị và tăng cường liên kết doanh nghiệp. Tinh thần xuyên suốt này cũng định hướng cho công tác xúc tiến đầu tư là gắn thu hút nguồn lực với nâng cao khả năng tiếp nhận công nghệ, năng lực triển khai và hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp.
VUSTA tìm giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn, phát huy sức mạnh liên kết các Hội ngành toàn quốc

VUSTA tìm giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn, phát huy sức mạnh liên kết các Hội ngành toàn quốc

Sáng 20/11, Liên hiệp hội Việt Nam tổ chức Hội thảo “Giải pháp tăng cường hoạt động phối hợp giữa các Hội ngành toàn quốc và Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam” nhằm nâng cao hiệu quả phối hợp và phát huy tiềm năng đội ngũ trí thức khoa học, công nghệ.
Tử vi vòng quay công nghệ ngày 21/11/2026: Tuổi Thìn đón tài lộc, tuổi Tý cần đề phòng áp lực

Tử vi vòng quay công nghệ ngày 21/11/2026: Tuổi Thìn đón tài lộc, tuổi Tý cần đề phòng áp lực

Tử vi 12 con giáp ngày 21/11/2026 hé lộ những chuyển biến đáng chú ý trên phương diện công việc, tài chính và tình cảm. Trong khi một số con giáp có cơ hội khẳng định năng lực, đón nhận tin vui về tiền bạc thì những tuổi khác cần thận trọng hơn trong lời nói và cách đưa ra quyết định. Cùng khám phá vận trình của 12 con giáp trong ngày thứ Bảy này!
HHT mở rộng đào tạo công nghệ cao, đón đầu nhu cầu nhân lực tương lai

HHT mở rộng đào tạo công nghệ cao, đón đầu nhu cầu nhân lực tương lai

Việc đưa vào hoạt động Trung tâm STEM AI ROBOT đánh dấu bước tiến mới của Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội trong đổi mới đào tạo, tăng cường thực hành và phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế số.
Giữ lửa đam mê, gieo mầm khoa học như Nhà giáo trẻ Nguyễn Thị Vân Anh

Giữ lửa đam mê, gieo mầm khoa học như Nhà giáo trẻ Nguyễn Thị Vân Anh

Từ những câu hỏi về chuyển động của máy móc khi còn nhỏ đến các nghiên cứu chuyên sâu về điều khiển và robot, TS. Nguyễn Thị Vân Anh, giảng viên Khoa Tự động hóa, Trường Điện - Điện tử, Đại học Bách khoa Hà Nội, đã từng bước xác định con đường khoa học mình muốn theo đuổi.
[E-Magazine] Trí tuệ nhân tạo soạn bài trong vài phút, vì sao người thầy vẫn bận rộn?

[E-Magazine] Trí tuệ nhân tạo soạn bài trong vài phút, vì sao người thầy vẫn bận rộn?

Chỉ một câu lệnh, trí tuệ nhân tạo (AI) có thể phác thảo giáo án, tạo câu hỏi kiểm tra và thiết kế học liệu trong thời gian ngắn. Nhưng sau sự tiện lợi ấy, giáo viên vẫn phải đọc, kiểm chứng, sửa chữa, chấm điểm và thấu hiểu từng học sinh. Những nghiên cứu mới đang chỉ ra một thực tế là công nghệ rút ngắn thời gian của từng việc, song chưa chắc làm nhẹ đi gánh nặng nghề nghiệp.
master