Kinh tế số là kinh tế chủ đạo trong sự phát triển chiến lược quốc gia, những biến chuyển lớn của toàn bộ nền kinh tế đang khiến cho năng lực số ngày một trở nên quan trọng. Các doanh nghiệp có xu hướng tăng cường công nghệ mới, đẩy nhanh kế hoạch số hóa, sẵn sàng với chiến lược làm việc từ xa và tự động hóa. Chính vì vậy mà việc nâng cao năng lực chuyên môn cao vững vàng và năng lực số tốt sẽ là yếu tố tồn tại duy nhất trong bối cảnh nền kinh tế số.
Ngày 10/11 tại Hà Nội, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (KHXH&NV), Đại học Quốc gia Hà Nội, Hiệp hội các Trường Đại học và Cao đẳng Việt Nam và Tập đoàn Meta cùng hợp tác tổ chức hội thảo “Năng lực số cho sinh viên trong bối cảnh chuyển đổi số giáo dục đại học”.
GS.TS. Hoàng Anh Tuấn – Hiệu trưởng Trường ĐHKHXH&NV – ĐHQGHN chia sẻ tại chương trình: học sinh, sinh viên Việt Nam có đầy đủ tố chất và cơ hội để phát triển một cách toàn diện trong môi trường số. Đặc biệt, các bạn sinh viên ở độ tuổi 18 – 22 sẽ là trụ cột, chủ nhân của đất nước, nên việc được trang bị năng lực số để chuẩn bị gia nhập vào thị trường lao động là vô cùng quan trọng. Trong đó lực lượng lao động chất lượng cao là sinh viên, do vậy cần có các nghiên cứu, đánh giá cho lực lượng sinh viên ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
Ông cũng cho biết, Trường ĐHKHXH&NV – ĐHQGHN đã phối hợp cùng Tập đoàn Meta triển khai dự án “Nâng cao năng lực số cho học sinh, sinh viên” và đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Dự án đã triển khai tích hợp các nội dung đào tạo kỹ năng số từ chương trình tư duy thời đại số của Tập đoàn Meta vào học phần nhập môn năng lực thông tin và đào tạo cho hơn 2000 sinh viên; xây dựng khung năng lực số dành cho sinh viên và các tài liệu phát triển năng lực số; thành lập câu lạc bộ nhân văn số, tổ chức cuộc thi sáng tạo video thông điệp cho thế hệ số trên quy mô toàn quốc,…. lan toả và thúc đẩy năng lực số tới sinh viên Việt Nam.
TS Nguyễn Sơn Hải – Cục trưởng Cục Công nghệ Thông tin, Bộ Giáo dục và Đào tạo nhận định: Thủ tướng đã kí quyết định phê duyệt chuyển đổi số quốc gia, trong đó giáo dục đào tạo là nhiệm vụ ưu tiên. Các trường cùng triển khai mô hình giáo dục chuyển đổi số, yếu tố con người có vai trò quyết định thay đổi nhận thức của giảng viên và khả năng thích ứng người học trong môi trường số là rất quan trọng.
Ông cũng đánh giá cao Trường ĐHKHXH&NV đã chủ động nghiên cứu và đưa vào áp dụng khung năng lực số dành cho sinh viên, điều này đã thể hiện sự tiên phong trong đổi mới và chuyển đổi số của nhà trường.
Hội nhập kinh tế và phát triển của công nghệ chính là phát triển công nghệ số. Điều này đòi hỏi về năng lực số của giới trẻ để thực hiện mục tiêu, năng lực chất lượng cao. Chuyển đổi số ảnh hưởng mạnh tới thị trường lao động. Phát triển kinh tế số xã hội số thì phải có công dân số, đại học số. Theo PGS.TS Phạm Bảo Sơn – phó giám đốc Đại học quốc gia Hà Nội.
TS. Sơn cho rằng chuyển đổi số trước hết công nghệ số là cần thiết nhưng con người rất quan trọng, cần có tư duy phù hợp để sử dụng công nghệ số. Việc nâng cao năng lực số là bài toán chung, Việt Nam giàu tiềm năng về lao động vì vậy càng khẳng định tầm quan trọng của năng lực số. Cần đưa vào chương trình giảng dạy ở nhiều góc độ tiếp cận khác nhau cho học sinh sinh viên.
Đứng ở góc độ hợp tác nước ngoài, ông Ruici Tio – Quản lý Chương trình chính sách, Khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, Tập đoàn Meta cho biết: tầm quan trọng của chuyển đổi số trong giáo dục, đây là dự án lần đầu tiên có mô hình xây dựng năng lực số cho sinh viên, xây dựng cẩm nang cung cấp năng lực và tư duy cho sinh viên, dự án này phù hợp mục tiêu tầm nhìn chuyển đổi số quốc gia của Việt Nam. Ông cũng hết sức vui mừng cho biết thông qua chương trình hợp tác với Trường ĐHKHXH&NV – ĐHQGHN, lần đầu tiên Tập đoàn Meta đã hỗ trợ thiết kế và đưa một môn học về năng lực số có tính tín chỉ vào giảng dạy cho sinh viên. Đây là một trong những nỗ lực của Meta nhằm hưởng ứng chương trình Chuyển đổi số quốc gia và góp phần xây dựng xã hội số.
PGS.TS. Trần Minh Tuấn – Vụ trưởng vụ kinh tế số và xã hội số, Bộ TT&TT trình bày báo cáo chia sẻ những thông tin rất hữu ích về tình hình nhân lực trong lĩnh vực công nghệ thông tin, cũng như tiềm năng phát triển đội ngũ nhân lực chất lượng cao ở Việt Nam với năng lực số tốt để thích ứng và hòa nhập trong xã hội số đang chuyển biến mạnh mẽ trên thế giới.
Theo đánh giá của các tổ chức thế giới, chỉ số phát triển của con người HDI VN năm 2019 đạt 0.693 xếp thứ 118/189; tăng trưởng bình quân 1,36 % trong nhóm các nước có tốc độ tăng trưởng chỉ số HDI cao. Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu xếp thứ 70/100 về nguồn nhân lực, chất lượng đào tạo nghề 80/100, lao động có chuyên môn cao 81/100.
Tỷ lệ đào tạo chuyên ngành CNTT tại Việt Nam số lượng tốt nghiệp chuyên ngành CNTT hàng năm khoảng 70.000 sinh viên tỷ lệ này còn thấp so với tổng dân số của Việt Nam.
Theo đó cần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; ưu tiên phát triển nhân lực cho công tác lãnh đạo, quản lý và các lĩnh vực then chốt trên cơ sở nâng cao, tạo bước chuyển biến mạnh mẽ, toàn diện, cơ bản về chất lượng giáo dục, đào tạo gắn cơ chế tuyển dụng và sử dụng đãi ngộ nhân tài, đẩy mạnh nghiên cứu, chuyển giao, ứng dụng và phát triển mạnh khoa học công nghệ đổi mới sáng tạo.
Kinh tế số sẽ làm cho thị trường lao động phải có sự thay đổi về cơ cấu lao động, cơ cấu nguồn lực, cơ cấu về trình độ lao động, có những yêu cầu về kỹ năng lao động khác nhau. Đặc biệt, người lao động phải có sự thích ứng cao hơn để đáp ứng những công việc mới tránh bị đào thải.
Ông cho biết, hiện tại thời gian tới sẽ thí điểm 5 trường đại học số; khởi động đào tạo chuyên ngành trong đó có môn học chuyển đổi số, chuyên ngành chuyển đổi số; học và làm việc thực tế bao gồm; thí điểm ở một số trường đại học, 1 kỳ học thực tập tại doanh nghiệp. Mục tiêu năm 2025 bổ sung 500.000 kỹ sư công nghệ, trong đó: 1% đạt trình độ top 50 đại học, 5% đạt trình độ top 100 đại học, 30% đạt trình độ top 500 trường đại học.
Ông cũng đề xuất phát triển hệ sinh thái giáo dục số tại Việt Nam cụ thể: Thứ nhất, đề xuất các cơ quan quản lý nhà nước tạo hành lang pháp lý. Ban hành các quy định về chương trình trực tuyến, thời lượng học, kiếm tra đánh giá chất lượng học trực tuyến, quy định điều kiện tổ chức lớp học trên môi trường mạng….; Thứ hai, tạo lập nền tảng giáo dục số quốc gia, cho phép chia sẻ, khai thác để thúc đẩy phát triển hệ sinh thái giáo dục số; Thứ ba, tuyên truyền nâng cao nhận thức cho toàn bộ công dân và đặc biệt là sinh viên để nâng cao năng lực số.
Trong khuôn khổ hội thảo, nhóm chuyên gia của Trường ĐHKHXH&NV đã công bố khung năng lực số cho sinh viên đầu tiên tại Việt Nam, dựa trên quá trình nghiên cứu và tham khảo nhiều khung năng lực số phổ biến trên thế giới. Khung năng lực này đã được các đơn vị đào tạo trong nước tham khảo rộng rãi để xây dựng các chương trình phát triển năng lực số, với mục tiêu giúp người học có được kỹ năng, kiến thức cần thiết để học tập, làm việc và giao tiếp một cách tích cực, an toàn trong môi trường số. Tại hội thảo cũng đã giới thiệu bộ tài liệu: Năng lực số và Cẩm nang phát triển năng lực số cho sinh viên. Đây là kết quả của dự án hợp tác giữa Tập đoàn Meta và Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội trong khuôn khổ dự án nâng cao năng lực số cho sinh viên.
Đỗ Phương
