Nghiên cứu khoa học: Bước đệm để sinh viên tiến xa hơn trong tương lai

Nghiên cứu khoa học (NCKH) là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong các trường Đại học. Trong suốt quá trình đào tạo, Trường Điện – Điện tử (ĐH Bách khoa Hà Nội) luôn đề cao vai trò, tầm quan trọng của hoạt động NCKH và đặt ra nhiệm vụ cho các hoạt động NCKH của giảng viên và sinh viên, nâng cao uy tín và chất lượng Nhà trường.

Sinh viên tìm tòi, nghiên cứu tại Lab APES chuyên về điện tử công suất do PGS.TS Nguyễn Kiên Trung phụ trách. Ảnh: Duyên Nguyễn

Sinh viên được trau dồi kỹ năng sáng tạo từ NCKH

Năm 2024, hoạt động sinh viên NCKH của ĐH Bách khoa Hà Nội thu hút hơn 1.300 sinh viên thamgia với 439 đề tài, chia làm 24 phân ban, tăng trưởng vượt bậc về số lượng so với năm 2023, trong đó sinh viên trường Điện - Điện tử luôn chiếm số lượng cao cho thấy sự lan tỏa và sức hút lớn của hoạt động này.

PGS.TS. Hoàng Sĩ Hồng – Phó hiệu trưởng trường Điện – Điện tử cho biết, những năm gần đây, hoạt động NCKH đã trở thành mối quan tâm lớn của các bạn sinh viên, hình thành nên một phong trào sôi nổi, phong trào “Sinh viên nghiên cứu khoa học”. Và có tiếp xúc, làm quen với nghiên cứu khoa học, chúng ta mới thấy đây thực sự là một hoạt động thiết thực, hữu ích.

Hiện nay, trường Điện – Điện tử đã chính thức thành lập 13 trên 16 phòng thí nghiệm nghiên cứu đã được quy hoạch, và đã bổ nhiệm 13 thầy cô trưởng phòng thí nghiệm nghiên cứu với các vai trò nhiệm vụ gắn với các phòng thí nghiệm.

“Mỗi phòng thí nghiệm (Lab) đều có sự tham gia tự nguyện từ 5-10 thầy cô, được bố trí các không gian làm việc đặc biệt, trong đó được nghiên cứu chính là các bạn SV từ năm thứ 2 đến năm thứ 5, và các bạn học viên sau ĐH như cao học, tiến sĩ. Lab được bố trí các không gian, chỗ ngồi cho người học nghiên cứu và không gian đặt các thiết bị nghiên cứu. Trung bình 1 phòng có diện tích tầm 120 m², đây là sự nỗ lực của trường Điện - Điện tử và đặc biệt là có sự chỉ đạo, cũng như sự đầu tư từ các nguồn đầu tư mà ĐH Bách khoa Hà Nội đã tạo điều kiện để trường Điện - Điện tử khai thác sử dụng” – PGS.TS. Hoàng Sĩ Hồng chia sẻ.

Bên cạnh đó, để khuyến khích SV tham gia, trường luôn duy trì cuộc thi Sinh viên Nghiên cứu khoa học thường niên, có đầy đủ các lĩnh vực tham gia, hệ thống các giải thưởng ghi nhận sự đóng góp, nỗ lực của các em. Các cuộc thi về sáng tạo trẻ (thiên về khởi nghiệp) những sản phẩm ứng dụng gắn liền với đời sống. Ngoài ra cũng có các chính sách khác như: các đề tài cơ sở, trong các đề tài cơ sở cũng có kinh phí dành cho những người tham gia hội nghị.

Tinh thần cầu tiến, vượt ngưỡng an toàn của sinh viên

Khi bắt tay thực hiện một bài báo cáo khoa học, sinh viên phải xác định chính xác các phương pháp nghiên cứu cần thiết dựa trên đối tượng nghiên cứu cụ thể, điều này kích thích sự vận động, tìm tòi, sự vận dụng toàn bộ kiến thức được học với khả năng nắm bắt thực tiễn.

Bùi Ngọc Hiệp – SV K65 trường Điện – Điện tử chia sẻ, khi tham gia vào Lab em đã học hỏi được nhiều điều từ thầy hướng dẫn, anh chị khóa trước và các bạn trong nhóm. Đây chính là điều kiện để giúp em hoàn thiện bản thân, trau dồi kiến thức và nhất là chúng em được thực hành, được làm và hoàn thiện những bản thiết kế mà khi lên lớp chúng em không có điều kiện để thực hiện.

Thực tế cho thấy nghiên cứu khoa học là cả một quá trình làm việc xâu chuỗi, sắp xếp công việc đòi hỏi chính xác, kiên trì, tỉ mẩn, đòi hỏi người làm nghiên cứu trau chuốt từng con chíp, nghiêm túc trong từng công đoạn.

PGS.TS. Nguyễn Kiên Trung – Giảng viên trường Điện – Điện tử cho biết, sinh viên khi tham gia NCKH sẽ mang đến tính chủ động, bản thân các em đã chủ động tham gia vào Lab thì khi nghiên cứu cũng sẽ tự giác để hoàn thành các công việc được giao.

“Đây không chỉ là nơi học hỏi mà còn là nơi để các em có bước đệm tiến xa hơn trong tương lai” – PGS.TS. Nguyễn Kiên Trung nhấn mạnh.

Đồng quan điểm với PGS.TS. Nguyễn Kiên Trung, PGS.TS. Nguyễn Đức Minh – Lab ngành bán dẫn cho rằng, đây là cơ hội vàng để sinh viên tích lũy kiến thức, từ lý thuyết trên lớp cho đến thực hành tại các phòng nghiên cứu. Từ đấy, tạo cho sinh viên tiền đề trong học tập và NCKH.

Mặc dù hiện nay trang thiết bị, cơ sở vật chất tại các phòng nghiên cứu vẫn chưa đáp ứng được hết nhu cầu của sinh viên, nhưng đây cũng chính là sự cố gắng của thầy và trò để mang đến những kết quả tốt nhất trong học tập.

Nguyễn Thị Nhật Linh và nhóm nghiên cứu hiện đang tham gia vào Lab RF3I. Ảnh:NVCC

Nghiên cứu làm hoàn thiện bản thân

Hàng năm các Lab đều có chính sách tuyển các SV mới, Lab là nhóm nghiên cứu có thế mạnh, có sở trường thông qua sự yêu thích của SV, thông qua yêu thích, định hướng cá nhân của SV, SV sẽ bắt đầu tìm hiểu, thấy phù hợp thì xin tham gia thông qua thủ tục đơn giản (hồ sơ tham gia nghiên cứu khoa học hoặc phỏng vấn trực tiếp).

Nguyễn Thành Long, sinh viên lớp Chương trình Tài năng Kỹ thuật Điều khiển và Tự động hóa K66 chia sẻ: “Trong quá trình học “nhập môn ngành điện” đầu năm thứ nhất, em rất muốn thử sức với các lab nghiên cứu về trường điện từ. Với tầm nhìn của một sinh viên năm nhất lúc ấy, em không thực sự biết chắc mình thích điều gì. Em yêu vật lý và cũng có nền tảng tốt so với các bạn về cả cơ học và trường điện từ. Song em đã quyết định chọn ngẫu nhiên trường điện từ để có những trải nghiệm đầu tiên về nghiên cứu học thuật với suy nghĩ rằng mình còn rất trẻ và việc thử để quan sát là cách tốt nhất để biết mình hợp với cái gì”.

Từ trước khi tham gia vào lab, em cũng đã quen với việc đọc các giáo trình, cơ sở lý thuyết của các hiện tượng vật lý, một số nghiên cứu ứng dụng. Nhưng việc vào lab vẫn bổ sung cho em rất nhiều kỹ năng khác như sử dụng các phần mềm mô phỏng, thiết kế và chế tạo mạch cứng thật, sử dụng các hệ thống đo lường.

Hiện tại và trong thời gian tới, Nguyễn Thành Long mong muốn phát triển bản thân cũng như đang tìm cách để có cái nhìn tổng quan nhất về một hệ thống IoT, qua đó từng bước để thiết kế của mình không chỉ dừng lại là tốt mà còn phù hợp để ghép nối trong một hệ thống chung.

Chính vì điều đó, học kỳ này Long đang tập trung học thêm về thiết kế mạch phần cứng và lập trình vi điều khiển cho hệ thống IoT trước khi hướng tới các hướng nghiên cứu xa hơn.

Còn đối với Nguyễn Thị Nhật Linh - lớp Chương trình Tài năng Kỹ thuật điều khiển - Tự động hóa, khóa 65, là một trong những sinh viên xuất sắc tham gia nhiều cuộc thi chia sẻ, em thích tham gia nghiên cứu khoa học đặc biệt trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, học máy. Được tham gia vào nhóm nghiên cứu của thầy cô, gặp gỡ những người có kinh nghiệm và các thế hệ đi trước em được học hỏi và trao dồi bản thân rất nhiều.

Bản thân là một người có ý chí cầu thị, thích nghiên cứu khoa học đặc biệt là trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, học máy, từ khi tham gia vào nhóm nghiên cứu, Linh cùng các bạn đã nghiên cứu thành công đề tài “Đèn tự động sử dụng cảm biến hồng ngoại” và đã đạt giải Nhất của trường Điện - Điện tử.

“Từ khi tham gia vào Lab, em có nhiều cơ hội nghiên cứu, được thầy cô hướng dẫn, định hướng, giúp em có cái nhiều đa chiều về nghiên cứu khoa học cũng như định hướng tốt hơn cho tương lai” - Nguyễn Thị Nhật Linh chia sẻ.

Bên cạnh các nhóm nghiên cứu, trường Điện - Điện tử cũng tổ chức những wordshop giới thiệu toàn bộ các nghiên cứu được gắn với các phòng thí nghiệm nghiên cứu đến toàn bộ các em SV từ năm thứ 2 để các em hiểu rõ thế nào là nghiên cứu KH, hướng chuyên môn mà thầy cô đang triển khai. Qua đó khơi gợi sự yêu thích, đam mê từ SV.

Tham gia NCKH sinh viên sẽ có nhiều cơ hội mà theo PGS.TS. Hoàng Sĩ Hồng đây là những cơ hội không phải ai cũng muốn là có được. Đó là có cơ hội áp dụng những kiến thức mình đã học để áp dụng vào thực tế, học hỏi được anh chị đi trước, học hỏi từ thầy cô để hoàn thiện kiến thức chuyên môn kỹ năng của mình, phát huy được năng lực mà mình chưa từng khám phá ra được.