Những bước chuyển lớn của ngành Công nghệ bán dẫn

Sức hút của ngành Công nghệ bán dẫn, cùng với nhu cầu nhân lực, chính sách an sinh đột phá của Nhà nước đã tạo bước ngoặt lớn cho ngành, trong mùa tuyển sinh 2026-2027. Ảnh: CĐCT Việt Nam

Chọn lọc kỹ lưỡng đầu vào, điểm chuẩn ngành Công nghệ bán dẫn tăng vọt

Để đảm bảo chất lượng nguồn nhân lực cho ngành công nghệ chiến lược, Bộ Giáo dục và Đào tạo (Bộ GDĐT) quy định ngưỡng đầu vào rất nghiêm ngặt đối với các chương trình đào tạo về chuyên ngành Thiết kế vi mạch bán dẫn, ngành Công nghệ bán dẫn. Cụ thể: Với môn Toán, thí sinh bắt buộc phải có điểm thi tốt nghiệp THPT môn Toán đạt tối thiểu từ 7,5 điểm trở lên (tương đương việc lọt vào top 20% thí sinh có điểm Toán cao nhất toàn quốc);

Với điểm sàn tổ hợp, mức tổng điểm sàn 3 môn xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp THPT do các trường top đầu công bố phải đạt từ 22,75 điểm trở lên.

Theo quy chuẩn đó, các trường đại học trong nước cũng đưa ra những tiêu chí, điều chỉnh điểm đầu vào. Theo ghi nhận chung, điểm chuẩn ngành Công nghệ bán dẫn năm nay được nhận định ở mức "tăng vọt bùng nổ", lọt vào nhóm những ngành có điểm đầu vào cao nhất mùa tuyển sinh 2026.

Điểm chuẩn trúng tuyển theo phương thức xét điểm thi tốt nghiệp THPT dao động từ 24,00 đến hơn 27,00 điểm tùy trường. Với phương thức xét điểm Đánh giá năng lực (ĐHQG - HCM), mức trúng tuyển đạt trên 900 điểm.

Tại các trường đại học tên tuổi lớn, ngành học này đã vươn lên vị trí quán quân hoặc thuộc nhóm có điểm đầu vào cao nhất toàn trường. Ví dụ, tại Đại học Bách khoa Hà Nội, các chuyên ngành liên quan đến vi mạch bán dẫn nằm trong nhóm STEM có điểm chuẩn cao, điểm số dao động từ 27,00 đến 28,50 điểm tùy theo từng mã ngành cụ thể (như Kỹ thuật Điện tử - Viễn thông, Vật lý kỹ thuật định hướng vi mạch);

Tại Trường Đại học Bách khoa - ĐHQG TP.HCM (HCMUT), ngay trong năm đầu tiên tuyển sinh độc lập, chuyên ngành Kỹ thuật bán dẫn của trường đã chiếm ngôi quán quân về điểm số, với điểm chuẩn phương thức tổng hợp đạt 85,80/100 điểm (vượt qua cả ngành Khoa học máy tính truyền thống). Chương trình giảng dạy bằng tiếng Anh của chuyên ngành Thiết kế vi mạch bán dẫn của trường cũng ghi nhận mức điểm chuẩn thuộc nhóm dẫn đầu, với phương thức xét tuyển tổng hợp (điểm học lực kết hợp điểm thi Đánh giá năng lực ĐHQG-HCM, điểm thi tốt nghiệp THPT, điểm học bạ, điểm thành tích và điểm hoạt động xã hội.

Với Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - ĐHQG TP.HCM, chuyên ngành Thiết kế vi mạch bán dẫn lấy 27,93 điểm (thang điểm 30); ngành Công nghệ bán dẫn lấy 27,34 điểm.

Tại Trường Đại học Công nghệ Thông tin (UIT) - ĐHQG TP.HCM, chuyên ngành Thiết kế vi mạch lấy 90,5/100 điểm (tương đương mức quy đổi từ 26,55 đến 27,15 điểm trên thang 30).

Trường Đại học Công nghệ - ĐHQG Hà Nội: Nhóm ngành Kỹ thuật Máy tính và Điện tử Viễn thông (đào tạo định hướng thiết kế vi mạch) lấy điểm chuẩn dao động từ 26,29 đến 26,63 điểm.

Đại học Phenikaa năm nay tiếp tục đầu tư mạnh cho ngành bán dẫn với các ngành học Chip bán dẫn và công nghệ đóng gói. Điểm chuẩn của trường ở mức vừa tầm (từ 20 điểm trở lên, tùy ngành) vẫn ghi nhận sự cạnh tranh khá lớn.

Những chính sách an sinh đột phá khiến ngành Công nghệ bán dẫn chạm đỉnh tuyển sinh

So với năm học 2025 - 2026, bức tranh tuyển sinh ngành Công nghệ bán dẫn trong năm học 2026 - 2027 đã có những thay đổi mang tính bước ngoặt, chuyển dịch rõ rệt từ giai đoạn "mở ngành thử nghiệm" sang "chuẩn hóa chất lượng cao".

Đối với điểm chuẩn, ngành này đã thiết lập đỉnh mới và có sự phân hóa mạnh. Song song đó, các chính sách về học phí, học bổng được ưu tiên. Đồng thời, nhu cầu thực tế về nhân lực của ngành luôn cao nên có nhiều ưu đãi về lương thưởng, chính sách an sinh xã hội cho nhân sự ngành này cũng hơn hẳn các ngành khác.

Về học phí, ngành Công nghệ bán dẫn năm nay có xu hướng nhích tăng từ 10% - 15% so với năm ngoái, do chi phí đầu tư phòng thí nghiệm phần cứng lớn. Bên cạnh đó, Bộ GDĐT cũng đề xuất nới trần học phí đại học công lập (áp dụng hệ số 2,5 lần cho nhóm ngành Kỹ thuật). Do đó, học phí ngành Công nghệ bán dẫn và các chuyên ngành tại các trường lớn đã tăng lên mức 33,6 triệu đến 40,5 triệu đồng/năm. Hệ chất lượng cao hoặc dạy bằng tiếng Anh học phí tăng mạnh, có nơi chạm ngưỡng 80 triệu đồng/năm.

Tuy nhiên, song song với việc tăng học phí theo lộ trình, mùa tuyển sinh năm nay cũng ghi nhận những chính sách an sinh đột phá. Cụ thể, năm học 2026 - 2027, Chính phủ chính thức áp dụng Nghị định số 179/2026/NĐ-CP. Toàn bộ sinh viên trúng tuyển chương trình đào tạo Vi mạch bán dẫn đạt chuẩn sẽ được Nhà nước cấp học bổng sinh hoạt phí trực tiếp từ 3,7 triệu đến 4,2 triệu đồng/tháng (bắt đầu chi trả từ ngày 1/9/2026). Đối với bậc Thạc sĩ và Tiến sĩ ngành này, mức hỗ trợ lên tới 5,5 - 8,4 triệu đồng/tháng.

Bên cạnh đó, một số trường đại học tư có chính sách miễn giảm học phí cho sinh viên ngành này; cấp học bổng từ quỹ của các doanh nghiệp, tập đoàn công nghệ liên kết với nhà trường, tài trợ học bổng từ 50% đến 100% học phí năm đầu hoặc toàn khóa cho các thí sinh có điểm đầu vào xuất sắc.

Có thể nói, ngành Công nghệ bán dẫn - từ một lĩnh vực đào tạo mang tính thí điểm, giờ đây đã chính thức vươn lên vị trí "ngành vua công nghệ", thu hút sự quan tâm đặc biệt của hàng triệu thí sinh và phụ huynh. Sự dịch chuyển mạnh mẽ này mở ra cơ hội vàng cho thí sinh nhưng cũng đặt ra những thách thức lớn cho toàn bộ hệ thống giáo dục chuyển mình theo hướng chuẩn hóa chất lượng cao.

Ghi nhận từ mùa tuyển sinh năm nay cho thấy, nhu cầu học ngành Công nghệ bán dẫn không còn là một trào lưu nhất thời mà đã trở thành bệ phóng nghề nghiệp vững chắc được bảo trợ bởi chính sách quốc gia.

Tuy nhiên, sức nóng của điểm chuẩn và tỷ lệ chọi đòi hỏi thí sinh phải có cái đầu lạnh và một chiến lược định hướng thông minh, theo năng lực học thuật, tư duy cùng kiên trì định hướng theo kế hoạch lâu dài để trở thành những nhân lực chất lượng cao, đáp ứng mọi tiêu chuẩn nhân sự của thời cuộc.

Năm học 2026-2027 chứng kiến sự bùng nổ của ngành Công nghệ bán dẫn trong mùa tuyển sinh. Nhu cầu nhân lực cao từ thị trường lao động trong và ngoài nước thúc đẩy nhiều trường đại học, cao đẳng mở thêm nhiều chuyên ngành đào tạo về bán dẫn, thiết kế vi mạch,... (Hình ảnh buổi thực hành đào tạo tại Trường Đại học sư phạm - Kỹ thuật, Đại học Đà Nẵng)

Sự tăng vọt về nhu cầu tuyển dụng cần được đồng bộ với thực tế vận hành tại các cơ sở đào tạo

Thống kê từ Bộ GDĐT cho biết, hiện cả nước có 34 cơ sở giáo dục đại học đăng ký đào tạo lĩnh vực bán dẫn, với kỳ vọng đáp ứng nhu cầu nhân lực các ngành công nghệ chiến lược trong giai đoạn mới. Cùng với việc gia tăng cơ sở đào tạo, yêu cầu đặt ra là phải bảo đảm chất lượng đào tạo, đáp ứng điều kiện thực hành, thực tập và có trách nhiệm đối với người học.

Lãnh đạo một số trường đại học đưa ra nhận định, công nghệ bán dẫn là hướng đi chiến lược dài hạn, đòi hỏi tầm nhìn 10-20 năm, công cuộc đầu tư vào phòng thí nghiệm và gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp để cung cấp nhân lực đón đầu xu thế toàn cầu là bài toán khó đối với nhiều trường đại học. Nhưng với sức hút về cơn khát nhân lực ngành công nghệ bán dẫn trên toàn cầu, nhiều trường đại học lớn đã đặt ra các chiến lược đào tạo dài hạn.

Cụ thể, tại Hội thảo quốc tế về thiết kế, sản xuất vi mạch và công nghệ cảm biến (WEFAB 2026), diễn ra hồi tháng 6, PGS.TS. Phạm Bảo Sơn - Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết, xác định bán dẫn là một trong những lĩnh vực công nghệ chiến lược, đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các mục tiêu phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của đất nước, Nhà trường đã đặt mục tiêu đào tạo 10.000 chuyên gia và xúc tiến xây dựng Trung tâm vi mạch quốc gia tại Hòa Lạc.

Để hiện thực hóa chiến lược đó, Đại học Quốc gia Hà Nội đã đầu tư hạ tầng nghiên cứu, xây dựng các chương trình đào tạo chuyên sâu, đặt mục tiêu triển khai các nhiệm vụ khoa học công nghệ trọng điểm để đào tạo nhân lực, tạo ra những sản phẩm khoa học công nghệ thiết thực phục vụ doanh nghiệp và xã hội.

Tuy nhiên, chia sẻ với báo giới về bài toán đầu tư trong đào tạo nhân lực của ngành này, GS.TS. Chử Đức Trình - Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết: Bài toán chi phí vận hành phòng thí nghiệm chế tạo đối với ngành Công nghệ bán dẫn rất lớn, có thể lên tới hàng nghìn USD mỗi ngày, để giải bài toán này, các trường phải đủ tiềm lực, đủ tầm nhìn dài hạn và dám đầu tư bài bản từ nền tảng vật lý, hóa học, điện tử gắn với thực tiễn.

GS.TS. Chử Đức Trình nhận định, cơ sở vật chất hiện tại của một số trường đại học có thể đáp ứng cơ bản yêu cầu về đào tạo bậc đại học, song ở trình độ cao hơn, nhất là thạc sĩ, thiết bị vẫn còn thiếu.

Hiện, thiết bị thực hành, thí nghiệm mới chỉ đáp ứng được khoảng 40% nhu cầu thực tế. Đối với một số đại học lớn vấn đề đầu tư, vận hành cũng gặp khó khăn.

Tại Đại học Bách khoa Hà Nội, Nhà trường đã đầu tư nhiều thiết bị có giá trị lên tới hàng tỷ đồng để phục vụ hoạt động nghiên cứu, đào tạo. Tuy nhiên, khi số lượng sinh viên theo học các ngành liên quan đến bán dẫn tăng mạnh, năng lực của hệ thống vẫn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu thực hành.

Về vấn đề này, PGS.TS. Nguyễn Đức Minh, Phó Hiệu trưởng Trường Điện - Điện tử, Đại học Bách khoa Hà Nội chia sẻ, để đáp ứng quy mô đào tạo, Nhà trường đang nỗ lực bổ sung các hệ thống tính toán cỡ lớn phục vụ nghiên cứu và thiết kế vi mạch.