Phong trào STEM ngày càng lớn mạnh nhờ phát triển hệ sinh thái STEM đúng hướng

Hàng nghìn người là học sinh, sinh viên, phụ huỵnh, các thầy cô giáo,… đến từ khắp mọi miền đất nước đã tham dự Ngày hội STEM Quốc gia lần thứ 8 (Vietnam STEM Festival 2023) tại khuôn viên Đại học Bách Khoa Hà Nội sáng ngày 8/10.

Vietnam STEM Festival 2023 với nhiều hoạt động như chung kết toàn quốc Cuộc thi bắn tên lửa nước “Bay vào vũ trụ”; thử thách STEM Sao Thủy; chung kết HUST Robot Arena; vòng loại Giải vô địch FC24 Việt Nam; bóng đá giả lập (FIAFAe); cờ vua vận động và Cuộc thi chung kết Robotics lần đầu được tổ chức.

Ngày hội STEM là hoạt động thường niên của cộng đồng STEM kể từ năm 2015 đến nay. Quy mô và sức hút người tham sự của sự kiện năm nay cho thấy phong trào STEM tại Việt Nam ngày càng lớn mạnh.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định – đại diện cho đơn vị chỉ đạo thực hiện Ngày hội STEM nhấn mạnh, hoạt động của cộng đồng STEM cho thấy sự chuyển biến tích cực về chất và lượng, được quan tâm dành nguồn lực để triển khai. Chủ đề ngày hội “Việt Nam bứt phá tầm cao”, khẳng định về sức sống bền bỉ, mạnh mẽ của cộng đồng STEM tại Việt Nam, nhấn mạnh tiếp sức cho thầy cô, học sinh trên hành trình tìm kiếm và mở mang trí thức khoa học.

“Chúng ta cùng nhau truyền đi thông điệp kết nối, lan tỏa và nâng cao nhận thức về vai trò của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, xây dựng niềm đam mê nghiên cứu ngay từ trên ghế nhà trường”, Thứ trưởng Lê Xuân Định nhấn mạnh khi phát biểu tại lễ khai mạc sự kiện.

Cuộc thi STEM Robotics Vietnam: kết tinh nhiều năm triển khai phong trào STEM tại địa phương

Điểm nhấn của Ngày hội STEM năm nay là ngoài Cuộc thi bắn tên lửa nước còn có chung kết Cuộc thi STEM Robotics Vietnam 2023 với sự tham gia 96 đội xuất sắc của hơn 300 thí sinh là học sinh tiểu học, THCS và THPT từ 16 tỉnh thành, phố. Các đội được chia thành 3 nội dung thi đấu, gồm: Robot ảo nhằm phổ cập lập trình, thí sinh chỉ cần có công cụ là máy tính (nội dung thi ViRC); Robot vật lý ở mức cơ bản với nội dung thi lập trình KCbot. Đây là loại robot made in Vietnam; nội dung thi Sáng tạo STEM robot (SRC) không phân biệt giải pháp, không phân biệt loại robot nào để cho học sinh thỏa sức sáng tạo. Đây là cấp độ cao nhất đòi hỏi học sinh phải có kiến thức nền về lập trình, biết vận dụng các kiến thức vật lý, toán, thậm chí là các kiến thức xã hội như lịch sử, địa lý, mỹ thuật,… để đưa vào thiết kế robot.

Qua cuộc thi các em có dịp tìm hiểu kỹ thuật điều khiển, cảm biến và các công nghệ mới nhất để xây dựng các chương trình và thuật toán cho Robot.

Anh Hoàng Văn Đông – Founder của Công ty Cổ phần Phát triển giáo dục KidCode, Trưởng ban Tổ chức giải cho biết: Đây không chỉ là cuộc thi mà còn là hành trình của các bạn học sinh suốt những tháng vừa qua đọc đề, thiết kế, lập trình và hăng hái luyện tập để có mặt ở ngày hôm nay. Tại đây các bạn được học hỏi, chia sẻ lẫn nhau. Các bạn là những đội đầu tiên trong giải quốc gia lần đầu tiên được tổ chức. Chúng tôi hy vọng đây là con đường để các bạn khám phá khoa học kỹ thuật, trưởng thành, hứa hẹn tương lai 4.0 sau này. Năm nay lần đầu tiên hình thành nên giải toàn quốc Vietnam STEM Robotics, là sự kết tinh của nhiều năm trước do các địa phương đã tổ chức.

“Chúng tôi mong muốn cần có một ngọn cờ, có một hoạt động tầm cỡ quốc gia để các địa phương có lộ trình cho các cấp học, các câu lạc bộ, các phòng giáo dục, sở giáo dục hưởng ứng phong trào STEM. Chúng tôi cũng hi vọng với định hình năm nay sẽ trở thành giải đấu thường niên cho ngày càng nhiều học sinh phổ thông có thể tham gia vào cuộc thi, thông qua đó có tinh thần sáng tạo, nắm bắt công nghệ chuẩn bị cho tương lai cách mạng công nghiệp 4.0 chuẩn bị nguồn nhân lực quốc gia”, Anh Hoàng Văn Đông bày tỏ.

Dẫn đoàn trường THCS Tân Tiến, Huyện An Dương, Thành phố Hải Phòng tham gia cuộc thi, cô Nguyễn Thị Hồng Quyết – Phó hiệu trưởng nhà trường cho biết: Trường THCS Tân Tiến là đại diện duy nhất cho khối THCS của Thành phố Hải Phòng tham gia cuộc thi năm nay. Theo chương trình giáo dục phổ thông, giáo dục STEM đã được đưa vào nhà trường từ năm 2017, sau đó nhân lên thành các ngày hội STEM cấp trường. Tại trường THCS Tân Tiến, đối với môn học tự nhiên, mỗi học kỳ ít nhất có hai bài học STEM gắn với môn học. Nhà trường có câu lạc bộ STEM tập trung ở các khối 6, 7, 8. Đã nhiều năm làm quen với STEM nhưng lần đầu tham gia cuộc thi nên các em học sinh rất háo hức và nghiêm túc chuẩn bị. “Đây là hoạt động bổ ích giúp các giáo viên cũng như học sinh tận dụng được các kiến thức khoa học kỹ thuật, toán học, giúp các bạn học đi đôi với hành, học cách tạo ra sản phẩm thiết thực cho cuộc sống. Cuộc thi vừa là trải nghiệm thú vị cho học sinh vừa thỏa mãn đam mê sáng tạo STEM, sáng tạo robot”, cô Nguyễn Thị Hồng Quyết nói về ý nghĩa của cuộc thi.

STEM trưởng thành nhờ sớm tạo hệ sinh thái

Ngày hội STEM đã được hình thành cách đây chục năm dưới hình thức cộng đồng do những người yêu mến STEM tổ chức. Nhiều năm nay ngày hội được tổ chức ở nhiều địa phương, nhiều cơ sở giáo dục khác nhau trên toàn quốc.

Anh Hoàng Văn Đông cho rằng để phát triển một lĩnh vực nào đó cần rất nhiều năm, cần có hệ sinh thái đầy đủ, cũng như STEM cần học sinh, giáo viên, cộng đồng hỗ trợ là các tổ chức xã hội, tổ chức nghề nghiệp, các doanh nghiệp STEM, trong đó nhân tố chính là học sinh. Học sinh đã trưởng thành rất nhiều nhờ các giáo viên sau nhiều lần được tập huấn, truyền tải kiến thức, cùng học sinh thi đấu cọ giải. Phong trào STEM của các địa phương đã tương đối trưởng thành. Hiện có trên 30 tỉnh thành đã có phong trào giáo dục STEM tốt, trong đó có thể nêu tên một số địa phương như Thái Thụy – Thái Bình, Nam Trực – Nam Định, Thanh Chương – Nghệ An, Bảo Thắng – Lào Cai,… và một số trường ở vùng sâu vùng xa.

Để phong trào STEM lan tỏa và đi vào thực chất hơn nữa, ông Hoàng Văn Đông cho rằng các doanh nghiệp starup cho vai trò quan trọng. Doanh nghiệp starup thường là những người tiên phong tìm giải pháp mới. Với vai trò là Founder của Kidcode và vốn xuất thân là kỹ sư tốt nghiệp Đại học Bách khoa Hà Nội, hiện là giảng viên khoa Điện tử – Viễn thông của trường Đại học Điện Lực, anh Đông nhận thấy việc dạy công nghệ cho sinh viên mang lại rất nhiều cơ hội nghề nghiệp cho họ, từ đó đặt câu hỏi “tại sao công nghệ phát triển mình lại không dạy kiến thức công nghệ khi các bạn còn nhỏ?”. Nếu các bạn được học, thực hành công nghệ sớm chắc chắn chúng ta sẽ có nguồn nhân lực tốt cho quốc gia. “Tôi thí nghiệm trong nhóm nhỏ các lớp học của Kidcode thấy các học sinh rất thích thú, tôi có niềm tin phong trào STEM chắc chắn sẽ phát triển tốt trong tương lai, mặc dù đối với các starup tự nghiên cứu, tự viết chương trình, tự sản xuất thiết bị trong một thị trường nhỏ là rất nhiều thử thách”, anh Hoàng Văn Đông chia sẻ.

Tuy nhiên, anh Hoàng Văn Đông cũng cho biết, nếu chỉ có các doanh nghiệp starup đi đầu thì chưa đủ, cần hành lang pháp lý của Nhà nước, của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ, các tổ chức xã hội, đoàn thể,… sẽ tạo nên sự trưởng thành của cả hệ sinh thái.

Bảo Hà

Ngày hội STEM quốc gia 2023 do Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh chỉ đạo, phối hợp Đại học Bách khoa Hà Nội, Liên minh STEM cùng các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực khoa học công nghệ, giáo dục STEM, thực hiện. Với chủ đề “Việt Nam, bứt phát tầm cao”, ngày hội đã diễn ra nhiều hoạt động sôi nổi trên toàn quốc trong suốt hơn 4 tháng và khép lại bằng Ngày hội lớn.

Bên cạnh các hoạt động chính, các bạn trẻ hòa mình vào nhiều trải nghiệm và thử thách. Nhiều trò chơi thực tế ảo hấp dẫn như: đua xe ôtô giả lập với hệ thống mô phỏng hiện đại đem đến cảm giác như đang lái xe thật; chụp ảnh cùng mô hình phi hành gia, kính thiên văn quả cầu mặt trăng to nhất Việt Nam, thực nghiệm quan sát vết đen Mặt Trời bằng kính thiên văn, cờ vua vận động. Người tham gia cũng được trực tiếp tương tác với robot AI, điều khiển Mbot đấu sĩ, trải nghiệm trực tiếp với các dự án robot sáng tạo; biểu diễn thí nghiệm khoa học, chế tạo đồ chơi thông minh.