RỐICONIC: Đưa múa rối truyền thống đến gần Gen Z

Giữa những thách thức trong việc đưa nghệ thuật truyền thống đến gần hơn với công chúng trẻ, dự án RỐICONIC đã lựa chọn một hướng đi khác. Khởi động từ tháng 11/2025, dự án do nhóm sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền phối hợp cùng Nhà hát Múa rối Việt Nam thực hiện, không chỉ giới thiệu nghệ thuật rối nước mà còn mở ra không gian trải nghiệm, nơi người trẻ được trực tiếp tương tác và đối thoại với di sản.

Tối 20/12, tại Nhà hát Múa rối Việt Nam, bên cạnh các suất diễn thường kỳ, một không gian trải nghiệm dành riêng cho khán giả trẻ đã được mở ra trong khuôn khổ dự án RỐICONIC. Không tiếp cận múa rối theo lối “xem - thưởng thức” truyền thống, dự án lựa chọn hình thức tương tác, mời người trẻ trực tiếp tham gia tìm hiểu, khám phá và đối thoại với di sản.

Ngay từ khu vực check-in, người tham dự đã được dẫn dắt vào không gian mang đậm sắc thái làng quê Bắc Bộ. Tiếp nối là khu trưng bày các tạo hình rối với kích thước và phong cách đa dạng, tái hiện những lát cắt đời sống dân gian như sinh hoạt lao động, lễ hội và các hình tượng quen thuộc trong kho tàng văn hóa truyền thống Việt Nam. Cách tổ chức này giúp khán giả nhìn nhận múa rối như một phần của đời sống văn hóa, chứ không chỉ là một loại hình biểu diễn trên sân khấu.

Dự án thu hút sự quan tâm của đông đảo khán giả yêu loại hình nghệ thuật múa rối. Ảnh: Minh Hồng

Hoạt động thu hút sự quan tâm lớn nhất trong workshop là trải nghiệm họa màu trên rối mộc. Tại đây, người tham gia được trực tiếp làm việc với chất liệu gỗ, tự tay lựa chọn màu sắc, đường nét và hoàn thiện tạo hình theo cảm nhận cá nhân. Không khí tại khu vực trải nghiệm luôn sôi nổi, khi người trẻ vừa sáng tạo, vừa trao đổi về ý nghĩa của từng chi tiết, qua đó hiểu rõ hơn quá trình hình thành một tạo hình rối trước khi xuất hiện trong các tiết mục biểu diễn.

Song song với hoạt động thực hành là không gian giao lưu, nơi khán giả trẻ có cơ hội trò chuyện trực tiếp với các nghệ nhân. NSƯT Đặng Duy Bằng, họa sĩ chế tác rối với hơn 30 năm gắn bó với nghề, cho rằng việc để người trẻ được “chạm” vào di sản là yếu tố then chốt để khơi dậy sự quan tâm bền vững. Khi tiếp cận từ chất liệu, câu chuyện nghề và quá trình sáng tạo, người trẻ sẽ có cái nhìn sâu sắc hơn về giá trị văn hóa ẩn sau mỗi tiết mục biểu diễn.

Bạn Bùi Bích Thuỷ - sinh viên Đại học Thăng Long cho biết, việc được tiếp cận nghệ thuật rối theo chuỗi hoạt động liên kết đã giúp bản thân bạn hiểu rõ hơn giá trị văn hóa của múa rối nước. Không chỉ dừng lại ở cảm giác thưởng thức, trải nghiệm mà sự kiện còn góp phần thay đổi cách nhìn của người trẻ về nghệ thuật truyền thống, từ chỗ xa cách sang gần gũi và dễ tiếp nhận hơn.

Hoạt động họa màu trên rối mộc dưới sự hướng dẫn của NSƯT Đặng Duy Bằng thu hút đông đảo người tham gia. Ảnh: Minh Hồng

Bên cạnh các hoạt động trải nghiệm, workshop còn giới thiệu những sản phẩm sáng tạo lấy cảm hứng từ múa rối, trong đó có bộ boardgame RỐIGENZ! - sản phẩm độc quyền của dự án. Thông qua hình thức trò chơi suy luận, các yếu tố văn hóa dân gian được lồng ghép linh hoạt, phù hợp với thói quen tiếp cận văn hóa của giới trẻ, đồng thời mở ra một hướng thử nghiệm mới trong việc đưa di sản vào đời sống đương đại.

Sau chuỗi hoạt động tìm hiểu và tương tác, khán giả được dẫn vào không gian biểu diễn với chương trình nghệ thuật “Âm vang đồng quê” tại sân khấu chính. Vở diễn tái hiện không gian làng quê Bắc Bộ với những sinh hoạt quen thuộc, thông qua sự kết hợp giữa múa rối nước và múa rối cạn, qua đó hoàn thiện hành trình tiếp cận di sản từ trải nghiệm đến thưởng thức.

Điểm khác biệt của RỐICONIC không nằm ở việc làm mới nghệ thuật rối, mà ở cách tổ chức trải nghiệm giúp người xem hiểu vì sao nghệ thuật này tồn tại và được gìn giữ. Khi đã có sự chuẩn bị về mặt nhận thức, khán giả trẻ dễ dàng theo dõi vở diễn hơn, đồng thời hình thành sự quan tâm mang tính chủ động đối với loại hình nghệ thuật truyền thống.

Vở diễn “Âm vang đồng quê” được tổ chức tại Nhà hát Múa rối Việt Nam. Ảnh: Minh Hồng

Theo bạn Nghiêm Trà My - Trưởng ban Tổ chức dự án RỐICONIC, dự án hướng tới giới trẻ với mong muốn làm mới nghệ thuật múa rối nước truyền thống thông qua góc nhìn của Gen Z bằng những cách kể chuyện mới mẻ và độc đáo. “Thay vì đặt di sản trong khuôn khổ giới thiệu một chiều, dự án lựa chọn cách tiếp cận dựa trên trải nghiệm và sự tham gia của công chúng, qua đó tạo ra sự kết nối thực chất giữa nghệ thuật truyền thống và người trẻ. Chúng mình tin rằng với cách tiếp cận này, di sản múa rối nước sẽ đến gần hơn với các bạn trẻ, được lan tỏa và phát triển mạnh mẽ hơn trong đời sống đương đại”, Trà My chia sẻ.

Với sự đón nhận tích cực từ công chúng, RỐICONIC được kỳ vọng sẽ tiếp tục lan tỏa những giá trị và thông điệp ý nghĩa, mở ra hành trình giàu cảm xúc trong việc chinh phục một loại hình văn hóa truyền thống bằng góc nhìn mới mẻ, sáng tạo.

Bích Ngọc - Thanh Uyên