Sandbox đã mở đường, doanh nghiệp công nghệ Việt còn chờ gì để bứt tốc?

Sandbox đã mở, công nghệ Việt bước vào giai đoạn tăng tốc

Phát biểu tại diễn đàn ngày 28/5, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh năm 2026 là năm có ý nghĩa bản lề đối với Việt Nam -năm đầu tiên triển khai mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Tuy nhiên, theo Thứ trưởng, Việt Nam không thể tiếp tục dựa vào các động lực tăng trưởng truyền thống vốn đang dần chạm ngưỡng.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương. Ảnh: BTC

Động lực mới phải đến từ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây không chỉ là xu hướng phát triển, mà là yếu tố mang tính quyết định cho năng lực cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn tới.

Sau một năm triển khai Nghị quyết 57, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tiến hành rà soát toàn diện hệ thống pháp luật liên quan đến khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Lần đầu tiên, Việt Nam xây dựng đồng bộ các bộ luật quan trọng như Luật Chuyển đổi số, Luật Công nghiệp công nghệ số, Luật Trí tuệ nhân tạo và Luật Dữ liệu.

Theo Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương, Việt Nam hiện nằm trong nhóm ít quốc gia trên thế giới sở hữu hệ thống pháp lý tương đối toàn diện cho các lĩnh vực công nghệ mới. Vì vậy, nhiệm vụ trọng tâm của năm 2026 không còn là xây dựng thêm cơ chế, mà là biến nền tảng thể chế thành kết quả thực tế phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Đáng chú ý, liên quan tới cơ chế sandbox cho đổi mới sáng tạo - vấn đề từng được xem là “nút thắt” của công nghệ mới, Thứ trưởng khẳng định khung pháp lý hiện nay đã cơ bản hoàn thiện. Luật Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo đã đặt nền móng pháp lý, trong khi các nghị định hướng dẫn Luật Công nghiệp công nghệ số cũng quy định khá cụ thể về quy trình, thủ tục và hồ sơ triển khai.

Theo Thứ trưởng, pháp luật hiện nay thực tế đã khá đầy đủ, điều quan trọng là các cơ quan quản lý và doanh nghiệp phải chủ động phối hợp để đưa cơ chế vào cuộc sống.

Không chỉ chuyển đổi số, doanh nghiệp Việt phải bước vào cuộc đua Deep Tech

Bên cạnh câu chuyện thể chế, diễn đàn cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc thay đổi tư duy chuyển đổi số.

Theo Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương, hiện nay nhiều người vẫn hiểu chuyển đổi số đơn thuần là mua thiết bị công nghệ, ứng dụng AI hay đầu tư cơ sở dữ liệu. Tuy nhiên, cốt lõi của chuyển đổi số là thay đổi tư duy và cách vận hành thông qua công nghệ.

Khi phát sinh khó khăn hoặc bài toán mới, điều đầu tiên cần nghĩ tới phải là công nghệ số có thể giải quyết vấn đề đó hiệu quả hơn như thế nào. Vì vậy, các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp cần chủ động đi xuống cơ sở, trực tiếp nắm bắt nhu cầu thực tế của người dân và doanh nghiệp thay vì triển khai chuyển đổi số theo phong trào.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Ngô Diên Hy - Phó Chủ tịch VINASA, Phó Tổng Giám đốc VNPT cho rằng Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, nơi khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ trở thành động lực tăng trưởng quan trọng nhất.

Theo ông Hy, doanh nghiệp công nghệ Việt đã chứng minh được năng lực làm chủ nhiều nền tảng số, hạ tầng số và từng bước tiến vào công nghệ lõi “Make in Viet Nam”, từ AI, Cloud đến các mô hình ngôn ngữ lớn bản địa hóa và hệ thống tác tử tự động hóa.

Quang cảnh Diễn đàn Cấp cao Chuyển đổi số Việt Nam - Châu Á 2026. Ảnh: Duyên Nguyễn

Tuy nhiên, giai đoạn bứt tốc sắp tới cũng đặt ra nhiều thách thức lớn như giới hạn nhân lực truyền thống, áp lực về hạ tầng và năng lượng sạch, cũng như khoảng trống pháp lý cho Deep Tech và công nghệ mới nổi.

Từ đó, ông Ngô Diên Hy cũng đề xuất một số hành động quyết liệt cho cộng đồng doanh nghiệp số:

Một là, dồn dịch nguồn lực cho R&D để chiếm lĩnh các không gian phát triển mới. Phải chủ động bước vào các lĩnh vực như Robotics, Kinh tế tầm thấp để khai phá không gian phát triển mới. Chúng ta phải có chân trong phòng thí nghiệm về Bán dẫn, phải có chất xám trong các thuật toán Lượng tử, phải đưa AI xuống đồng ruộng, nhà máy, và phải chiếm lĩnh không phận Kinh tế tầm thấp. Đó không phải là bài toán kinh doanh thuần túy, đó là trách nhiệm phụng sự dân tộc

Hai là, kích hoạt chiến dịch "Bình dân hóa công nghệ". Hãy đóng gói những công nghệ vĩ mô, phức tạp nhất thành những hệ sinh thái giải pháp AI "Plug & Play" tinh gọn với chi phí tối thiểu để trao chiếc "gậy phép công nghệ" này cho hàng triệu doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh cá thể.

Trong bối cảnh sandbox đã mở đường cho công nghệ mới, đây được xem là thời điểm để doanh nghiệp công nghệ Việt chuyển từ tư duy “chờ cơ chế” sang chủ động tăng tốc và làm chủ cuộc chơi công nghệ.