Sớm hoàn thiện quy định về sở hữu trí tuệ liên quan đến trí tuệ nhân tạo

Chiều 27/10, trong khuôn khổ chương trình Kỳ họp thứ mười, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ.

Trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng cho biết dự thảo Luật tập trung vào 5 nhóm chính sách lớn, trong đó nổi bật là nội dung “Hỗ trợ tạo ra và khai thác thương mại các đối tượng quyền sở hữu trí tuệ nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo”.

Nhóm chính sách thứ nhất là hỗ trợ tạo ra và khai thác thương mại các đối tượng quyền sở hữu trí tuệ nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Dự thảo Luật hoàn thiện cơ chế định giá quyền sở hữu trí tuệ thông qua việc cho phép xác định giá trị, lập danh mục riêng để quản trị trong trường hợp quyền sở hữu trí tuệ chưa đủ điều kiện ghi nhận là tài sản trong sổ kế toán. Đồng thời, bổ sung quy định xử lý xung đột quyền sở hữu trí tuệ, chống lạm dụng độc quyền, làm rõ quyền đăng ký và khai thác thương mại kết quả nghiên cứu sử dụng ngân sách nhà nước, cũng như cơ chế vay vốn dựa trên quyền sở hữu trí tuệ.

Dự thảo cũng hướng tới thúc đẩy thị trường giao dịch quyền sở hữu trí tuệ, hỗ trợ định giá, hướng dẫn các mô hình chuyển giao, chia sẻ quyền sở hữu trí tuệ và xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về giá trị quyền sở hữu trí tuệ.

Nhóm chính sách thứ hai là đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho việc đăng ký và xác lập quyền sở hữu trí tuệ. Theo đó, quy trình đăng ký sẽ được tinh gọn, rút ngắn thời gian xử lý đơn, tăng cường cơ chế hậu kiểm và bổ sung nguồn lực để thực hiện hiệu quả các thủ tục hành chính trong lĩnh vực này.

Nhóm chính sách thứ ba nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, nhất là trên môi trường số. Dự thảo bổ sung các biện pháp và chế tài xử lý hành vi xâm phạm quyền, tăng trách nhiệm của các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian, mở rộng phạm vi các hành vi vi phạm bị xử phạt hành chính, đồng thời nâng mức bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật. Ngoài ra, dự thảo cũng làm rõ khái niệm lạm dụng thủ tục bảo vệ quyền, củng cố hệ thống cơ quan bảo vệ quyền và hỗ trợ nguồn lực cho tổ chức, cá nhân trong công tác thực thi.

Nhóm chính sách thứ tư tập trung vào bảo đảm thi hành đầy đủ các cam kết quốc tế của Việt Nam về sở hữu trí tuệ. Dự thảo bổ sung đối tượng bảo hộ quyền liên quan đến quyền tác giả, mở rộng phạm vi tiêu hủy hàng hóa xâm phạm quyền, đồng thời làm rõ quy định liên quan đến nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình nhằm phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Cuối cùng, nhóm chính sách thứ năm cập nhật các vấn đề mới trong bảo hộ sở hữu trí tuệ, đặc biệt là liên quan đến công nghệ và trí tuệ nhân tạo. Dự thảo cho phép sử dụng hợp pháp văn bản, dữ liệu công khai phục vụ nghiên cứu, huấn luyện và phát triển hệ thống trí tuệ nhân tạo; bổ sung quy định bảo hộ kiểu dáng công nghiệp cho bộ phận sản phẩm, tài sản ảo; xem xét bảo hộ sáng chế đối với chương trình máy tính, thuật toán, phương pháp kinh doanh trong một số trường hợp, cũng như bảo hộ nhãn hiệu có chứa tên quốc gia.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng trình bày tờ trình. Ảnh: media.quochoi.vn

“Việc bổ sung các quy định trên sẽ tạo hành lang pháp lý đầy đủ, giúp quyền sở hữu trí tuệ trở thành tài sản có giá trị thương mại, có thể khai thác và sử dụng như các tài sản hữu hình khác”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Hoàng Thanh Tùng khẳng định Ủy ban tán thành sự cần thiết của việc sửa đổi, bổ sung Luật Sở hữu trí tuệ. Ông đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các quy định liên quan đến trí tuệ nhân tạo nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể sở hữu trí tuệ, đồng thời thúc đẩy đổi mới tư duy lập pháp, phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số trong quản lý nhà nước về lĩnh vực này.

Quang cảnh phiên họp chiều 27/10. Ảnh: media.quochoi.vn