Tháo gỡ điểm nghẽn thể chế để Petrovietnam bứt phá trong kỷ nguyên năng lượng mới

Ngày 30/6 tại Hà Nội, Hội Dầu khí Việt Nam (VPA) tổ chức Diễn đàn Dầu khí - Năng lượng thường niên năm 2026 với chủ đề "Cơ hội và thách thức của ngành dầu khí - năng lượng Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới của đất nước".

Diễn đàn quy tụ đại diện các cơ quan Trung ương, các Ủy ban chuyên môn của Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành cùng lãnh đạo Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) và Hội Dầu khí Việt Nam nhằm trao đổi về chiến lược phát triển ngành trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng, phát triển xanh và yêu cầu tăng trưởng mới của nền kinh tế.

Quang cảnh diễn đàn

Chuyển dịch năng lượng vừa là thách thức, vừa là cơ hội tái định vị ngành

Phát biểu đề dẫn, TS. Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam, cho biết ngành dầu khí - năng lượng đang chịu tác động đồng thời của nhiều yếu tố như biến động địa chính trị, nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng, yêu cầu giảm phát thải và xu hướng chuyển dịch năng lượng toàn cầu.

Bên cạnh đó, nhiều mỏ dầu khí chủ lực đang suy giảm sản lượng, trong khi các dự án mới ngày càng đòi hỏi trình độ công nghệ cao hơn, nguồn vốn lớn hơn và điều kiện khai thác phức tạp hơn, tạo áp lực đáng kể đối với tăng trưởng của toàn ngành.

Tuy nhiên, theo ông, đây cũng là thời điểm để ngành mở rộng không gian phát triển sang các lĩnh vực giàu tiềm năng như LNG, điện khí, điện gió ngoài khơi, hydrogen, công nghệ thu hồi và lưu trữ carbon (CCS/CCUS), cùng các dịch vụ kỹ thuật năng lượng chất lượng cao.

TS. Nguyễn Quốc Thập - Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam phát biểu tại diễn đàn

Trong bối cảnh đó, Petrovietnam đang từng bước khẳng định vai trò là Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia với định hướng phát triển hệ sinh thái năng lượng tích hợp, vừa bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh kinh tế, vừa đóng vai trò dẫn dắt quá trình chuyển dịch năng lượng của Việt Nam.

Theo TS. Nguyễn Quốc Thập, để thực hiện sứ mệnh này, bên cạnh đổi mới quản trị và nâng cao năng lực cạnh tranh, Petrovietnam cần được tạo điều kiện bằng hệ thống cơ chế, chính sách phù hợp với yêu cầu phát triển mới.

Đồng quan điểm, ông Trịnh Quốc Tuy, Chuyên viên cao cấp Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, cho rằng Petrovietnam cần tập trung giải quyết đồng thời sáu vấn đề chiến lược gồm: bảo đảm an ninh năng lượng; ứng phó biến động địa chính trị; phát triển các lĩnh vực năng lượng mới như điện gió ngoài khơi, hydrogen xanh và công nghệ thu hồi carbon; tìm kiếm động lực tăng trưởng thay thế các mỏ truyền thống đang suy giảm; phát triển hạ tầng năng lượng phục vụ nền kinh tế số; đồng thời đổi mới quản trị và nâng cao năng lực công nghệ.

Ông cũng nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện thể chế, sửa đổi Luật Dầu khí, Luật Điện lực và xây dựng cơ chế riêng cho các lĩnh vực năng lượng mới nhằm tạo hành lang pháp lý đủ mạnh cho quá trình phát triển.

Đột phá thể chế - chìa khóa để Petrovietnam vươn tầm khu vực và thế giới

Theo ông Trần Thanh Tùng, Phó Vụ trưởng Vụ Dầu khí và Than (Bộ Công Thương), quá trình hiện thực hóa các nghị quyết của Đảng, Quốc hội và Chính phủ đối với lĩnh vực dầu khí - năng lượng vẫn đang đối mặt nhiều rào cản về thể chế, nguồn lực, thủ tục đầu tư và yêu cầu chuyển dịch năng lượng.

Để tháo gỡ các điểm nghẽn này, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, sửa đổi Luật Dầu khí và Luật Điện lực, tăng cường phân cấp, phân quyền cho doanh nghiệp; đồng thời phát triển hạ tầng năng lượng, huy động nguồn lực xã hội, thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực và triển khai các dự án năng lượng mới.

Làm rõ định hướng phát triển của Petrovietnam trong giai đoạn tới, ông Vũ Đào Minh, Phó Tổng Giám đốc Petrovietnam, cho biết Tập đoàn đang sở hữu quy mô tài sản gần 1,2 triệu tỷ đồng, doanh thu tương đương khoảng 9-10% GDP và đặt mục tiêu gia nhập Fortune Global 500 vào năm 2030.

Phó Tổng Giám đốc Petrovietnam Vũ Đào Minh chia sẻ tại diễn đàn

Đến năm 2050, Petrovietnam hướng tới quy mô doanh thu 80-100 tỷ USD, trong đó hơn 50% sản lượng đến từ các nguồn năng lượng phát thải thấp, từng bước trở thành tập đoàn công nghiệp - năng lượng có năng lực cạnh tranh trong khu vực và quốc tế.

Theo ông Vũ Đào Minh, để hiện thực hóa mục tiêu này, Petrovietnam xác định hai nhóm điều kiện then chốt.

Thứ nhất là điều kiện cần, đến từ đổi mới nội tại, bao gồm duy trì sản lượng khai thác, đẩy nhanh các dự án trọng điểm như Chuỗi khí - điện Lô B - Ô Môn, mở rộng đầu tư và kinh doanh quốc tế, thúc đẩy chuyển đổi số theo định hướng "AI-First", tăng đầu tư cho nghiên cứu - phát triển (R&D) và xây dựng các trung tâm công nghiệp - năng lượng tích hợp nhằm tối ưu chuỗi giá trị.

Thứ hai là điều kiện đủ, chính là những đột phá về thể chế. Trong đó, Petrovietnam kiến nghị hoàn thiện Luật Dầu khí theo hướng linh hoạt hơn đối với các mỏ nhỏ và mỏ cận biên; áp dụng cơ chế "luồng xanh" cho các dự án năng lượng chiến lược; xây dựng cơ chế thử nghiệm (sandbox) đối với hydrogen, điện gió ngoài khơi và thị trường carbon; đồng thời nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp theo chuẩn OECD, gắn phân quyền với trách nhiệm giải trình.

Các ý kiến tại diễn đàn đều thống nhất rằng, khi đổi mới từ nội tại doanh nghiệp được kết hợp với những cải cách mạnh mẽ về thể chế, Petrovietnam sẽ có đủ nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh, hiện thực hóa mục tiêu trở thành tập đoàn công nghiệp - năng lượng hàng đầu khu vực, đồng thời tiếp tục giữ vai trò nòng cốt trong bảo đảm an ninh năng lượng và dẫn dắt quá trình chuyển dịch năng lượng của Việt Nam.