Toà soạn số: Hành trình chuyển mình của báo chí hiện đại

Góc nhìn
20/06/2025 14:16
Chuyển đổi số trong báo chí đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về xây dựng mô hình tòa soạn số hiện đại, linh hoạt và thích ứng với môi trường truyền thông số đa nền tảng.
aa

Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0, chuyển đổi số trong báo chí không còn là lựa chọn mà là yêu cầu sống còn để đáp ứng sự thay đổi trong thói quen tiếp nhận thông tin của công chúng. Tại Việt Nam, chủ trương này được thể hiện rõ nét qua Đề án Quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025 (Quyết định 362/QĐ-TTg, ngày 3/4/2019) và Chiến lược Chuyển đổi số báo chí đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 (Quyết định 348/QĐ-TTg, ngày 6/4/2023). Các chính sách này nhấn mạnh việc khuyến khích phát triển báo chí đa phương tiện, xây dựng các cơ quan báo chí chủ lực hiện đại, trong đó mô hình tòa soạn số là yếu tố cốt lõi để đảm bảo tính chuyên nghiệp, nhân văn và khả năng định hướng dư luận xã hội.

Dự thảo Luật Báo chí (sửa đổi), đang được Bộ Thông tin và Truyền thông hoàn thiện, cũng đề cập đến việc tạo hành lang pháp lý hỗ trợ chuyển đổi số, bao gồm các quy định về quản lý nội dung số, bảo vệ chủ quyền thông tin trên không gian mạng, khuyến khích ứng dụng công nghệ hiện đại trong hoạt động báo chí. Các quy định này nhằm đảm bảo báo chí không chỉ thích nghi với xu hướng số hóa mà còn giữ vai trò dẫn dắt, định hướng dư luận trong bối cảnh cạnh tranh với các nền tảng xuyên biên giới.

Toà soạn số: Hành trình chuyển mình của báo chí hiện đại

Toà soạn số: Từ lý thuyết đến thực tiễn

Tòa soạn số là mô hình tổ chức báo chí dựa trên nền tảng công nghệ, tích hợp các quy trình sản xuất, biên tập, xuất bản và phân phối nội dung đa nền tảng. Đây không chỉ là việc chuyển đổi từ báo in sang báo điện tử, mà là sự chuyển dịch toàn diện về tư duy làm báo, từ đơn kênh sang đa phương tiện, từ cảm tính sang dữ liệu, từ truyền thống sang hội tụ. Theo PGS.TS Đỗ Thị Thu Hằng, Trưởng ban Nghiệp vụ Hội Nhà báo Việt Nam, tòa soạn số phải đáp ứng năm yếu tố: nội dung số, công nghệ số, công chúng số, kinh tế số và hệ sinh thái số.

Bà Hằng cho rằng, để chuyển đổi từ mô hình tòa soạn truyền thống sang mô hình tòa soạn số, mỗi cơ quan báo chí cần xác định rõ đây chính là đích đến của sự chuyển đổi. Bản chất của báo chí số là sử dụng công nghệ số để vận hành, đồng thời sáng tạo nội dung, sản xuất các dòng sản phẩm số, kinh doanh và phát hành trên các nền tảng số trong một hệ sinh thái số.

Ông Lê Quốc Minh - Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân đã nhấn mạnh tại hội thảo “Ứng dụng công nghệ trong quản trị tòa soạn số” rằng: “Xây dựng tòa soạn số sẽ làm thay đổi toàn diện bộ mặt của ngành báo chí”.

Theo ông, cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, quyết liệt, bám sát thực tiễn, chủ động nắm bắt các sự kiện, kịp thời thông tin, định hướng dư luận xã hội bảo đảm khách quan, chính xác, có trọng tâm, trọng điểm. Ông nói thêm: “Một kỷ nguyên mới của báo chí số, công nghệ số, hội tụ công nghệ và hội tụ nội dung đã hình thành và đang phát triển mạnh mẽ. Hội tụ nội dung và hội tụ công nghệ được xem như là một chìa khóa để mở ra con đường mới cho các nhà báo, các tòa soạn hiện đại”.

Để thực hiện được điều đó, cần có một sự “tích hợp” và “hội tụ” cả về nội dung lẫn hình thức xuất bản của một tờ báo, theo đó mô hình “tòa soạn số” trở thành xu thế tất yếu của các cơ quan báo chí thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng.

Bức tranh chuyển đổi số tại các tòa soạn lớn

Những năm gần đây, nhiều cơ quan báo chí tại Việt Nam đã có bước chuyển mình mạnh mẽ trong tiến trình chuyển đổi số. Bằng cách đưa công nghệ vào vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển, các tòa soạn đã ứng dụng mô hình tòa soạn số để sản xuất nội dung hấp dẫn, tiếp cận hiệu quả các nhóm độc giả mới, tối ưu kênh phân phối và gia tăng nguồn thu đáng kể.

Là một trong những báo điện tử lớn nhất Việt Nam, VnExpress được đánh giá là đơn vị tiên phong trong xây dựng tòa soạn số. Tại đây, một chủ đề có thể được khai thác dưới nhiều định dạng: bài viết, video, infographic, đồ họa tương tác và cả podcast. Đội ngũ biên tập viên kiêm nhiệm nhiều vai trò: viết - quay - dựng - đăng tải. Công nghệ cũng được tích hợp sâu trong quy trình: hệ thống CMS tự động hóa mạnh mẽ, tự gợi ý tiêu đề sau khi hoàn thành bài viết, kiểm tra lỗi ngữ pháp, phân tích xu hướng đọc của người dùng giúp tòa soạn liên tục điều chỉnh nội dung theo thời gian thực. Những công nghệ mới trong lĩnh vực AI cũng đang được áp dụng trong VnExpress như Natural Language Processing (NLP), Machine Learning (ML), Vi- sion, Speech (Speech To Text, Text To Speech).

Toà soạn số: Hành trình chuyển mình của báo chí hiện đại
VnExpress thường xuyên áp dụng các định dạng như video clip, đồ họa, biểu đồ, âm thanh... vào bài viết để đem đến trải nghiệm tốt nhất cho độc giả

Trong khi đó Báo Tuổi Trẻ xây dựng chiến lược phát triển đa nền tảng mạnh mẽ với hệ sinh thái nội dung phong phú: trang điện tử, kênh YouTube, Fanpage Facebook, TikTok, podcast,... Mỗi nền tảng có cách thể hiện nội dung riêng, phù hợp thói quen tiêu dùng của từng nhóm độc giả. Đặc biệt, đội ngũ phóng viên được đào tạo để trở thành những “người kể chuyện số” - linh hoạt trong nhiều kỹ năng: viết, quay, dựng, tương tác mạng xã hội,...

VietnamNet tập trung phát triển các sản phẩm báo chí phân tích sâu, chuyên đề số (long-form) với nhiều định dạng như video clip, đồ họa tương tác, biểu đồ phân tích. Báo cũng bắt đầu áp dụng các công nghệ số hiện đại như AI, dữ liệu lớn, và các hình thức truyền tải tin bài hiện đại như E-maga- zine, Interactive, Infographic, Sto- ry scroll,... Bước chuyển này giúp VietnamNet không chỉ đổi mới cách kể chuyện báo chí mà còn nâng cao trải nghiệm của độc giả. Nhờ áp dụng mô hình tòa soạn số mà hiện tại Vietnamnet đã là những báo điện tử hàng đầu tại Việt Nam.

Hành trình dài trong tư duy, công nghệ và văn hoá

Kết quả đo lường chuyển đổi số báo chí hàng năm của Bộ Thông tin và Truyền thông cho thấy, dù có những bước tiến đáng kể, tỷ lệ các cơ quan báo chí Việt Nam đạt mức độ trưởng thành về chuyển đổi số vẫn còn thấp, chủ yếu tập trung ở các cơ quan báo chí lớn.

Theo báo cáo của Bộ TT và TT, năm 2023, 339 cơ quan báo chí được cấp tài khoản để tự đánh giá mức độ trưởng thành chuyển đổi số, trong đó 273 cơ quan hoàn thành đánh giá. Kết quả cho thấy chỉ 3,66% cơ quan báo chí đạt mức xuất sắc, chủ yếu là các cơ quan lớn như Đài Truyền hình Việt Nam, VnExpress, Báo Lao Động, VietnamNet, trong khi 63% ở mức yếu, tập trung ở các tạp chí khoa học (45,35%) và báo chí địa phương (17,44%).

Năm 2024, số liệu cải thiện đáng kể: 351 cơ quan báo chí tham gia tập huấn, 282 cơ quan hoàn thành đánh giá, với 28 cơ quan (9,93%) đạt mức xuất sắc, 65 cơ quan đạt mức tốt, nhưng vẫn còn 38,65% ở mức yếu, vẫn chủ yếu là các tạp chí khoa học (47,71%) và tạp chí Trung ương/ địa phương (22,02%).

Toà soạn số: Hành trình chuyển mình của báo chí hiện đại

Thách thức lớn nhất khi triển khai tòa soạn số không chỉ nằm ở công nghệ, mà ở con người và tư duy làm báo. Theo đó, không phải phóng viên nào cũng sẵn sàng học kỹ năng mới, không phải lãnh đạo nào cũng dám thay đổi cấu trúc tổ chức cũ. Trong khi đó, đầu tư cho công nghệ đòi hỏi chi phí lớn, chưa kể đến việc khó đo lường hiệu quả trong ngắn hạn.

Bài học từ các cơ quan đi đầu cho thấy: chuyển đổi số là một quá trình dài hạn, cần sự đồng bộ giữa tầm nhìn chiến lược, đào tạo con người và cải tiến công nghệ. Phóng viên đa năng, có tư duy công nghệ và am hiểu nền tảng số sẽ là nhân tố chủ chốt. Tòa soạn phải là một hệ sinh thái mở, linh hoạt và học hỏi liên tục.

Thực tiễn chuyển đổi số báo chí và phát triển báo chí số cho thấy hầu hết các cơ quan báo chí đều nỗ lực lớn trong chuyển đổi số như một đòi hỏi sống còn, phát triển các dòng sản phẩm báo chí số, xây dựng và quản trị tòa soạn số. Tuy nhiên, chuyển đổi số báo chí vẫn còn chậm về tiến độ, chưa đi vào thực chất.

Làm báo thời công nghệ cần gì để thành công?

Từ thực tiễn triển khai chuyển đổi số tại một số cơ quan báo chí, có thể rút ra một số định hướng quan trọng để hoàn thiện mô hình tòa soạn số.

Thứ nhất, cần sớm xây dựng hoặc cập nhật chiến lược chuyển đổi số dài hạn (5 - 10 năm), từ đó định hướng lại nhận thức, tổ chức lại quy trình làm việc, hướng đến một mô hình tòa soạn hội tụ - đa nền tảng, đa phương tiện.

Thứ hai, các cơ quan báo chí nên đầu tư mạnh vào công nghệ, phát triển theo hướng “media-tech” - tích hợp công nghệ vào nghiệp vụ báo chí. Một hướng đi hiệu quả là hợp tác với các doanh nghiệp công nghệ trong và ngoài nước thay vì tự phát triển bộ phận nghiên cứu lớn.

Thứ ba, cần tổ chức lại quy trình sản xuất theo nguyên tắc “digital-first”, lấy số hóa làm trung tâm. Hội tụ không phải là “cộng dồn” các loại hình báo chí, mà là tích hợp thông minh, linh hoạt hóa nội dung để phù hợp từng nền tảng và từng nhóm độc giả mục tiêu.

Thứ tư, chuyển đổi số không chỉ tạo ra sản phẩm mới, mà còn hình thành văn hóa làm việc mới trong tòa soạn. Tinh thần tự học, đổi mới sáng tạo và tác nghiệp đa năng cần được khuyến khích mạnh mẽ. Nhờ đó, nhiều cơ quan báo chí đã nâng cao chất lượng nhân sự, tăng lượng truy cập và mở rộng độ phủ thông tin chính thống tới đông đảo công chúng.

Tòa soạn số không chỉ là câu chuyện về phần mềm hay máy móc, mà là một bước tiến trong tư duy làm báo hiện đại. Từ mô hình lý thuyết đến những chuyển động thực tiễn, dễ thấy rằng chỉ những tòa soạn nào dám thay đổi, dám thử nghiệm, dám đặt độc giả làm trung tâm mới có thể đứng vững trong cơn sóng công nghệ.

Tudonghoangaynay.vn
tan-hoang-minh
Tin bài khác
Tử vi vòng quay công nghệ ngày 23/11/2026: Tuổi Ngọ tài lộc khởi sắc, tuổi Thìn cần thận trọng

Tử vi vòng quay công nghệ ngày 23/11/2026: Tuổi Ngọ tài lộc khởi sắc, tuổi Thìn cần thận trọng

Tử vi 12 con giáp ngày 23/11/2026 dự báo nhiều chuyển biến đáng chú ý trên các phương diện công việc, tài chính và tình cảm. Trong khi một số con giáp có cơ hội đón nhận tin vui, khẳng định năng lực và cải thiện thu nhập, một vài tuổi cần chú ý hơn đến cách ứng xử, quản lý chi tiêu và cân bằng cảm xúc. Cùng khám phá vận trình của 12 con giáp trong ngày thứ Hai!
IEA cảnh báo thế giới có nguy cơ không đạt mục tiêu năng lượng tái tạo năm 2030

IEA cảnh báo thế giới có nguy cơ không đạt mục tiêu năng lượng tái tạo năm 2030

Công suất năng lượng tái tạo toàn cầu dự kiến đạt 9.710 GW vào năm 2030, thấp hơn mục tiêu tăng gấp ba lần so với năm 2022, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo.
Ba xu hướng AI định hình tự động hóa sản xuất năm 2027

Ba xu hướng AI định hình tự động hóa sản xuất năm 2027

Kiểm soát chất lượng tự điều chỉnh, AI không gian và robot tích hợp AI vật lý được dự báo là ba xu hướng nổi bật của ngành sản xuất trong năm 2027, thúc đẩy doanh nghiệp chuyển từ thử nghiệm AI sang ứng dụng trực tiếp trên dây chuyền.
BSR tài trợ 5 tỷ đồng xây dựng nhà đa năng tại Trường THCS Thăng An

BSR tài trợ 5 tỷ đồng xây dựng nhà đa năng tại Trường THCS Thăng An

Tổng Công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) vừa khánh thành, bàn giao công trình Nhà đa năng tại Trường THCS Thăng An (TP. Đà Nẵng), góp phần hoàn thiện cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng giáo dục và tạo điều kiện phát triển toàn diện cho học sinh.
TP.HCM khai thác 100 xe giường nằm thuần điện đi Đà Lạt và miền Tây

TP.HCM khai thác 100 xe giường nằm thuần điện đi Đà Lạt và miền Tây

Trang bị bộ pin 357 kWh cho tầm hoạt động 450 km mỗi lần sạc, 100 xe giường nằm thuần điện vừa chính thức vận hành trên 3 tuyến liên tỉnh từ TP.HCM.
Path robotics đẩy mạnh phát triển AI vật lý trong sản xuất

Path robotics đẩy mạnh phát triển AI vật lý trong sản xuất

Path Robotics, doanh nghiệp công nghệ có trụ sở tại bang Ohio (Mỹ), vừa huy động thành công 300 triệu USD trong vòng gọi vốn Series E nhằm mở rộng nền tảng trí tuệ nhân tạo vật lý (Physical AI) cho lĩnh vực sản xuất. Nguồn vốn mới sẽ được đầu tư vào phát triển các ứng dụng robot, mở rộng nhiệm vụ tự động hóa và tăng cường đào tạo mô hình AI. Sau vòng gọi vốn, công ty được định giá 2,45 tỷ USD, nâng tổng số vốn huy động từ khi thành lập năm 2018 lên hơn 610 triệu USD.
Hà Nội miễn phí vé tham quan nhiều địa điểm văn hóa dịp 24/11

Hà Nội miễn phí vé tham quan nhiều địa điểm văn hóa dịp 24/11

Nhân Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11 và Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, nhiều địa điểm văn hóa tại Hà Nội triển khai chương trình miễn phí vé tham quan. Đây là cơ hội để người dân khám phá những công trình di sản, bảo tàng nổi tiếng mà không tốn chi phí vào cửa.
Sân bay Gia Bình thúc đẩy kết nối hàng không toàn cầu tại Routes World 2026

Sân bay Gia Bình thúc đẩy kết nối hàng không toàn cầu tại Routes World 2026

Tham gia Routes World 2026 tại Đức, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình đã có hơn 30 cuộc gặp với các hãng hàng không và đối tác quốc tế, mở rộng cơ hội hợp tác phát triển mạng đường bay, vận tải hàng hóa và kết nối hàng không khu vực.
Tử vi vòng quay công nghệ ngày 22/11/2026: Tuổi Tỵ đón vận may, tuổi Mùi cần thận trọng

Tử vi vòng quay công nghệ ngày 22/11/2026: Tuổi Tỵ đón vận may, tuổi Mùi cần thận trọng

Tử vi 12 con giáp ngày 22/11/2026 mang đến những dự báo đáng chú ý về công việc, tài chính và tình cảm. Có con giáp gặp nhiều thuận lợi, cơ hội phát triển rộng mở, nhưng cũng có tuổi cần chú ý đến các mối quan hệ và cân nhắc kỹ lưỡng trước những quyết định quan trọng. Cùng khám phá vận trình của 12 con giáp trong ngày Chủ nhật này!
TECHPRO NEXT 2026: Kiến tạo nền tảng vận hành thông minh cho tòa nhà thế hệ mới

TECHPRO NEXT 2026: Kiến tạo nền tảng vận hành thông minh cho tòa nhà thế hệ mới

Hội thảo TECHPRO NEXT 2026 giới thiệu nhiều giải pháp AIoT, Edge AI và tích hợp hệ thống, hướng tới nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành tòa nhà; đồng thời đánh dấu sự ra mắt dịch vụ TECH TAILOR dành cho doanh nghiệp SME.
master