Tổng Bí thư Tô Lâm: Khoa học công nghệ mở lối cho tăng trưởng nhanh và bền vững

Sức mạnh từ sự hợp nhất

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu chỉ đạo. Ảnh: Duyên Nguyễn

Ngày 01/3/2025, hai ngành Bưu chính Viễn thông và Khoa học - Công nghệ chính thức hợp nhất, hình thành Bộ Khoa học và Công nghệ. Đây là quyết sách chiến lược, thể hiện tầm nhìn của Đảng, Nhà nước: thống nhất đầu mối, cộng hưởng nguồn lực, nâng cao hiệu quả lãnh đạo, quản lý, để khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực trung tâm của phát triển.

Tổng Bí thư nhấn mạnh: "Hợp nhất để tập trung, tránh phân tán; để mỗi nguồn lực đầu tư được sử dụng hiệu quả; để doanh nghiệp, nhà khoa học, người dân có một địa chỉ tin cậy đồng hành, hỗ trợ".

Đây là bước đi quan trọng nhằm hiện thực hóa Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành quốc sách đột phá trong giai đoạn phát triển mới.

Tổng Bí thư cho rằng, một nhiệm vụ bao trùm, xuyên suốt là Bộ Khoa học và Công nghệ phải đi đầu trong việc tổ chức thực hiện thắng lợi Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị - với đầy đủ các định hướng, nhiệm vụ trọng tâm đã có trong Nghị quyết.

Vấn đề quan trọng hiện nay là tập trung hành động quyết liệt, cụ thể hóa bằng những việc làm thiết thực, hiệu quả, tạo chuyển biến rõ rệt trong thực tiễn, lan tỏa mạnh mẽ trong toàn xã hội.

Tổng Bí thư Tô Lâm và Thủ tướng Phạm Minh Chính cùng các đại biểu tham quan triển lãm thành tựu khoa học và công nghệ trong khuôn khổ buổi lễ. Ảnh: Duyên Nguyễn

Ba trụ cột then chốt

Để làm được điều đó, trong rất nhiều nhiệm vụ của Nghị quyết 57, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh 3 trụ cột then chốt mà Bộ và ngành Khoa học và Công nghệ cần tập trung trong thời gian tới.

Về thể chế đột phá và môi trường thuận lợi, với chức năng tham mưu, kiến tạo, Bộ phải chủ động đề xuất, hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách để khuyến khích đổi mới sáng tạo, thúc đẩy chuyển đổi số.

Tổng Bí thư cho rằng, thể chế không chỉ để quản lý, mà còn để khơi thông nguồn lực, biến tiềm năng thành hiện thực, biến trí tuệ Việt Nam thành sản phẩm, công nghệ, giá trị gia tăng. Cần nhanh chóng ban hành các chính sách vượt trội, có cơ chế thử nghiệm đối với công nghệ mới; đồng thời mạnh dạn trao quyền, bảo vệ người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Về công nghệ lõi, hạ tầng số và ngành mũi nhọn, với chức năng quản lý nhà nước, Bộ phải định hướng và dẫn dắt phát triển những lĩnh vực công nghệ mũi nhọn có ý nghĩa chiến lược như công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình, bảo đảm an ninh năng lượng, phục vụ phát triển xanh, bền vững,…

Bên cạnh đó, tập trung xây dựng hạ tầng số quốc gia hiện đại, đồng bộ, an toàn, coi đó là hệ thần kinh trung ương của quản trị quốc gia và phát triển kinh tế số, xã hội số. Trong lựa chọn công nghệ, không chạy theo giải pháp rẻ, lạc hậu mà phải quyết tâm đi tắt, đón đầu, tiếp cận công nghệ tiên tiến, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Về nguồn lực, nhân lực và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, với chức năng kết nối, điều phối, Bộ phải thúc đẩy huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho khoa học - công nghệ; tăng mạnh tỷ trọng chi ngân sách và khuyến khích doanh nghiệp, quỹ đầu tư mạo hiểm cùng tham gia.

Đầu tư cho khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải được coi là chiến lược lâu dài, chấp nhận độ trễ và rủi ro, nhưng phải kiên định theo đuổi vì đó là đầu tư cho tương lai.

Đồng thời, phải có cơ chế đặc biệt để thu hút, trọng dụng nhân tài trong và ngoài nước; khuyến khích start-up sáng tạo, gắn đào tạo đại học, sau đại học với nhu cầu thực tiễn. Doanh nghiệp cần thực sự trở thành trung tâm hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, là chủ thể giải quyết những "đề bài lớn" của đất nước; viện - trường là nền tảng, trí thức và nhân tài là động lực.

Lịch sử 80 năm ngành Bưu chính Viễn thông, 66 năm ngành Khoa học - Công nghệ, là lịch sử của truyền thống anh hùng, sáng tạo, cống hiến, hy sinh. Tinh thần ấy hôm nay cần được khơi dậy mạnh mẽ trong phong trào thi đua yêu nước, để mỗi người, mỗi tổ chức đều nỗ lực vì mục tiêu chung: Một nước Việt Nam hùng cường, thịnh vượng.

Phong trào thi đua phải cụ thể, thiết thực, gắn với kết quả, tránh hình thức. Mỗi năm, mỗi đơn vị cần đăng ký, thực hiện ít nhất một sáng kiến, một công trình đổi mới sáng tạo có tác động trực tiếp tới phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống nhân dân.

Tổng Bí thư kêu gọi, mỗi cơ quan, mỗi nhà khoa học, mỗi doanh nghiệp hãy thi đua có sáng kiến, công trình, sản phẩm cụ thể, thiết thực. Đó là cách tốt nhất để biến phong trào thi đua yêu nước thành hiện thực cuộc sống sống động.

Theo Tổng Bí thư, đất nước ta đang đứng trước vận hội lịch sử. Khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là lựa chọn, mà là con đường sống còn để phát triển nhanh và bền vững. Đây là chìa khóa vàng để hiện thực hóa khát vọng Việt Nam hùng cường, thịnh vượng vào năm 2045.

"Đảng, Nhà nước và Nhân dân đặt niềm tin lớn lao vào các đồng chí. Với truyền thống vẻ vang, tinh thần đoàn kết, sáng tạo, tôi tin tưởng ngành Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục tiên phong, xứng đáng là động lực trung tâm của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đưa Việt Nam vững bước đi lên", Tổng Bí thư bày tỏ.

Nhân dịp này, Tổng Bí thư trao tặng Bộ KH&CN 10 chữ: "Tự chủ - Trí tuệ - Công nghệ - Đột phá - Hội nhập".

Tổng Bí thư Tô Lâm trao Huân chương Lao động hạng Nhất tặng Bộ KH&CN. Ảnh: Duyên Nguyễn

Tổng Bí thư Tô Lâm trao Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất tặng Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng. Ảnh: Duyên Nguyễn

Trong khuôn khổ Lễ kỷ niệm, thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Tổng Bí thư Tô Lâm trao Huân chương Lao động hạng Nhất tặng Bộ Khoa học và Công nghệ vì đã có thành tích đặc biệt xuất sắc, đột xuất trong công tác tham mưu phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; trao Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất tặng Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng vì đã có thành tích xuất sắc trong nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ kết hợp quốc phòng, an ninh, góp phần vào sự nghiệp xây dựng quân đội, củng cố quốc phòng và bảo vệ Tổ quốc.