Trung Quốc dự kiến đầu tư 940 tỷ USD cho chuyển đổi năng lượng trong năm 2026

Ảnh minh họa

Đáng chú ý, quốc gia này đang chuyển trọng tâm từ việc mở rộng công suất điện gió, điện mặt trời sang phát triển lưới điện và hạ tầng hỗ trợ nhằm nâng cao hiệu quả khai thác năng lượng tái tạo.

Theo Báo cáo Chuyển đổi Năng lượng Toàn cầu do Hiệp hội Cải cách và Phát triển Doanh nghiệp Trung Quốc, một tổ chức nghiên cứu có liên hệ với nhà nước, công bố trong tháng 11/2026, công suất phát điện từ các nguồn năng lượng carbon thấp của Trung Quốc đã chiếm 60,1% tổng công suất lắp đặt vào cuối năm 2025.

Trong năm 2025, Trung Quốc đóng góp 63,6% tổng công suất phát điện từ các nguồn năng lượng thay thế được bổ sung trên toàn cầu. Sản lượng điện carbon thấp của nước này đạt 3.990 tỷ kWh, tương đương 38,3% tổng sản lượng điện quốc gia.

Những kết quả này phản ánh quá trình đầu tư kéo dài nhiều năm vào điện gió, điện mặt trời, xe điện và hệ thống lưu trữ năng lượng, với sự hỗ trợ đáng kể từ các chính sách của nhà nước.

Công suất năng lượng tái tạo tăng mạnh, nhưng xuất hiện tình trạng dư thừa

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc gia Trung Quốc (NEA), tổng công suất điện gió và điện mặt trời lắp đặt của nước này đã vượt 2 tỷ kW vào cuối tháng 9/2026, sau khi bổ sung thêm 170 triệu kW trong 9 tháng đầu năm.

Trong đó, công suất điện mặt trời đạt 1,31 tỷ kW, tăng 16,5% so với cùng kỳ năm trước, còn công suất điện gió đạt 700 triệu kW, tăng 20,4%.

Tuy nhiên, tốc độ mở rộng nhanh cũng kéo theo tình trạng dư thừa công suất sản xuất thiết bị, cạnh tranh gay gắt và khiến một số doanh nghiệp phá sản.

Tình trạng dư thừa đặc biệt rõ rệt trong ngành sản xuất thiết bị điện mặt trời và xe điện, khiến cơ quan quản lý phải từng bước cắt giảm trợ cấp nhằm thúc đẩy doanh nghiệp nâng cao khả năng tự chủ và cạnh tranh.

Hiện Trung Quốc chiếm hơn 80% sản lượng linh kiện tấm pin mặt trời và khoảng 70% sản lượng thiết bị điện gió trên toàn cầu. Nguồn cung thiết bị giá rẻ từ nước này đã góp phần kéo giảm chi phí phát điện gió hơn 60% và điện mặt trời khoảng 80%.

Trung Quốc cũng là thị trường xe điện lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, khi thị trường nội địa dần bão hòa và tốc độ tăng trưởng doanh số chậm lại, các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc đang mở rộng hoạt động sang thị trường nước ngoài.

Những mẫu xe có giá cạnh tranh và chất lượng cao đang tạo áp lực lên các hãng ô tô châu Âu, vốn gặp bất lợi về chi phí sản xuất, trong đó có chi phí năng lượng.

Dù đầu tư mạnh vào điện gió và điện mặt trời, Trung Quốc vẫn phụ thuộc đáng kể vào nhiệt điện than. Theo số liệu Bloomberg công bố, trong nửa đầu năm 2026, điện than chiếm 49,7% tổng sản lượng điện của nước này, lần đầu tiên giảm xuống dưới ngưỡng 50%.

Tuy nhiên, tỷ trọng này có thể thay đổi do biến động theo mùa của sản lượng điện gió, điện mặt trời và nhu cầu tiêu thụ điện.

Chuyển trọng tâm đầu tư sang lưới điện và hạ tầng truyền tải

Sự phụ thuộc vào điều kiện thời tiết của điện gió và điện mặt trời đang thúc đẩy Trung Quốc điều chỉnh các ưu tiên đầu tư.

Trong nhiều năm, hoạt động chuyển đổi năng lượng chủ yếu tập trung vào việc xây dựng thêm các nhà máy điện tái tạo. Tuy nhiên, khi công suất phát điện tăng nhanh, những hạn chế về truyền tải và khả năng hấp thụ điện của hệ thống ngày càng trở nên rõ rệt.

Tại một số thời điểm, các nhà máy điện gió và điện mặt trời có thể tạo ra lượng điện lớn nhưng nhu cầu tiêu thụ không tương ứng. Khi hệ thống truyền tải và lưu trữ không đủ khả năng tiếp nhận, một phần sản lượng buộc phải bị cắt giảm.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), Trung Quốc dự kiến đầu tư khoảng 140 tỷ USD trong năm 2026 để mở rộng lưới điện và phát triển hạ tầng liên quan.

Khoản đầu tư này nhằm nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống, tăng khả năng tiếp nhận điện gió và điện mặt trời, đồng thời hạn chế tình trạng phải cắt giảm sản lượng điện tái tạo.

Một trong những giải pháp quan trọng là xây dựng thêm các tuyến truyền tải để đưa điện từ những khu vực có nguồn năng lượng gió và mặt trời dồi dào nhưng nằm xa các trung tâm tiêu thụ đến các khu vực có nhu cầu điện lớn.

Tuy nhiên, phát triển hạ tầng truyền tải đòi hỏi nguồn vốn đáng kể và thời gian triển khai kéo dài. Sau hơn một thập kỷ mở rộng mạnh công suất điện gió và điện mặt trời, Trung Quốc đang phải tăng đầu tư vào lưới điện để khai thác hiệu quả hơn các nguồn phát đã được xây dựng.

Tập đoàn Lưới điện Quốc gia Trung Quốc (State Grid Corporation of China), đơn vị vận hành lưới điện lớn nhất nước này, dự kiến đầu tư tới 574 tỷ USD trong giai đoạn đến năm 2030, tập trung vào việc mở rộng hệ thống lưới điện.

Quy mô đầu tư này cao hơn khoảng 40% so với tổng chi tiêu cho tài sản cố định trong giai đoạn 5 năm kết thúc vào năm 2025.

Với kế hoạch đầu tư quy mô lớn trong những năm tới, Trung Quốc được dự báo sẽ tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu thế giới về chi tiêu cho chuyển đổi năng lượng.

Theo Oil Price