Từ 5G đến AI: Cơ hội cho nhà khoa học trẻ Việt Nam

Đại học Bách khoa Hà Nội kết nối cộng đồng nghiên cứu siêu cao tần Đông Nam Á, mở rộng cơ hội cho nhà khoa học trẻ

GS.TS Vũ Văn Yêm cho biết, kỹ thuật siêu cao tần ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động nghiên cứu, sản xuất cũng như phát triển kinh tế - Ảnh: VGP/Thu Trang

Công nghệ hiện diện trong đời sống hằng ngày

Tại Hội thảo quốc tế về kỹ thuật siêu cao tần IEEE MTT-S IMWS-AMP 2026 dành cho khu vực Đông Nam Á do Đại học Bách khoa Hà Nội đăng cai, GS.TS Vũ Văn Yêm, Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội, cho biết kỹ thuật siêu cao tần là lĩnh vực nghiên cứu và điều khiển sóng vô tuyến điện ở tần số cao, phục vụ truyền thông, định vị, thăm dò và truyền tải năng lượng.

Tên gọi có vẻ chuyên sâu, nhưng các ứng dụng của lĩnh vực này lại rất gần với đời sống. Những thế hệ mạng di động từ 2G, 3G, 4G, 5G và hướng tới 6G đều cần ăng-ten và các thiết bị thu phát vô tuyến. Wi-Fi trong gia đình, GPS trên điện thoại, radar hàng không, thông tin vệ tinh, truyền hình số và viễn thám cũng được phát triển trên nền tảng này.

Trong hàng không, radar và thiết bị vô tuyến giúp máy bay kết nối với hệ thống điều khiển mặt đất. Trong viễn thám, dữ liệu từ vệ tinh được sử dụng để xây dựng bản đồ, theo dõi môi trường và quản lý tài nguyên. Các hệ thống cảm biến trong nhà máy, phương tiện giao thông hay đô thị thông minh cũng cần kết nối không dây để trao đổi dữ liệu.

Theo GS.TS Vũ Văn Yêm, kỹ thuật siêu cao tần là một hướng chuyên môn sâu của ngành điện tử viễn thông, nhưng có phạm vi ứng dụng rộng và ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động nghiên cứu, sản xuất cũng như phát triển kinh tế.

Sự phát triển nhanh của công nghệ đòi hỏi công tác đào tạo không thể chỉ dừng ở việc cung cấp kỹ năng vận hành những hệ thống có sẵn. Mục tiêu xa hơn là hình thành đội ngũ có khả năng thiết kế thiết bị, nghiên cứu giải pháp mới và từng bước làm chủ công nghệ.

Điều này cũng đặt ra yêu cầu gắn đào tạo với phòng thí nghiệm, hoạt động nghiên cứu và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Sinh viên cần được tiếp cận các bài toán cụ thể, tham gia phát triển sản phẩm và hiểu công nghệ có thể giải quyết vấn đề trong đời sống, sản xuất như thế nào.

Đưa người trẻ đến gần chuyên gia hàng đầu

Theo GS.TS Vũ Văn Yêm, một trong những giá trị trực tiếp của hội thảo là tạo điều kiện để sinh viên, học viên sau đại học và nhà khoa học trẻ Việt Nam tiếp cận những công nghệ, kết quả nghiên cứu và xu hướng mới trên thế giới.

Người trẻ không chỉ nghe các chuyên gia trình bày, mà còn có thể trao đổi về đề tài đang theo đuổi, đặt câu hỏi và nhận góp ý chuyên môn. Đây là cơ hội khó có được nếu chỉ tiếp cận tri thức qua tài liệu hoặc các công trình đã công bố.

Từ những kết nối ban đầu, sinh viên và các nhóm nghiên cứu có thể tìm kiếm đối tác, tham gia mạng lưới hợp tác, tiếp cận các chương trình trao đổi hoặc cơ hội học tập, nghiên cứu sau đại học ở nước ngoài.

Sự tham gia của doanh nghiệp cũng giúp các đề tài nghiên cứu bám sát hơn nhu cầu thực tế, tạo tiền đề để phát triển sản phẩm và chuyển giao công nghệ. Các hoạt động trình bày ý tưởng trong thời gian ngắn tại hội thảo còn giúp sinh viên rèn luyện khả năng diễn đạt, phản biện và thuyết phục đối tác.

Theo GS.TS Vũ Văn Yêm, một ý tưởng muốn tiến gần đến ứng dụng không chỉ cần có giá trị khoa học, mà còn phải chứng minh được tính khả thi và khả năng giải quyết vấn đề thực tiễn.

TS. Manfred Schindler: Công nghệ truyền thông đang trở thành một phần thiết yếu của hạ tầng trí tuệ nhân tạo

Hạ tầng để AI vận hành

Ở góc độ rộng hơn, TS. Manfred Schindler, thành viên cấp Fellow trọn đời của IEEE, thành viên danh dự trọn đời IEEE MTT-S, nguyên Phó Chủ tịch Hội đồng Hoạt động Kỹ thuật IEEE, cho rằng công nghệ truyền thông đang trở thành một phần thiết yếu của hạ tầng trí tuệ nhân tạo.

“Để AI có thể hoạt động, các thiết bị và hệ thống phải có khả năng kết nối, trao đổi dữ liệu với nhau”, TS. Manfred Schindler phân tích.

Theo ông, cùng với sự phát triển của AI và các hệ thống cảm biến, nhu cầu truyền dữ liệu sẽ tiếp tục gia tăng. Điều này đặt ra yêu cầu nghiên cứu các dải tần mới, trong đó có terahertz, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn tài nguyên tần số hiện có.

TS. Manfred Schindler nhận định Việt Nam đang có vai trò ngày càng rõ nét hơn trong nghiên cứu và phát triển công nghệ. Việc kết nối sinh viên, kỹ sư và nhà khoa học trẻ với mạng lưới chuyên gia quốc tế sẽ giúp Việt Nam không chỉ tiếp nhận tri thức mới, mà còn từng bước tham gia vào quá trình phát triển các công nghệ tương lai.

Theo chinhphu.vn