| Đẩy mạnh hợp tác giáo dục, vun đắp nền tảng lâu dài quan hệ Việt - Trung Việt - Trung xây dựng Phòng thí nghiệm Liên hợp ứng dụng trí tuệ nhân tạo |
Ngày 22/9, tại cơ sở của Đại học Công nghệ Quế Lâm, Trung Quốc, Hội Tự động hóa Việt Nam và Đại học Công nghệ Quế Lâm đã ký Biên bản ghi nhớ hợp tác về Phòng thí nghiệm trọng điểm chung Việt Nam - Trung Quốc về ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số.
Theo nội dung biên bản, hai bên thiết lập quan hệ hợp tác trên nguyên tắc tôn trọng, bình đẳng, phát huy thế mạnh và cùng có lợi. Trọng tâm là phối hợp trong công nghệ thông tin, phát triển nguồn nhân lực và chuyển đổi số, với các hướng như kỹ thuật phần mềm, kỹ thuật mạng, xử lý thông tin bằng AI, phân tích dữ liệu lớn, hệ thống ứng dụng số và các ứng dụng trí tuệ nhân tạo.
Từ ký kết MOU đến phòng thí nghiệm chung Việt Nam - Trung Quốc
Một trong những nội dung quan trọng của thỏa thuận là việc hai bên cùng xây dựng “Phòng thí nghiệm trọng điểm chung Việt Nam - Trung Quốc về ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số”. Phòng thí nghiệm được định hướng trở thành nền tảng hợp tác đổi mới sáng tạo công nghệ thông tin hướng tới ASEAN, tích hợp nghiên cứu khoa học, đổi mới công nghệ, đào tạo nhân lực và chuyển giao kết quả nghiên cứu.
 |
| Đại diện 2 bên Việt - Trung tại lễ kí kết. |
 |
| MOU có thời hạn 3 năm kể từ ngày ký và tự động gia hạn thêm 5 năm. |
GS. Qian Kai, Phó Hiệu trưởng Đại học Công nghệ Quế Lâm cho biết nhà trường có thế mạnh về khoa học và kỹ thuật máy tính, kỹ thuật mạng, khoa học máy tính và công nghệ thông tin, với hệ thống đào tạo và nghiên cứu được xây dựng tương đối toàn diện. Một số ngành đào tạo đã đạt các chứng nhận quốc tế về kiểm định giáo dục kỹ thuật, đồng thời trường có chương trình đào tạo trình độ thạc sĩ trong các lĩnh vực khoa học và kỹ thuật máy tính, kỹ thuật phần mềm.
Theo GS. Qian Kai, trên nền tảng đó, Đại học Công nghệ Quế Lâm đã tích lũy năng lực nghiên cứu trong các lĩnh vực như phân tích dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và hệ thống ứng dụng số, đồng thời có kinh nghiệm triển khai các hoạt động nghiên cứu khoa học liên hợp và hợp tác xuyên quốc gia.
Ông cho biết nhà trường mong muốn thông qua hợp tác với Hội Tự động hóa Việt Nam thúc đẩy đào tạo, nghiên cứu khoa học, trao đổi công nghệ và chuyển giao thành quả nghiên cứu. Hai bên có thể phối hợp xây dựng các chương trình đào tạo, nền tảng nghiên cứu và ứng dụng công nghệ, qua đó hình thành một nền tảng hợp tác đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực công nghệ thông tin.
 |
| GS. Qian Kai, Phó Hiệu trưởng Đại học Công nghệ Quế Lâm Trung Quốc. |
Thông qua hợp tác, hai bên có thể tăng cường trao đổi, học hỏi về công nghệ, chia sẻ các thành quả nghiên cứu và cùng thúc đẩy sự phát triển trong lĩnh vực số giữa Trung Quốc và Việt Nam.
Phát biểu tại lễ ký, TS. Dương Nguyên Bình, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Tự động hóa Việt Nam, cho rằng MOU không chỉ là một hoạt động hợp tác giữa hai tổ chức mà cần mở ra cơ chế hợp tác lâu dài, thực chất giữa đội ngũ nghiên cứu, đào tạo của Trung Quốc với cộng đồng doanh nghiệp, trường đại học và các tổ chức khoa học, công nghệ của Việt Nam.
Theo TS. Dương Nguyên Bình, VAA đang hướng tới vai trò kết nối giữa khoa học, công nghệ, đào tạo và doanh nghiệp, đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sản xuất. Trong giai đoạn mới, Hội tập trung vào tự động hóa, chuyển đổi số và AI trong doanh nghiệp; thúc đẩy nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế. Với VAA, ký MOU mới chỉ là bước khởi đầu, giá trị thực sự của Biên bản ghi nhớ sẽ được đo bằng những chương trình, dự án và kết quả cụ thể sau lễ ký kết hôm nay.
Theo định hướng đó, phòng thí nghiệm chung cần được xây dựng theo mô hình mở, không chỉ phục vụ nghiên cứu mà còn là nơi thử nghiệm, trình diễn và chuyển giao công nghệ. Những bài toán ban đầu có thể tập trung vào AI công nghiệp, dữ liệu lớn, hệ thống số, công nghệ mạng, giáo dục thông minh và các giải pháp chuyển đổi số cho doanh nghiệp.
 |
| TS. Dương Nguyên Bình kỳ vọng sau lễ ký sẽ sớm xuất hiện những dự án đầu tiên, chương trình đào tạo đầu tiên và các sản phẩm công nghệ đầu tiên được hai bên cùng xây dựng, đưa vào ứng dụng thực tế. |
Ưu tiên bài toán thực tế, hướng tới chuyển giao và thương mại hóa
Một điểm được VAA đặc biệt nhấn mạnh là hợp tác nghiên cứu cần gắn với nhu cầu thực tế. Hai bên dự kiến cùng xây dựng đề xuất dự án, thành lập các nhóm nghiên cứu liên ngành, phát triển nguyên mẫu phần mềm và triển khai ứng dụng thí điểm. MOU cũng xác định các hướng nghiên cứu gồm công nghệ phần mềm, dữ liệu lớn, an ninh mạng, hệ thống thông tin thông minh, nền tảng giáo dục số, ứng dụng số xuyên biên giới và AI.
TS. Dương Nguyên Bình đề xuất sau lễ ký, hai bên lựa chọn một số bài toán cụ thể từ doanh nghiệp hoặc địa phương Việt Nam để cùng nghiên cứu và triển khai. Theo ông, khi có bài toán thật, dữ liệu thật và môi trường thử nghiệm thật, kết quả hợp tác sẽ có giá trị cao hơn và khả năng nhân rộng tốt hơn.
Song song nghiên cứu, hợp tác đào tạo cũng được xác định là một trụ cột. Đại học Công nghệ Quế Lâm có thể phối hợp tổ chức các chương trình học tập, nghiên cứu và thực hành ngắn hạn cho sinh viên Việt Nam; đào tạo cán bộ kỹ thuật về kỹ thuật phần mềm, phát triển ứng dụng AI, công nghệ mạng, Big Data và hệ thống số. VAA mong muốn mở rộng hoạt động này tới kỹ sư, cán bộ kỹ thuật tại doanh nghiệp, đồng thời từng bước xây dựng chương trình đào tạo chung, chia sẻ học liệu và trao đổi chuyên gia.
Đáng chú ý, MOU đặt vấn đề chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu ngay trong quá trình triển khai. Hai bên sẽ cùng thử nghiệm, trình diễn, tối ưu hóa hệ thống số và thúc đẩy chuyển giao công nghệ. TS. Dương Nguyên Bình cho rằng ngay khi lựa chọn dự án cần xác định rõ người sử dụng kết quả, địa điểm thử nghiệm và cơ chế đưa công nghệ ra thị trường. Chuyển dần từ mô hình ‘hợp tác nghiên cứu’ sang ‘đồng nghiên cứu, đồng phát triển, thử nghiệm, chuyển giao, thương mại hóa’.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, hai bên thống nhất có thể cùng huy động kinh phí, thiết bị, phần mềm, cơ sở vật chất, nhân lực, dữ liệu và công nghệ để xây dựng, vận hành phòng thí nghiệm. Với từng dự án, các bên sẽ xác định mục tiêu, đầu ra, nguồn lực, kinh phí, tiến độ, trách nhiệm và cơ chế sở hữu trí tuệ.
MOU cũng quy định việc đầu tư cho phòng thí nghiệm được thực hiện trên cơ sở tự nguyện, bình đẳng và cùng có lợi. Nguồn lực có thể bao gồm kinh phí xây dựng cơ sở vật chất, thiết bị, phần mềm, hạ tầng công nghệ, kinh phí nghiên cứu, đào tạo, trao đổi chuyên gia, thử nghiệm và chuyển giao công nghệ.
Đối với tài sản, thiết bị, phần mềm, dữ liệu và kết quả hình thành từ đầu tư chung, quyền sở hữu, quản lý, sử dụng và khai thác sẽ được xác định dựa trên tỷ lệ đóng góp, nguồn hình thành tài sản và thỏa thuận của từng dự án. Quyền sở hữu trí tuệ và phân chia lợi ích từ kết quả nghiên cứu cũng phải được hai bên thống nhất trước khi triển khai hoặc công bố.
 |
| Trọng tâm MOU là phối hợp trong công nghệ thông tin, phát triển nguồn nhân lực và chuyển đổi số, với các hướng như kỹ thuật phần mềm, kỹ thuật mạng, xử lý thông tin bằng AI, phân tích dữ liệu lớn, hệ thống ứng dụng số và các ứng dụng trí tuệ nhân tạo. |
Hai bên thống nhất không để hợp tác dừng ở trao đổi học thuật hay ký kết nguyên tắc mà hướng tới chương trình, dự án và sản phẩm có địa chỉ ứng dụng cụ thể. Các đầu việc sau lễ ký gồm thành lập nhóm công tác chung, xây dựng kế hoạch triển khai theo năm, lựa chọn dự án mẫu hoặc khóa đào tạo có thể thực hiện sớm, đồng thời thống nhất cơ chế về dữ liệu, sở hữu trí tuệ, công bố khoa học và chuyển giao công nghệ.
TS. Dương Nguyên Bình cho biết VAA sẽ phát huy mạng lưới chuyên gia, doanh nghiệp, trường đại học và các đối tác tại Việt Nam để hỗ trợ xác định nhu cầu công nghệ, lựa chọn bài toán thực tế, kết nối địa điểm thử nghiệm, tổ chức đào tạo và thúc đẩy ứng dụng kết quả nghiên cứu.
Trước đó, vào ngày 20/9, trong khuôn khổ Hội chợ Trung Quốc - ASEAN lần thứ 23, Hội Tự động hóa Việt Nam và Học viện Trí tuệ nhân tạo Quảng Tây đã ký Biên bản Ghi nhớ hợp tác về Phòng thí nghiệm Liên hợp ứng dụng trí tuệ nhân tạo Việt - Trung.
Đây đều là kết quả của cuộc gặp gỡ cấp cao giữa VAA và phái đoàn Trung Quốc vào tháng 4 năm 2026 về việc cùng thúc đẩy xây dựng hệ sinh thái ngành Trí tuệ Nhân tạo (AI), đồng xây dựng Khu hợp tác kinh tế số và thúc đẩy công nhận lẫn nhau về tiêu chuẩn sản xuất thông minh. Tiếp đó là việc VAA và phái đoàn Trung Quốc công bố Sáng kiến hợp tác trí tuệ nhân tạo và tự động hoá Trung Quốc - Việt Nam, diễn ra trong khuôn khổ Diễn đàn thượng đỉnh phát triển ngành Trí tuệ nhân tạo Trung Quốc - (Việt Nam) lần thứ 2 được tổ chức vào ngày 14/5/2026 tại Hà Nội.
