| VAA bổ nhiệm Giáo sư lĩnh vực tự động hóa đảm nhiệm chức danh Phó Giám đốc Trung tâm TSDC Hội Tự động hóa Việt Nam ra mắt Văn phòng Hệ sinh thái doanh nghiệp |
Tham dự tọa đàm có các Lãnh đạo Hội Tự động hóa Việt Nam cùng các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tự động hóa, công nghệ số.
Tìm hướng đi mới, ủng hộ cái mới
TS. Nguyễn Quân - Chủ tịch Hội Tự động hóa Việt Nam cho biết, VAA hiện là một trong những tổ chức xã hội nghề nghiệp hoạt động tương đối hiệu quả trong hệ thống Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới, Hội và Trung tâm TSDC cần chuyển mạnh từ hoạt động theo chiều rộng sang phát triển theo chiều sâu. Tiếp tục kiện toàn, nâng cao chất lượng hoạt động, tập hợp đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học trong lĩnh vực tự động hóa và tạo ra những sản phẩm, kết quả nghiên cứu có giá trị, đóng góp thiết thực cho ngành Tự động hóa nói riêng và khoa học, công nghệ nói chung.
 |
| TS. Nguyễn Quân - Chủ tịch VAA chia sẻ tại tọa đàm. Ảnh ĐP |
TS. Nguyễn Quân khẳng định, trong nhiệm kỳ 2025 - 2030, Hội cần tập trung vào ba trụ cột chính: Thứ nhất, phát triển Hội nghị Khoa học và Triển lãm quốc tế về Điều khiển và Tự động hóa (VCCA) là diễn đàn uy tín của ngành Tự động hóa, khẳng định vị thế của Hội. Hội cần duy trì tổ chức VCCA định kỳ hai năm một lần, tiếp tục nâng cao chất lượng, tập hợp các nhà khoa học, viện, trường và doanh nghiệp, qua đó tạo diễn đàn trao đổi học thuật, công bố kết quả nghiên cứu và tìm kiếm cơ hội hợp tác.
Thứ hai, phát triển TSDC - là đơn vị sự nghiệp của Hội trở thành trung tâm nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ. TSDC cần đóng vai trò trung tâm của Hệ sinh thái doanh nghiệp khoa học công nghệ và tự động hóa, tập hợp các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp để cùng nghiên cứu, phát triển và chuyển giao công nghệ. Đặc biệt, Hội cần hướng tới làm chủ một số công nghệ lõi, tạo nền tảng để hỗ trợ doanh nghiệp trong hệ sinh thái và tăng cường sự gắn kết giữa viện, trường, doanh nghiệp và các hội viên.
Thứ ba, củng cố, nâng cấp Tạp chí Tự động hóa Ngày nay trở thành một trụ cột truyền thông và học thuật của Hội. Bên cạnh việc tiếp tục là cơ quan ngôn luận của Hội để đăng tải các thông tin truyền thông phổ biến kiến thức, làn tỏa hoạt động Hội, làm cầu nối cho thị trường KH, CN thì phải tiếp tục nâng tầm vị thế của Kỳ Tạp chí Đo lường, Điều khiển và Tự động hóa để khẳng định vị trí học thuật trong hệ thống các tạp chí khoa học. Ban Biên tập Tạp chí đặt mục tiêu phấn đấu đến năm 2030 Tạp chí khoa học MCA nằm trong danh mục Scopus.
TS. Nguyễn Quân cũng khẳng định, nếu thực hiện tốt ba trụ cột gồm VCCA - TSDC - Tạp chí Tự động hóa Ngày nay, Hội Tự động hóa Việt Nam sẽ từng bước chuyển từ hoạt động theo chiều rộng sang phát triển theo chiều sâu, nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và truyền thông cho lĩnh vực Đo lường, Điều khiển và Tự động hóa.
Phát biểu tại tọa đàm, TS. Dương Nguyên Bình - Chủ tịch Hội đồng Trung tâm TSDC, cho rằng trước những thay đổi nhanh chóng của khoa học và công nghệ, VAA và TSDC cần chủ động tìm kiếm những hướng đi mới, hình thành những ý tưởng mới và tạo ra những bước phát triển mới phù hợp với yêu cầu của giai đoạn hiện nay. Tinh thần xuyên suốt trong quá trình đổi mới là ủng hộ cái mới, khuyến khích sáng tạo và tìm kiếm những giải pháp thiết thực, đồng thời phát huy trí tuệ, năng lực và sự đóng góp của các thành viên, chuyên gia, nhà khoa học và cộng sự trong cộng đồng tự động hóa.
"Muốn đi được đường dài, chúng ta phải có những bước đi mới, những ý tưởng mới và quan trọng nhất là phải biến những ý tưởng đó thành kế hoạch hành động cụ thể", TS. Dương Nguyên Bình nhấn mạnh.
 |
| Toàn cảnh diễn đàn Xu hướng phát triển VAA & TSDC trong kỷ nguyên số. Ảnh ĐP |
Để TSDC trở thành trung tâm của Hệ sinh thái doanh nghiệp do VAA khởi xướng
TSDC đặt mục tiêu là Trung tâm kiến tạo giá trị công nghệ vận hành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mở, đồng hành cùng doanh nghiệp từ bài toán doanh nghiệp đến thị trường. Để làm được điều đó, TSDC đặt lộ trình 1000 ngày từ xây dựng nền móng (nhân lực nòng cốt, nền tảng số, ký kết đối tác chiến lược đến tạo mạng lưới thu thập bài toán doanh nghiệp, khởi động các dự án POC,... để đạt mục tiêu đưa được thành quả KH, CN vào ứng dụng thực tiễn.
 |
| TS. Dương Nguyên Bình (bên trái) tại tọa đàm. Ảnh ĐP |
Theo TS. Dương Nguyên Bình, những khó khăn trong quá trình thực hiện mục tiêu này cần được nhìn nhận như động lực để VAA và TSDC tìm kiếm phương hướng và mô hình hoạt động phù hợp với mục tiêu đề ra. Điều này đòi hỏi sự quyết tâm của đội ngũ lãnh đạo, đồng thời cần sự đồng hành và đóng góp của từng thành viên trong cộng đồng tự động hóa.
Từ thực tế hoạt động của cộng đồng tự động hóa, ông cho rằng một trong những nhiệm vụ quan trọng của VAA và TSDC thời gian tới là tăng cường kết nối các thành viên, tạo dựng mạng lưới hợp tác thực chất giữa Hội, chuyên gia, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và các đơn vị công nghệ.
Đối với TSDC, ông kỳ vọng Trung tâm trong giai đoạn mới sẽ xác định rõ các nhiệm vụ trọng tâm, phân công trách nhiệm cụ thể trong đội ngũ lãnh đạo và điều hành; mỗi thành viên chủ động đảm nhận một lĩnh vực, một nhiệm vụ, qua đó từng bước hoàn thiện mô hình hoạt động và nâng cao năng lực của Trung tâm.
Điều quan trọng là chúng ta phải đi vào những vấn đề cốt lõi, xác định rõ mục tiêu và xây dựng được kế hoạch hành động cụ thể. Với sự quyết tâm của đội ngũ VAA, TSDC cùng sự đồng hành của cộng đồng tự động hóa, tôi tin tưởng chúng ta sẽ tìm được hướng đi phù hợp và tạo ra những kết quả thiết thực trong thời gian tới, TS. Dương Nguyên Bình khẳng định.
Trên cơ sở những định hướng được đặt ra, các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện các doanh nghiệp tham dự tọa đàm đã trao đổi, đóng góp nhiều ý kiến nhằm cụ thể hóa các giải pháp, tạo nền tảng để VAA và TSDC chuyển mạnh từ hoạt động theo chiều rộng sang phát triển theo chiều sâu, thực chất và hiệu quả.
Một trong những hạn chế hiện nay là kết quả nghiên cứu chưa được thương mại hóa hiệu quả, nhiều sáng chế, công nghệ sau khi được tạo ra vẫn chưa tìm được thị trường, dẫn đến lãng phí nguồn lực khoa học. Vì vậy theo bà Lê Thị Khánh Vân, Trung tâm TSDC cần xác định thương mại hóa kết quả nghiên cứu, kết nối cung cầu công nghệ và hỗ trợ doanh nghiệp là một trong những hướng hoạt động trọng tâm. Một giải pháp được bà đề xuất là xây dựng sàn giao dịch công nghệ tại Hội Tự động hóa Việt Nam, tận dụng lợi thế về vị trí, cơ sở vật chất và nguồn dữ liệu công nghệ hiện có. Trong đó, “cung” là các nhà khoa học, chuyên gia với các công nghệ, giải pháp; “cầu” là các doanh nghiệp có nhu cầu ứng dụng, đổi mới công nghệ. TSDC có thể đóng vai trò đầu mối kết nối, trước mắt triển khai theo mô hình thí điểm với một số nhà khoa học và doanh nghiệp, sau đó mở rộng thành hoạt động thường xuyên. Để tạo nguồn lực cho hoạt động, TSDC cần chủ động tham gia các chương trình, nhiệm vụ khoa học và công nghệ của Nhà nước, đặc biệt các nhiệm vụ nghiên cứu ứng dụng, phát triển và thương mại hóa công nghệ. Theo bà Khánh Vân, từ kinh nghiệm thực tiễn cho thấy các dự án kéo dài khoảng 3 năm có thể tạo nguồn kinh phí ban đầu, đồng thời giúp hình thành các sản phẩm công nghệ cụ thể. Bà cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường liên kết giữa TSDC với Bộ Khoa học và Công nghệ và các cơ quan quản lý, qua đó mở rộng cơ hội tiếp cận các chương trình, nhiệm vụ khoa học và công nghệ. Với lợi thế về đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp trong lĩnh vực tự động hóa, TSDC có nhiều điều kiện để triển khai mô hình này. |
| Từ góc độ doanh nghiệp ông Nguyễn Văn Quang, nhà tư vấn Quản trị doanh nghiệp, cho rằng một mô hình dù được thiết kế tốt đến đâu cũng phải trả lời được câu hỏi cốt lõi: TSDC sẽ hoạt động như thế nào để tạo ra giá trị, có doanh thu và tự phát triển bền vững? Nếu không giải quyết được bài toán này, đề án vẫn dừng ở mức lý thuyết.
Theo đó, cần làm rõ 5 câu hỏi trọng tâm: Thứ nhất, khách hàng của TSDC là ai? Trung tâm cần xác định rõ nhóm khách hàng mục tiêu, đặc biệt là các doanh nghiệp có nhu cầu thực tế về công nghệ. Việc xác định đúng khách hàng là cơ sở để lựa chọn hướng hoạt động và sản phẩm phù hợp. Thứ hai, sản phẩm chủ lực của TSDC là gì? Thay vì triển khai quá nhiều lĩnh vực, Trung tâm nên lựa chọn 2-3 sản phẩm, giải pháp hoặc công nghệ chủ lực, có khả năng đáp ứng trực tiếp nhu cầu thị trường và tạo doanh thu. Thứ ba, TSDC sẽ giải quyết vấn đề gì cho doanh nghiệp? Doanh nghiệp chỉ sẵn sàng chi trả khi công nghệ hoặc giải pháp thực sự giải quyết được vấn đề của họ. Vì vậy, khảo sát nhu cầu doanh nghiệp cần đi vào những vấn đề cụ thể và nên tiếp cận trực tiếp chủ doanh nghiệp hoặc người có quyền quyết định đầu tư, thay vì chỉ khảo sát mang tính hình thức. Thứ tư, ai sẽ tổ chức và điều hành TSDC? Đây là vấn đề có tính quyết định. Trung tâm cần một người đứng đầu có năng lực, trách nhiệm và khả năng tổ chức thực hiện; đồng thời xây dựng đội ngũ cộng sự phù hợp, cơ cấu tổ chức tinh gọn, cơ chế quản trị rõ ràng và quy trình hoạt động hiệu quả. Không nên để bộ máy hoạt động theo hình thức kiêm nhiệm, thiếu người chịu trách nhiệm xuyên suốt. Thứ năm, đâu là “nút khởi động” để TSDC bắt đầu tạo ra giá trị và doanh thu? Trung tâm cần lựa chọn một thị trường ngách, một sản phẩm hoặc giải pháp cụ thể để triển khai trước. Khi tạo được doanh thu ban đầu, TSDC mới có nguồn lực để tiếp tục đầu tư công nghệ, nhân lực và mở rộng hệ thống. Ông Nguyễn Văn Quang nhấn mạnh, TSDC không nhất thiết phải bắt đầu bằng một bộ máy lớn hay quá nhiều sản phẩm. Điều quan trọng là xác định đúng khách hàng, đúng nhu cầu, đúng sản phẩm và một bước khởi động đủ khả thi để tạo ra dòng tiền đầu tiên. Từ đó, Trung tâm từng bước hoàn thiện công nghệ, đội ngũ và hệ thống quản trị, hướng tới phát triển bền vững. |
| Cùng góc nhìn từ doanh nghiệp, ông Kiều Gia Hạnh, Giám đốc Công ty Cổ phần Hệ thống Công nghiệp Á Long cho rằng thành công của TSDC trước hết phụ thuộc vào khát vọng, năng lực và quyết tâm của đội ngũ lãnh đạo điều hành. Vì vậy, cần xây dựng một nhóm điều hành chuyên trách, có chung mục tiêu và tâm huyết, tránh mô hình hoạt động kiêm nhiệm hoặc thiếu người chịu trách nhiệm xuyên suốt.
Bên cạnh con người, nguồn lực tài chính là yếu tố quyết định. TSDC cần xác định rõ mô hình huy động vốn, có thể theo hướng startup hoặc huy động vốn góp từ các nhà đầu tư, đồng thời xây dựng lộ trình nguồn lực phù hợp với từng giai đoạn phát triển. Ông Kiều Gia Hạnh đề xuất TSDC vận hành theo mô hình doanh nghiệp, với mục tiêu tạo ra giá trị thực cho xã hội và hiệu quả kinh tế. Trung tâm cần xác định rõ các mục tiêu ngắn hạn và dài hạn, từ đó chủ động xây dựng thị trường, tìm kiếm nguồn vốn, thu hút nhân lực và phát triển các sản phẩm, dịch vụ có khả năng tạo doanh thu. Xác định tầm nhìn và mô hình là đúng hướng thì cần có một đội ngũ đủ tâm huyết và quyết tâm để tổ chức thực hiện. TSDC phải hướng tới một mô hình hoạt động thực chất, lấy thị trường và hiệu quả làm thước đo. Theo đó, những ý tưởng phát triển có thể tiếp tục được hoàn thiện trong quá trình triển khai, nhưng trước mắt cần tập trung giải quyết các vấn đề cốt lõi: ai điều hành, huy động nguồn lực như thế nào, thị trường mục tiêu ở đâu và TSDC tạo ra giá trị kinh tế gì. |
| Từ kinh nghiệm thực tiễn, ông Đoàn Nam Thái - Giám đốc Công ty TNHH Công nghệ và Tự động hoá AVATECH chia sẻ về mô hình điều hành, áp dụng cơ chế hợp tác và chia sẻ lợi ích theo từng dự án. Khi TSDC có một dự án tiềm năng, có thể tập hợp các chuyên gia, doanh nghiệp và nhà đầu tư cùng tham gia trên cơ sở thỏa thuận rõ ràng về đóng góp, trách nhiệm và quyền lợi. Cách làm này giúp huy động nguồn lực xã hội mà không nhất thiết phải thành lập một doanh nghiệp mới cho từng dự án.
Theo đó, những người đóng góp công nghệ, chất xám và thời gian có thể được hưởng lợi ích tương xứng khi dự án phát triển. Cơ chế này cũng tạo động lực để thu hút các chuyên gia giỏi và những người có năng lực tham gia phát triển công nghệ lõi cùng TSDC. Về phát triển sản phẩm, tiêu chí đầu tiên cần đặt ra là khả năng chuẩn hóa và nhân rộng. Một sản phẩm chỉ thực sự có giá trị thương mại khi có thể phát triển từ một sản phẩm mẫu thành nhiều sản phẩm với quy trình ổn định, đáp ứng được thị trường đủ lớn. Vì vậy, trước khi đầu tư nghiên cứu, TSDC cần xác định rõ sản phẩm có khả năng chuẩn hóa, nhân rộng và thị trường có đủ nhu cầu hay không. Bên cạnh đó, mục tiêu phát triển cần được lượng hóa bằng những kết quả cụ thể và đo được, thay vì chỉ đặt mục tiêu về số lượng. Chẳng hạn, thay vì đặt mục tiêu có 100 doanh nghiệp ứng dụng công nghệ, có thể đặt mục tiêu 100 doanh nghiệp áp dụng giải pháp của TSDC và giảm được 20% chi phí sản xuất. Những chỉ tiêu như vậy giúp xác định rõ hướng triển khai, đo lường hiệu quả và đánh giá được giá trị thực tế mà công nghệ mang lại. Theo ông Thái nếu kết hợp được tính kế thừa giữa các thế hệ, cơ chế hợp tác chia sẻ lợi ích, khả năng chuẩn hóa, nhân rộng sản phẩm và mục tiêu định lượng rõ ràng, TSDC sẽ có cơ sở để xây dựng một mô hình hoạt động thực chất, thu hút nguồn lực và từng bước thương mại hóa các công nghệ do Hội và các thành viên phát triển. |
Theo TS. Đỗ Mạnh Cường, Phó Tổng Thư ký Hội Tự động hoá Việt Nam nhận định: VAA đang có những lợi thế quan trọng để tạo bước phát triển mới, trong đó nổi bật là Hội nghị Khoa học và Triển lãm quốc tế về Điều khiển và Tự động hóa VCCA và Tạp chí Tự động hóa Ngày nay.
Với VCCA, việc Hội nghị lần thứ 8 chuyển mạnh sang sử dụng tiếng Anh trong các báo cáo là một bước đổi mới tích cực, góp phần nâng cao tính quốc tế và vị thế khoa học của Hội. Đây cần tiếp tục được xác định là định hướng trong những kỳ VCCA tiếp theo. TS. Đỗ Mạnh Cường đồng tình với định hướng xây dựng Trung tâm theo mô hình doanh nghiệp, trong đó có thể nghiên cứu mô hình huy động nguồn lực và vốn góp để cùng vận hành. Trung tâm cần tập trung phát triển các sản phẩm có khả năng tạo doanh thu, trước mắt là tư vấn, đào tạo và chuyển giao công nghệ. TSDC cũng cần phát triển vai trò tư vấn công nghệ, phản biện các dự án đầu tư và kết nối doanh nghiệp với các chuyên gia, nhà khoa học. Thay vì chờ các nhiệm vụ nghiên cứu sử dụng ngân sách nhà nước, Trung tâm có thể chuyển sang mô hình doanh nghiệp đặt hàng các vấn đề, nhu cầu công nghệ; đội ngũ chuyên gia và nhà khoa học nghiên cứu, giải quyết và cùng chia sẻ giá trị từ kết quả ứng dụng. |
Đỗ Phương - Ngọc Anh
