Vì sao nhiều dự án nhà máy thông minh thất bại?

Khi công nghệ hoạt động hiệu quả, tại sao một dự án thí điểm lại thất bại? Dưới đây là ba manh mối dẫn đến kết quả tốt hơn. Nguồn: Ảnh có sử dụng AI

Trong làn sóng chuyển đổi số, nhiều nhà máy đã xây dựng thành công các dự án thí điểm như giám sát OEE, bảo trì dự đoán, thị giác máy hay điều khiển thông minh. Tuy nhiên, khi nhóm triển khai rút đi, các hệ thống này lại ít được sử dụng hoặc không tạo ra cải thiện rõ rệt về năng suất, chất lượng và chi phí.

Theo giới chuyên môn, sai lầm phổ biến là doanh nghiệp đánh giá thành công dự án bằng số lượng công nghệ được triển khai thay vì những kết quả kinh doanh đạt được. Một bảng điều khiển hiện đại hay hệ thống AI tiên tiến sẽ không mang nhiều ý nghĩa nếu không giúp giảm thời gian dừng máy, hạn chế phế phẩm hoặc nâng cao sản lượng.

Trong thực tế, nhiều dự án được triển khai song song với dây chuyền sản xuất hiện hữu nhưng quy trình vận hành gần như không thay đổi. Người vận hành vẫn xử lý sự cố theo cách cũ, trong khi các cảnh báo từ hệ thống số chỉ dừng lại ở vai trò tham khảo. Khi không có quy trình hành động rõ ràng, dữ liệu dù chính xác cũng khó tạo ra giá trị.

Một nguyên nhân khác là doanh nghiệp thường tiếp cận chuyển đổi số từ góc nhìn công nghệ thay vì góc nhìn vận hành. Thay vì đặt câu hỏi "cần triển khai AI hay robot nào?", các chuyên gia khuyến nghị nên bắt đầu bằng câu hỏi "quyết định nào trong sản xuất cần được cải thiện?". Khi mục tiêu kinh doanh được xác định rõ, công nghệ mới thực sự trở thành công cụ hỗ trợ.

Đối với ngành tự động hóa, dữ liệu cũng là yếu tố quyết định. Không ít nhà máy đã đầu tư hệ thống SCADA, MES, ERP hoặc nền tảng IIoT nhưng dữ liệu vẫn tồn tại rời rạc giữa các bộ phận. Thiếu chuẩn hóa chỉ số KPI, thiếu quy trình phản hồi và thiếu cơ chế chia sẻ dữ liệu khiến các nền tảng phân tích khó phát huy hiệu quả, dù hạ tầng kỹ thuật đã được đầu tư đầy đủ.

Các chuyên gia cũng cho rằng việc xây dựng bài toán kinh doanh cho chuyển đổi số cần vượt ra ngoài mục tiêu cắt giảm chi phí. Giá trị của sản xuất thông minh còn nằm ở khả năng tăng sản lượng, cải thiện chất lượng, nâng cao độ tin cậy giao hàng và tạo thêm doanh thu từ năng lực sản xuất được tối ưu. Đây mới là những lợi ích dài hạn mà nhiều doanh nghiệp chưa đưa vào quá trình đánh giá hiệu quả đầu tư.

Để các dự án nhà máy thông minh mang lại giá trị thực, doanh nghiệp cần chuẩn bị đồng thời ba yếu tố: quy trình vận hành rõ ràng, dữ liệu được chuẩn hóa và sự phối hợp chặt chẽ giữa bộ phận sản xuất, tự động hóa và công nghệ thông tin. Khi công nghệ được triển khai trên một nền tảng tổ chức sẵn sàng, AI, IIoT hay phân tích dữ liệu mới có thể trở thành động lực giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và hiện thực hóa mục tiêu sản xuất thông minh.

Theo automation.com