Xây dựng văn hóa trên không gian số cần sự chung tay của nhiều cấp, ngành

Các đại biểu tham dự hội nghị

Ban hành Bộ Quy tắc chuẩn về ứng xử trên không gian số

Hội nghị không chỉ là hoạt động phổ biến, giới thiệu nội dung của Bộ Quy tắc mà còn là diễn đàn để cơ quan quản lý, nền tảng số, doanh nghiệp, nhà sáng tạo nội dung và các chủ thể liên quan cùng trao đổi, thảo luận về cách thức áp dụng Bộ Quy tắc vào thực tiễn, từng bước hình thành các chuẩn mực ứng xử phù hợp với bối cảnh phát triển xã hội số và chuyển đổi số quốc gia.

Phát biểu tại hội nghị, Cục trưởng Cục Phát thanh, truyền hình và Thông tin điện tử Lê Quang Tự Do cho biết, trong những năm gần đây, môi trường số đã trở thành không gian quan trọng đối với đời sống xã hội, hoạt động sáng tạo, truyền thông và phát triển kinh tế số.

Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội kết nối và lan tỏa giá trị tích cực, môi trường mạng cũng xuất hiện nhiều vấn đề đáng lo ngại như tin giả, thông tin sai sự thật, nội dung độc hại, hành vi phản cảm, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ và các tác động tiêu cực đến cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ.

Cục trưởng Lê Quang Tự Do: Cục đã triển khai sáng kiến “Chung tay xây dựng môi trường văn hóa trên mạng” với sự tham gia đồng hành của các nhóm đối tượng liên quan như nền tảng số, doanh nghiệp quảng cáo, nhãn hàng, KOL/KOC và cộng đồng sáng tạo nội dung

Trước thực tế đó, ngày 5/3/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số kèm Quyết định số 423/QĐ-BVHTTDL nhằm định hướng hành vi ứng xử của tổ chức, cá nhân theo các giá trị văn hóa, đạo đức và pháp luật; góp phần xây dựng môi trường mạng lành mạnh, tôn trọng bản sắc văn hóa Việt Nam và lan tỏa các nội dung tích cực, sáng tạo, mang bản sắc dân tộc.

Cục trưởng Lê Quang Tự Do nhấn mạnh, Bộ Quy tắc không chỉ dừng ở các nguyên tắc chung mà đã thiết kế những chuẩn mực ứng xử cụ thể cho từng nhóm đối tượng tham gia môi trường số. Trong đó, 4 nguyên tắc cốt lõi gồm: Tuân thủ pháp luật, ứng xử văn minh, tôn trọng sự khác biệt và có trách nhiệm với nội dung chia sẻ. Đây được xem là nền tảng để xây dựng văn hóa ứng xử tích cực trên không gian mạng, không chỉ đối với cá nhân sử dụng mạng xã hội mà còn đối với cộng đồng sáng tạo nội dung, người có ảnh hưởng, doanh nghiệp và các nền tảng số.

Cũng theo ông Tự Do, để Bộ Quy tắc ứng xử văn hoá trên môi trường số tạo chuyển biến thực chất trong đời sống số, dịp này Cục Phát thanh, truyền hình và Thông tin điện tử đã triển khai thêm sáng kiến “Chung tay xây dựng môi trường văn hóa trên mạng” với sự tham gia đồng hành của các nhóm đối tượng liên quan như nền tảng số, doanh nghiệp quảng cáo, nhãn hàng, KOL/KOC và cộng đồng sáng tạo nội dung.

Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa số áp dụng cho 5 nhóm đối tượng

Tại hội nghị, Phó Cục trưởng Cục Phát thanh, truyền hình và Thông tin điện tử Nguyễn Thị Thanh Huyền đã giới thiệu đến các đại biểu những nội dung trọng tâm của của Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số và bộ tài liệu truyền thông về Bộ quy tắc.

Theo đó, Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số áp dụng cho 5 nhóm đối tượng gồm: Cá nhân; Tổ chức, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ mạng xã hội, nền tảng số trong và ngoài nước; Nhà cung cấp dịch vụ Internet; Cơ quan báo chí, cơ quan báo chí hoạt động phát thanh, truyền hình, công ty truyền thông, người kinh doanh dịch vụ quảng cáo, công ty tổ chức nghệ thuật biểu diễn; và Cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp khác.

Bộ Quy tắc nhấn mạnh yêu cầu minh bạch trong hoạt động; chủ động kiểm soát, xử lý tin giả và thông tin xấu độc; yêu cầu đề cao trách nhiệm xã hội của mỗi cá nhân,...

Theo bà Thanh Huyền, Bộ Quy tắc được xây dựng nhằm định hướng hành vi của các tổ chức, cá nhân khi tham gia hoạt động trên môi trường số theo chuẩn mực văn hoá, đạo đức và pháp luật Việt Nam; thúc đẩy xây dựng môi trường số lành mạnh, an toàn và tôn trọng văn hóa Việt Nam, lan toả giá trị tích cực, đồng thời nâng cao trách nhiệm, tính minh bạch và xử lý vi phạm trên môi trường số.

Đối với cá nhân và người có ảnh hưởng (Influencer), Bộ Quy tắc yêu cầu đề cao trách nhiệm xã hội, sử dụng họ tên thật hoặc tên, thương hiệu thuộc sở hữu hợp pháp khi tham gia các hoạt động trên môi trường số, kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ, tôn trọng bản quyền các sản phẩm số, tuân thủ các quy định của pháp luật có liên quan về bảo vệ dữ liệu cá nhân, bảo vệ trẻ em, và không lợi dụng niềm tin của công chúng để trục lợi.

Đặc biệt, khi thực hiện quảng cáo trên môi trường số, cần thông báo công khai với người tiếp nhận quảng cáo việc mình thực hiện quảng cáo hoặc có nhận được tài trợ; bảo đảm nội dung quảng cáo trung thực, phù hợp với các tài liệu đã công bố và tuân thủ các quy định của pháp luật có liên quan; không quảng cáo các sản phẩm, dịch vụ bị cấm quảng cáo.

Đối với các nền tảng số, cơ quan báo chí, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet và các tổ chức liên quan, Bộ Quy tắc nhấn mạnh yêu cầu minh bạch trong hoạt động; chủ động kiểm soát, xử lý tin giả và thông tin xấu độc; tăng cường bảo vệ dữ liệu cá nhân, đặc biệt là trẻ em; đồng thời phối hợp với cơ quan chức năng trong công tác tuyên truyền và xây dựng văn hóa ứng xử lành mạnh trên môi trường số.

Cần sự chung tay của nhiều cấp, ngành, cá nhân có ảnh hưởng trên môi trường số

Chia sẻ tại hội nghị, Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn Nguyễn Xuân Bắc nhìn nhận, việc xây dựng văn hóa ứng xử trên môi trường số không thể chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý, mà cần sự chung tay của toàn bộ hệ sinh thái nội dung số - từ nhà sáng tạo nội dung, nền tảng công nghệ, nhãn hàng cho tới người dùng.

Theo ông Xuân Bắc, Bộ Quy tắc ứng xử văn hoá trên môi trường số không chỉ mang tính định hướng mà còn là cơ sở tham chiếu để các đơn vị chủ động điều chỉnh quy trình sản xuất, đăng tải và kiểm duyệt nội dung, hạn chế vi phạm do thiếu hiểu biết hoặc vô tình sai sót.

Cục trưởng Nguyễn Xuân Bắc: cần có cơ chế cảnh báo rõ ràng và chế tài phù hợp đối với các trường hợp vi phạm trên không gian mạng, nhằm góp phần xây dựng môi trường số lành mạnh, văn minh hơn

Ông Xuân Bắc cũng nhìn nhận, Bộ Quy tắc sẽ giúp các KOL, người có sức ảnh hưởng và doanh nghiệp có thêm cơ sở để hợp tác minh bạch, trách nhiệm hơn, hạn chế những rủi ro về hình ảnh và truyền thông.

Song song với việc lan tỏa các chuẩn mực ứng xử tích cực, cần có cơ chế cảnh báo rõ ràng và chế tài phù hợp đối với các trường hợp vi phạm, qua đó góp phần xây dựng môi trường số lành mạnh, văn minh hơn.

Điểm nhấn của Hội nghị là công bố sáng kiến “Chung tay xây dựng môi trường văn hóa trên mạng”. Nếu Bộ Quy tắc đóng vai trò định hướng các chuẩn mực ứng xử thì sáng kiến là bước chuyển hóa các nguyên tắc thành các hành động cụ thể, thực tế với sự tham gia đồng hành của cơ quan quản lý, doanh nghiệp, nền tảng số, đơn vị truyền thông, người có ảnh hưởng và cộng đồng sáng tạo nội dung.

Để có một nền văn hóa số lành mạnh, cần sự chung tay của nhiều cấp, ngành, cá nhân,...

Sáng kiến tập trung vào các nhóm hành động thiết thực như:

Ứng xử văn minh, tôn trọng pháp luật, lan tỏa các giá trị đạo đức, thông tin, nội dung tích cực;

Ngăn chặn, bài trừ tin giả, thông tin xấu độc, các nội dung tiêu cực, phản cảm, vi phạm pháp luật;

Tôn trọng và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ các sản phẩm số trên môi trường mạng;

Chủ động kiểm soát nội dung truyền thông, quảng cáo và các hoạt động biểu diễn nghệ thuật trên môi trường mạng;

Xây dựng môi trường quảng cáo minh bạch, lành mạnh; tham gia xây dựng, kết nối, khai khác cơ sở dữ liệu quốc gia về người có ảnh hưởng và quảng cáo số,...

Theo Ban tổ chức, ngay trong giai đoạn đầu triển khai, sáng kiến đã nhận được sự hưởng ứng tích cực từ nhiều đơn vị trong hệ sinh thái nội dung số. Chỉ sau khoảng hai tuần phát động, đã có hơn 30 tổ chức, doanh nghiệp và đơn vị đăng ký tham gia đồng hành cùng Bộ VHTTDL trong việc lan tỏa các giá trị tích cực và xây dựng môi trường mạng văn minh, an toàn.

Cũng trong khuôn khổ Hội nghị, Cục Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử chính thức ra mắt Cổng thông tin điện tử và cơ sở dữ liệu về nhà sáng tạo nội dung số và quảng cáo trực tuyến Việt Nam. Ảnh: Bộ VHTTDL