ABB rút khỏi thị trường robot

Thay vì tách riêng mảng robot để niêm yết như kế hoạch hồi tháng 4/2025, ABB quyết định chuyển hướng chiến lược, tập trung vào điện khí hóa và tự động hóa thông minh - hai mảng mang lại hiệu quả bền vững hơn.

Theo báo cáo của ABB, thương vụ này sẽ mang lại lợi nhuận trước thuế khoảng 2,4 tỷ USD, đồng thời giúp tập đoàn tinh gọn còn ba lĩnh vực kinh doanh chính. Trong khi đó, SoftBank tuyên bố việc mua lại này là “bước tiến chiến lược hướng tới hiện thực hóa tầm nhìn Physical AI”, xem AI không chỉ tồn tại trong không gian số, mà hiện diện trong thế giới vật lý thông qua robot thông minh.

Thương vụ giữa ABB và SoftBank dự kiến hoàn tất vào giữa năm 2026, sau khi được cơ quan quản lý phê duyệt. Ảnh minh họa

Bối cảnh thị trường robot công nghiệp

Theo Reuters, ABB hiện là nhà sản xuất robot công nghiệp lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Fanuc (Nhật Bản), đã đạt doanh thu 2,3 tỷ USD trong năm 2024 - tương đương 7% tổng doanh thu của ABB - dù mảng robot đang cạnh tranh với Yaskawa và KUKA.

Theo dữ liệu của MIR DATABANK, năm 2024, các nhà sản xuất robot nội địa Trung Quốc đã chiếm hơn 52,3 % thị phần trong thị trường robot nội địa, dẫn đầu bởi Estun. Ngoài ra bối cảnh cạnh tranh của thị trường robot công nghiệp Trung Quốc đã có sự thay đổi đáng kể trong quý 2 năm 2025, với các nhà sản xuất Trung Quốc mở rộng thị phần lên 55,3%.

Hình minh hoạ: Quy mô và quỹ đạo tăng trưởng của thị trường robot công nghiệp Trung Quốc: (Nguồn: Ngân hàng dữ liệu MIR)

Đây là một trong những nguyên nhân khiến ABB lựa chọn rút lui chiến lược khỏi lĩnh vực robot, để tập trung nguồn lực vào các mảng có tốc độ tăng trưởng cao hơn.

Chiến lược của SoftBank: từ AI đến “Trí tuệ nhân tạo vật lý”

SoftBank hiện sở hữu công ty thiết kế chip ARM (Anh), đồng thời là nhà đầu tư lớn trong OpenAI và các công ty robot như Agile Robots SE, AutoStore Holdings, Skild AI, Berkshire Grey.

Tổng giám đốc điều hành ABB Morten Wierod cho rằng: “SoftBank mang đến một ngôi nhà mới tuyệt vời cho bộ phận Robot và nhân viên của chúng tôi. Bằng cách kết hợp chuyên môn hàng đầu của ABB Robotics với năng lực tiên phong của SoftBank về AI và điện toán thế hệ mới, chúng tôi tin rằng doanh nghiệp sẽ mở rộng mạnh mẽ trong kỷ nguyên AI đang tới.”

Trong khí đó, Chủ tịch kiêm CEO SoftBank Masayoshi Son chia sẻ: “Mục tiêu chiến lược kế tiếp của SoftBank là Trí tuệ nhân tạo vật lý (Physical AI). Cùng với ABB Robotics, chúng tôi sẽ kết hợp công nghệ và nhân tài đẳng cấp thế giới để đưa AI từ không gian số vào thế giới thực - thúc đẩy cuộc cách mạng công nghiệp AI mới.”

Thương vụ này cũng giúp SoftBank tái khởi động mảng robot sau thất bại với robot Pepper, đồng thời củng cố vị thế trong lĩnh vực AI công nghiệp và robot dịch vụ.

Ảnh minh họa: SoftBank PhysicalAI 2025

Tác động và xu hướng hội tụ AI - Robot

ABB cho biết, sau thương vụ, họ sẽ tái định vị thành tập đoàn thuần điện khí hóa và tự động hóa, tập trung vào các giải pháp phần mềm công nghiệp, hệ thống điều khiển và tối ưu hóa năng lượng. Trong khi đó, SoftBank sẽ kế thừa nền tảng phần cứng robot tiên tiến của ABB để phục vụ chiến lược AI.

Theo phân tích của Reuters, việc hợp nhất giữa robot công nghiệp và AI học sâu mở ra một hướng đi mới - nơi robot không chỉ vận hành theo lập trình sẵn mà có thể “tự học” từ dữ liệu và môi trường. Sự kết hợp này được giới nghiên cứu gọi là “Physical AI” - một cấp độ cao hơn của Smart Automation, hướng tới Intelligent Automation

Ngoài ra, việc ABB rút khỏi thị trường robot cũng có thể thúc đẩy cạnh tranh nội địa tại châu Á, khi các công ty Trung Quốc chiếm hơn 50% thị phần robot công nghiệp nội địa. Điều này đồng nghĩa với việc châu Á sẽ trở thành trung tâm mới của ngành robot toàn cầu, nơi các mô hình AI và robot được tích hợp sâu vào sản xuất.

Khi AI bước ra thế giới vật lý, ranh giới giữa máy móc và trí tuệ con người sẽ trở nên mờ dần. Ảnh minh họa: AI Robot Integration

Cơ hội cho Việt Nam và các nền kinh tế đang phát triển

Việc SoftBank đầu tư mạnh vào AI và robot tạo ra cơ hội chuyển giao công nghệ cho các nước trong khu vực, trong đó có Việt Nam. Các doanh nghiệp trong lĩnh vực tự động hóa nhà máy, robot logistics, và năng lượng thông minh có thể học hỏi từ mô hình AI-driven automation của ABB - SoftBank để xây dựng hệ thống sản xuất thông minh, hiệu quả hơn.

Đặc biệt, trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy chương trình “Chuyển đổi số và Tự động hóa công nghiệp 2030”, việc cập nhật các xu hướng công nghệ mới như Physical AI, AI Vision, Edge Computing for Robotics sẽ là nền tảng quan trọng cho các nhà nghiên cứu và kỹ sư trẻ.

Cụ thể, những lĩnh vực được dự đoán sẽ hưởng lợi trực tiếp từ làn sóng “Physical AI” gồm:

· Sản xuất linh kiện điện tử và bán dẫn: áp dụng robot AI cho lắp ráp, kiểm định chất lượng và quản lý chuỗi cung ứng.

· Ngành năng lượng và môi trường: tích hợp robot tự động trong vận hành, giám sát và bảo trì các hệ thống năng lượng tái tạo.

· Ô tô điện và thiết bị di động: sử dụng AI-robot để tối ưu quy trình hàn, sơn, lắp ráp và kiểm tra cảm biến.

· Logistics và kho thông minh: triển khai robot di động tự hành (AMR), hệ thống quản lý thông minh kết hợp dữ liệu thời gian thực.

Bên cạnh đó, các trường đại học kỹ thuật và viện nghiên cứu công nghệ cao ở Việt Nam cần nhanh chóng xây dựng chương trình đào tạo liên ngành AI-Robotics, thúc đẩy nghiên cứu ứng dụng và hợp tác chuyển giao công nghệ với các tập đoàn như ABB, SoftBank, Siemens hay FANUC.

Kết luận

Thương vụ giữa ABB và SoftBank không đơn thuần là một thương vụ tài chính, mà là bước ngoặt trong tiến trình hội tụ giữa trí tuệ nhân tạo và robot công nghiệp. Trong giai đoạn 2025-2035, “Physical AI” được dự báo sẽ trở thành trụ cột mới của tự động hóa toàn cầu, nơi robot không chỉ là công cụ sản xuất mà là thực thể thông minh có khả năng cảm nhận, suy nghĩ và hành động.

Tài liệu tham khảo

[1] ABB Ltd., “ABB to divest Robotics division to SoftBank Group,” ABB Official Newsroom, Oct. 8, 2025. https://new.abb.com/news/detail/129685/abb-to-divest-robotics-division-to-softbank-group

[2] SoftBank Group Corp., “SoftBank announces acquisition of ABB’s robotics business,” Press Release, Oct. 8, 2025. [Online]. https://group.softbank/en/news/press/20251008

[3] Reuters, “ABB sells robotics division to Japan’s SoftBank in $5.375 billion deal,” Oct. 8, 2025. https://www.reuters.com/world/asia-pacific/abb-sell-robots-business-softbank-538-billion-deal-2025-10-08

[4] The Paper (澎湃新闻), “近54亿美元！瑞士巨头ABB把机器人业务卖给了沉迷超级AI的孙正义,” Oct. 9, 2025. [Online]. https://www.thepaper.cn/newsDetail_forward_28809346

[5] J. Revill, “ABB to spin off world's second biggest robotics business,” Reuters, Apr. 17, 2025. . https://www.reuters.com/technology/abb-q1-profit-beats-forecasts-company-announces-robotics-spin-off-2025-04-17

[6] MIR Databank, “China Industrial Robot Market: Chinese Manufacturers Captured 52.3% Market Share in 2024,” Industrial Robotics News, 2024. https://www.mirdatabank.ca/News/NewsDetail?id=150146

[7] Landing AI and ABB Group, “Collaboration on AI Vision for Industrial Robotics,” Press Release, 2024. https://landing.ai/news/abb-collaboration

Lê Xuân Tuấn Đạt
Đại học Bách khoa Lan Châu - Trung Quốc